Тэнэг чамайг магтахад чи түүний тэнэг гэдэгт эргэлзэж эхэлдэг

Хотын ямаа

2011-11-07T22:08:00.000+08:00

Хєдєє суугч цагаахан сэтгэлтэй анддаа ил захидал бичиж сууна аа. Анд минь чи хотынхонд дургvй л дээ. Хотынхон бvгд бэртэгчид байж ч магад. Гэхдээ чи хотынхноос нэг л хvнд хайртай. Тэр чинь танай нутгийн "Хэн гуай" шvv дээ. "Хэн гуай" мунхаг байж болох боловч танай аймгийн хvн болохоор сайн л байх учиртай. Нутгаасаа шилэрч хот бараадан юмны наана цааныг мэдэхийн хамт, нутгийн та нарыг тас мартаад уул усаа ярьдаг яруу найрагч, адуу мал хариулж их зовлон vзсэн, ардын баатар цовдлуулсан Прометей, аймаг сумаа харж vзэх дептаат олон тодордог. Энэхvv хоосон алдрыг нутгийн та нарын гэнэн цагаан сэтгэл дээр дєрєєлєн олж авдаг юм.

Алдрыг авангуутаа аймаг сум, анд чамайг, уул ус, дов жалгаа орхидог бєгєєд очихсон гэдэг газар нь гадаадын орон, унахсан гэдэг хvлэг нь жороо морь биш жип болдог л доо. Ташуурч яваад суудлаасаа ховх авахуулбал сая л нэг нутгийн бараа харна даа. Нутгийн ах дvvдээ очоод баярлах нь бvv хэл, би хэлмэгдлээ нутаг заагдлаа гэж гоморхоод намайг хэзээ хот руу минь татах гэж байнаа гэж уйлж майлах нь vнэхээр єрєвдєм.

"Хэн гуай" єєрийгєє тєрсєн аймагтаа нэр дэвшvvлбэл дептаат болно гэдгийг сайн мэддэг совинтой. Аймшигтай нь гэвэл нутгийн гэнэн ардад баахан юм амлачихвал дептаат болох нь гарцаагvй гэсэн санаа юм. Харин эмгэнэлтэй нь юу гэвэл нутгийн гэнэн ардууд єргєдєл гомдлоо бариад ороход єєрийн нутгийн дептаатад шийдvvлчихнэ гэсэн нь эндvvрэл юм. Нутгийн дептаат нутгийнхаа асуудлыг шийдэх боломжгvй, иргэдийн єргєдєл гомдлыг шийдэх завгvй тийм ёс ч байхгvй гэдгийг анд минь чи мэдэх vv. Чи хотынхонд дургvй л дээ. Мэдэх vv. гэж хэлсэнд уурлаад бvр юу ч мэдэхгvй болж гєжнє гэдгийг би мэднэ.

Нутгаасаа шилрээд хотод шигдсэн чиний хайртай "Хэн гуай"-г энгийнээр хотын ямаа гэдэг юм. УИХ-ын индэрээр дvvрэн хотын ямаа идээшилж байна. Тэд єнєєдєр ямаанд их тохиромжтой сонгуулийн хууль баталлаа. Ямар ч хууль гарсан бай хамаагvй манай ард тvмэн хэнийгээ сонгохоо мэднэ гэж хэлэх боловч хэрэг дээрээ заавал нутгаасаа 25-хан хувийн саналаар сонгогдох боломжийг хуульчлав. Тэдний ярьдгаар сонгуулийн хууль бол хоосон хэлбэр, ямар ч хууль байсан хамаагvй...

Юм бол олон намын зєвшилцлєєр бий болсон Холимог хувилбараас юунд айсан хэрэг вэ. Энэ бол, хєдєєний анд чиний нутгархах гэсэн сэтгэлийг дєрєєлєх боломжоо алдахаас айсан явдал юм. Анд минь чиний золигийн занг хотынхон биш нутгийн "Хэн гуай" мєн ч олон удаа ашигласан даа.

Одоо ч ашиглана. Багабанди Завхан аймгаас бат сонгогдоно. Тєв аймгаас М.Зэнээ гарцаагvй тодорно. Хэрэв Зэнээ vнэхээр эх оронч, ардын баатар юм бол Архангай аймгаас тодорч болно шvv дээ, чадахгvйгээ мэдээд нутгийн олны сэтгэлийг хєдєлгєх болно. Жишээ нь З.Дорж нутгаасаа (Булганаас) тодрох нь гарцаагvй. Яагаад гэвэл Доржийг дептаат болчихвол малыг нь хvн хулгайлахгvй гэж бодож байгаа юм. Vнэндээ бол мань Дорж саарал ордонд очсоноор мал чинь эзгvйрч магад. Саарал чоно, хулгайн аманд єртєх нь ихсэнэ гэх мэт. Жишээ нь, Чунагсvрэн аймгаасаа сонгогдож ялалт байгуулна.
Ингээд бодохоор УИХ нь жалга довынхноор дvvрэх нєхцєлтэй болов. Ингэхээр улсаа хєгжvvлэх намынхаа цогц хєтєлбєрийг биш жалга довын явцуу асуудлыг голчлох хvмvvсээр бvрдсэн парламент бий болно гэсэн vг. Ийм мунхаг парламенттай байхыг МАХН тvvний дептаатууд улайран хvссэн ажгуу.

Тийм парламенттай болчихвий гэж эрvvл ухаантай хvн бvр айн тvгшиж байна. Хаа холын харь хvн Билл Клинтон ч санаа зовж байна. Орос оронд коммунист нам ялсанд бvх дэлхий дагжин чичирч байхад Монголын коммунистуудын бах тав ханаж байна. Ямар хууль гаргахаа ялсан нам мэддэг юм гэж бардамнаж эхэллээ. Улаанаас улаан урд хєрш, дахин улайсч буй хойд хєршийн дундахь хєєрхий хєх Монголын хувь заяанд дэлхий нийт тvгшиж байна. Хоёр "улааны" дунд хєхєєр тодорсон тэнгэрлэг тєрийн далбаа минь биднийг ивээ! За ингээд захиагаа дуусгая анд минь! чи улс тєрийг сонирхохгvй байж болно, харин улс тєр чамайг сонирхох болно, мал чинь хаана бэлчихийг, ноос ноолуур чинь хэдэн янчаан болохыг сонгууль шийднэ.

1996 он
дугаар 246/565/

mootsoo.com

2011-09-17T20:35:00.000+08:00

Энэ блогоо болиод mootsoo.com гэж хаяг руу шилжлээ.
Одоогийн байдлаар бичлэг дизайн энэ тэр гээд байх юмгүй дөнгөж эхэлсэн байгаа.

Ийшээ орж ирж шагайдаг хүмүүсийг тийшээ орж эхэлнээ гэж найдаж байна :)

Оюутан хүний мөн чанар

2011-08-08T04:01:00.000+08:00

Зээ би гэж хүн шалгалт энэ тэр гээд хөгийн царайтай юм гэлдэрсээр л. Тэнцэж байгаа юм уу, унаж байгаа юм уу бүү мэд. Одоо 2хоныг өгчихвөл тэгээд хэхэхэ... гээд инээгээд суухгүй юу. Анх шалгалт өгч байхдаа бичиж чадахгүй байсныгаа бодвол одоо нэг юм худлаа үнэн бичээд байдаг болчихож. Ядаж 20 хуудас бичдэг болчих юмсан гэж мөрөөддөг байсан чинь овоо чөлөөтэй 20 гаргаж бичээд л. Гэхдээ бас хуудасны тоонд ач холбогдол өгч болохгүй, хамгийн дээд тал нь 27 хуудас бичээд унаж байсан түүх бий. Дараа нь яг тэр шалгалтаа дахиж өгөөд, аймаар муу бичлгээ гэсэн чинь тэнцчихсэн байсан. Ер нь яаж тэнцээ яаж унаад байгаагаа нэг л сайн ойлгохгүй л байна даа.
Эхний 2 шалгалтан дээр хамгийн урд хаанаас ч хэн ч, тэр байтугай өөр байшинд байгаа хүн хүртэл миний үйлдлийг харахаар газар суусан бол, хагассайны шалгалтыг өөр зааланд авч таарлаа. Тэнд нь харин хамгийн хойно шахуу, харанхуй мухарт миний юу хийж байгаа байтугай, жаахан худлаа ярьвал байгаа эсэх нь ч мэдэгдэхээргүй газар сууж таарав. "Мэддэг" юмнууддаа хариулчихаад, үлдсэнд нь юу гэж үлгэр зохиох вэ гэсэн шүү юм бодоод сууж байтал харин гэнэт шипи бэлддэг байж гэж ч бодогдлоо. Бэлдсэн байсан бол өдийд ёстой дуржигнуулж байхгүй юу гээл өөртэйгөө яриад, үе үе багш руугаа гараа даллаж инээчихээд л...
Харин гарч ирээд шипи бэлдсэн бол гоё байх байлаа гэтэл манай ангийн хужаа нөхөр харин "it should be done everytime, that's a nature of students and you know who we are" гэдэг юм даа. Новш нээрээ ч үнэн үг хэлчихэв үү дээ гэж 2 хоног бодогдлоо. Шалгалтанд тэнцэх учраа олохгүй уймарч, дахин дахин өгч, тэнцэхээрээ гавьяа байгуулчихсан юм шиг байж байхаар ингээд үзэх нь зөв ч юм шиг. Уул нь хичээл хийх цагаа арай, бүр өчүүхэн төдий л ихэсгэчихвэл л болох л байх л даа. Даанч залхуу хог юм даа би. Гэхдээ нэгэнт тухайн хичээлээр ямар ойлголттой болох ёстойг нь олоод авчихаж байгаагаас хойш, шалгалтанд шипитэй ороод л тэнцчих нь зөв ч юм шиг.

Хямдхан луйварчин

2011-07-11T17:10:00.000+08:00

2010 оны 8 дугаар сар. Хайдерабад-Дели-Жайпур-Дели-Хайдерабад чиглэлээр 10 хоног зугааллаа. Жайпур гээч хотын хувьд бол их сонирхолтой. Хэмжээний хувьд жижгэвтэр энэ хот аялал жуулчлалын чиглэлээр овоо хөгжчихсөн юм шиг санагдсан. Үлгэр домогт төсөөлөгддөг, кинон дээр гардаг Энэтхэгийн том орд харштай хотуудын нэг. Ер нь Энэтхэгийн хойд хэсэг нь хуучин Персийн эзэнт гүрний хэсэг, Их Монгол улс, дараа нь Могул гүрний эзэмшил, дайн тулаан их болдог байсан гэсэндээ цайз хэрэм ихтэй. Дээр нь тэр нь их гоё, сүрлэг. Төв, урд хэсгээрээ байдаг ч гэлээ хойд хэсэгт байдгуудаа өнгө үзэмжийн хувьд гүйцэхгүй юм шиг санагддаг. Эсвэл магадгүй аялал жуулчлалаас болоод засч янзалсан байж болох.
Жайпур хотын "Амбер форт" гээчийн өмнө очлоо зураг аа дарууллаа, хэрэмний дотор орлоо бас зураг аа авхууллаа. Сүүлд нь харсан чинь зурагны өмнө зогсоод зураг авхуулчихсан юм шиг харагдана лээ. Дээшээ цайзын хэрэм рүү орохын тулд би заан дээр сууж явсан юм. Өмнө зоо паркт 2,3хан заан холоос харсан боловч энэ удаад зуу зуугаар тоологдох заануудын дунд орон, хүрч үзнэ гэдэг нэг л өөр сонин санагдаж байлаа. Зааны баас волейболын бөмбөгний дайтай том хомоол. Дээр нь суугаад явахад, хэрвээ би арай том биетэй байсан бол дэлхий эргэх хөдөлгөөн надад ингэж мэдрэгдэх байхдаа гэж бодож явлаа.
Заан дээр суугаад дээшээ гарахад 10 долларын үнэтэй. Хөгжингүй орны хувьд бол энэ их биш. Харин монгол оюутны, ирээд жил болчихсон, эндхийн амьдралыг мэдэх хүний хувьд их мөнгө. Энэ бол миний бараг 7 хоногийн хоолны мөнгө. Гэхдээ тэглээ гээд заан унахаас татгалзсан уу гэвэл үгүй. Учир нь хүн тодорхой хэмжээнд таашаал эдлэхийн тулд төлбөр төлж байх ёстой нь үнэн. Энэ бол зах зээлийн, үйлчилгээний дүрэм.
Яагаад сэдэв ийшээ хазайгаад эхлэв ээ гэхээр энэтхэг хүнийг дэлхийн хамгийн хямдхан хүн гэдэг. Үүнийгээ тэд өөрсдөө ч хүлээн зөвшөөрдөг, заримдаа бүр бахархаад байдаг ч юм шиг санагддаг. Учир нь Жайпур хотын дундуур халуун наранд өдөржин алхсаны эцэст галт тэрэгний буудал руу явахаар болсон юм. Рикша буюу хүн тэргэн дээр суулаа. Буудал хүртэл 2км орчим зайтай, 20 рупи буюу 600 төгрөгөөр явахаар тохиролцсон юм. Гэтэл гэнэт хажууд өөр нэг нөхөр гарч ирээд яриа өдөөд эхэллээ.
-Чи наадахдаа хэдийг өгч байгаа юм?
-20
-10 л хангалттай, энэтхэг хүнд 10 рупи хангалттай. Энэтхэг хүн хямдхан луйварчин!

Ингэж хэлэхэд гэнэт гайхчихав. Энэ өөрөө хаанах хүн юм бол, өөрөө ч гэсэн энэтхэг л байна даа гэсэн бодол орж ирээд замхрав. Аливаа үндэстнийг бусад нь доромжилдог байж болох ч, ядаж өөрсдийгөө доромжлох утгагүй. Ёстой л хямдхан луйварчин гэдэг үгэндээ л тохирч байх шиг байгаа юм.

Сайхан наадаарай

2011-07-10T17:20:00.001+08:00

Зээ өнөө өглөө сэрлээ, наадмын өглөө бяр амтагдаад, бөхчин хүн гэсэндээ нэг өөр сэрдий шөө. Заза элийрэх ч яахав. Миний Фэйсбүүк, Твиттэр энээ тэрээ гээд бараг бүх л юм Наамдын уур амьсгал орчихжээ. Наадам уул нь 11-нд эхэлдэг гэж бодоод байсан чинь өнөө жил чинь өнөөдрөөс эхэллээ гээд аль хэдийнэ зарлачихаж.
Бяр амтагдаад болдоггүй, аз болж ус дуусчихсан гарч 20 литр усанд л эд хаваа гайхуулав :p
Блог маань л наадмын уур амьсгал ороогүй санагдаад ингээд юм бичиж байгаа нь энэ. Энэ зун начин хийе гэж бодсон чинь цолыг зөвхөн Монголд л өгдөг юм байна. За больё тэгвэл ганц сум тавьчихъя гэсэн чинь хэчнээн бяртай ч Монголын Засгийн Газрын ордон руу хүргэх тэнхээ байдаггүй. Ингээд гарч морь уная гэсэн чинь эндхийн энэ өндөр гоолиг морьнууд нь атигар надад өндөрдөөд, таарах юм олдохгүй бололтой. Дэлхийн ганцхан Монгол Наадам аа гэж...
За яахав дахиад нэг наадмыг ингээд өрөөндөө аахилаал өнгөрөөхөөс. Дараа жилийн наадам ч хол байна даа гээд бүр хадуураад явчихгүй юу :D
Заза ингээд элийрэхээ багасгаж, энэ олон тэгш ой тохиож буй Наадмын мэндийг хүргэе! Дэнж хотойтол сайхан наадаарай!
Жич: Дэнж ээ л хотойлгоно шүү нөхдөө :Д

Чөлөөт гэрлэлт

2011-07-06T16:18:00.000+08:00

Чөлөөт гэрлэлт гэдэгт би хоёр хүн бие биедээ татагдан хайр сэтгэлтэй болон хамтдаа амьдрахаар шийдэхийг хэлж байгаа юм. Энэтхэгт харин үүний эсрэгээр буюу "arranged marriage" давамгайлдаг. Хүү том болоод эцэгтээ хэлнэ, аав аа би одоо хүнтэй гэрлэж гэр бүлтэй болъё. Эцэг нь үүнийг зөвшөөрвөөс хүүдээ эхнэр олж өгөхийн тулд охинтой айлд очин эцэг эхтэй нь ярина. Хэлэлцээр амжилтанд хүрвэл төд удалгүй гэрлэцгээнэ. Охинд хүүгийн зургийг үзүүлж зөвшөөрөл авдаг гэдэг, гэхдээ энэ бол цөөн тохиолдол ба гэрэл зураг гэж юм байгаагүй үед ийм ойлголт байгаагүй нь тодорхой.
Хэрхэн яаж гэрлэсэн талаар нь байрныхаа эзнээс асууж байсан юм. Тэрээр гурван хүүхэдтэй ба том нь надтай чацуу. Манай өвөө 7 хүүхэдтэй, аав 5 харин би 3, "үйлдвэрлэлийн" хэмжээ буураад байгаа биз? гэж хошигнож байсан удаатай. Тэрээр эмч хүн ба сургуулиа төгсөөд ажилд оржээ. Дараа нь аавдаа яг дээрх зарчмаар эхнэртэй болъё гэж. Ингээд л хорин хэдэн жилийн өмнө хамаатныхаа охинтой суужээ. Ажиглаад байхад үеэл эгч нь юм шиг байгаа юм. Муслим, Хинду шашинтай улс орнуудад ер нь ихэвчлэн ах дүү нарын хүүхдүүд суудаг. Ах эрэгтэй дүүгийн хүүхдүүд сууж болохгүй гэж муслимууд үздэг бол, Хиндунууд эгч эмэгтэй дүүгийн хүүхдүүд хориотой. Хэрвээ би буруу санаагүй бол шүү. Магадгүй ийм болохоор энэ улс хэтэрхий олон хүн амтайн дээр, ихэнх нь тэнэгдүү байдаг байх гэж бодогддог юм.
Гэрлэлтийн талаар анх ирчихээд 18-20 орчим насны сургуулийнхаа залуучуудаас асуулаа. Ихэнх нь миний тодорхойлсноор чөлөөт гэрлэлтийг сонгоно гэж хариулж байлаа. Тэднийхээр "love marriage" буюу хайр сэтгэл дээрх гэрлэлт гэмээр юм уу даа. Харин инжний тухайд асуухад бас л ихэнх нь авахгүй гэж байсан юм. Учир нь хайр сэтгэлээрээ сууж байж би мөнгө авах ямар хэрэгтэй юм бэ? гэж байлаа. Энэтхэгт хосууд гэрлэхэд эмэгтэйн тал нь инж өгдөг.
Жил гаруйн өмнө ангийнхаа нэг нөхрөөс бас асуусан: Чи гэрлэхдээ ямар хэмжээний инж авах вэ? 30 лак буюу 3 сая рупи. Үүнийг төгрөгт шилжүүлбэл 90 сая төгрөг. Яагаад 30 лак? гэж асуусанд маань би төгсөөд мастер зэрэгтэй болчихно, дээр нь би газартай гэж хариулав. Энэтхэг эрчүүд газартай бол ёстой "хаданд" гарлаа гэдэг нь л болдог юм шиг байгаа юм. Тэд газар дээрээ байшин барьчихна, өөрөө нэг байранд нь амьдарна, бусдыг нь хүмүүст түрээслүүлнэ. Энэ зарчмынх нь ачаар би ч гэсэн өнөөдөр орох оронтой сууж байна. Дээр нь боловсролын зэрэг өндөр байх тусам хүмүүсийг дээрээс нь харж эхэлнэ.
Тэгэхээр одоо ямар дүгнэлтэнд хүрч байна вэ гэхээр энд эмэгтэй хүн байх, гэрлэх гэдэг өөртөө болоод гэр бүлдээ том гай юмдаа. Сонирхолтой нь гудамжинд гараад явахад эрчүүд нь дэндүү их. Хүн амын хүйсийн харьцааг асууж байхад нэг хүн надад 70:30 гэж хариулж байсан юм. Гудамжинд бол эрчүүд нь үүнээс ч их. Магадгүй эмэгтэйчүүд нь тэр болгон гадуур яваад байх эрхтэй байдаггүй биз.
Энд дахиад нэг асуулт гарч ирж байгаа нь байгаль цаанаасаа эр эм төрөлтийг ижил болгон хуваарилж байдаг ба хромосомын нэгдлээс болж охин ураг бий болох магадлал илүү их байдаг байна. Гэтэл энд эсрэгээр 10 хүний 7 нь эрэгтэй. Хүмүүсээс асууж үзээд олсон зүйл маань ,хөдөө тосгодуудад эмэтэй хүүхэд төрөхөд эцэг эх нь "устгалд" оруулдаг гэсэн ойлголттой болсон юм. Усанд хаях, галд шатаах, эзгүй хээр орхих гэх мэт хүүхдээ хэзээ ч төрөөгүй юм шиг болгох арга хэрэглэдэг бололтой. Гэвч бодоод үзэхэд өдөр болгон энэ улсын жижиг тосгодууд нялх хүүхдүүд араатны хоол болж байгаа болж таарна. Үүнээс өөр арга баймаар ч юм шиг санагддаг байсан ба саяхан эмнэлэг дээр байж байгаад ийм нэгэн таамаглал дэвшүүллээ.
Эмнэлгийн ханан дээрээс ямар бичиг олж уншсан бэ гэхээр: "Эхийн хэвлий дэх ургийн хүйсийг тодорхойлох, тодорхойлохыг шаардах нь хуулиар хориотой". Юу гэж хэлэх гээд байна вэ гэхээр тэд ургийн хүйсийг тодорхойлуулаад, охин байвал аборт хийлгэдэг бололтой юм. Гэхдээ мөнгөгүй ядуу хүн яалаа гэж аборт хийлгэхэв, ямар нэг зэрлэг аргаар зулбуулдаг байх даа гэж ч бас бодлоо.
Энэ бүхэн монголчуудын хувьд бол төсөөлөхөд бэрх зүйл. Хэрвээ энэ хүмүүс бүгд хайр сэтгэлээрээ гэрлэдэг байсан бол яах вэ? Дээрх бичсэн бүгд байхгүй болох байх. Нөхөр нь эхнэрээсээ инж нэхэхгүй, хэвлий дэх үр нь охин байлаа гэхэд "устгахгүй".

Хөгширсөөр л...

2011-07-06T02:37:00.000+08:00

Гэнэт аймшигтай хөгширч байгаагаа мэдэрлээ. Ингэж хэлсэнд надаас хөгшин улсууд битгий гомдоорой :D. Дуртай кинонуудын маань нэг Терминатор 2 аль эрт 20 жилийн өмнө бий болсон, бага байхад хүмүүс намайг адилтгаад байдаг байсан "Гэртээ ганцаараа"-н бацаан Кевин одоо 30 настай. Хамгийн дуртай олон ангит кино "Найзууд" 17 жилийн өмнө анх гарч байсан, өнөөдөр салахаа больсон Фэйсбүүк бий болоод 7 жил болж байгаа юм байна. Анх писи гэж юмны ард суухад DOS үйлдлийн системтэй байлаа, гэхдээ хамгийн анх яг хэрэглэж, өөрөөр хэлбэл тоглож эхэлсэн үйлдлийн систем бол Виндовс 3.11, үүнээс хойш Майкрософт компани 95, 98 гэх мэт олон үйлдлийн систем бүтээсэн ба хамгийн алдартай Windows XP одоо 10 настай. Энэ их цаг хугацаа өнгөрөхөд би юу хийвээ? Юу ч хийсэнгүй, юу ч бүтээсэнгүй. Дээрх хэдэн юмыг олж уншаад гэнэт өөртөө дургүй хүрлээ. Дэлхий ертөнцөд их зүйл хувьсан өөрчлөгдөж байдаг, их зүйл ч бий болж байна. Моцарт 6 настайдаа анхныхаа хөгжмийн зохиолыг бичиж байсан бол Эйнштэйн надаас яльгүй ах байхдаа Харьцангуйн онолын тухай анхны материалаа хэвлүүлж байж. Гэтэл надад хийсэн юм байхгүй, дээр нь юу ч хийхгүй гөлийсөөр л......

Заримдаа хөөрхийг санах юм

2011-07-03T23:28:00.001+08:00

Заримдаа хөөрхий блогоо санах юм. Даанч юм бичихгүй юм даа. Ойрдоо Твиттерчин болж байх шиг байна. Хэрвээ твиттертээ бол би @mootsoo гээд байж байдаг шүү.
Ингээд твиттерчин болсон нь мэдэгдээд байдийн, бичиж байгаа бичлэг нь хүртэл твитийн хэмжээтэй :D

Сайн уу :D

2011-06-17T03:29:00.001+08:00

Сайн уу хүмүүс ээ?
Зун цаг ирж байна, манай энд ямар цаг агаар өөрчлөгдөх биш :p
Ойрдоо блог млог байхгүй болжээ. Уул нь ганц 2 юм бичиж эхлээд хаячихсан, драфтад байж байгаа л юм байна.
Сүүлийн 3 сар сагсан бөмбөгийн тухай бичсээр блог руугаа бараг орсон ч үгүй.
Юм бичих гэхээр сагс л бодогдоод :D Юу хаана бичсэн юм бол гэж сонирхсон хүн gool.mn ийн сагсан бөмбөгийн нийтлэлийн хэсэг рүү ороод үзээрэй. Бичсэн хэдэн юм байгаа.
"Аз" болж NBA-н энэ улирал дуусч би нэг юм амьсгаа авлаа :p
Одоо шалгалтандаа бэлдэнэ дээ. Шалгалтанд бэлдээд ганц 2 ном эргүүлэхээр жаал жуул элий балай юм бодогддог юм, тэр үедээ блогтоо бичиж байнаа :D

..........

2011-05-07T22:38:00.001+08:00

Бид зургуулаа, гурван эрэгтэй, гурван эмэгтэй. Нэг эмэгтэй маань надаас нилээн дүү, өсвөр насны охин. Харин нөгөө хоёр нь надаас нилээн хэд эгч улсууд. Тэдний үеийн ах хүү энэ хоёрыгоо эргүүлэх санаатай. Танд яг аль нь таалагдаад байгаа юм гэхээр, аль нь ч хамаагүй ээ гэсэн хачин хариулт өгнө. Үлдэх нэг маань насаар надтай ойролцоо, ах ч байж мэдэх юм. Хачин жигтэй залуу, сониуч, хүмүүстэй хялбархан яриа өдөж, энэ тэрийг солилцож чаддаг.
Бид зургаа нэг л мэдэхэд нийлчихсэн, найзууд шиг гэхээр арай биш. Нэг тийм хамт олон болчихсон байлаа.
Гэнэт бороо орж, аянга цахиж, хүчтэй шуурга дэгдэв. Цаг уурын мэдээгээр ийм юм болно гэж байсан гээд тоосон шинжгүй шилэн аягатай жүүснээсээ соруулаар сорох нөгөө залуу бас л сонин харагдана. Яг энэ үед эргэн тойронд хүмүүс сандралдана. Учир нь далайн шуурга эхэлж аюултай болон ус бидэн рүү хүчтэй давалгаална. Нэг мэдэхэд л тэнд аюулгүй гэж бие биедээ хэлэн зургуулаа гүйлдлээ. Гэвч усан онгоц живэхэд хөлгийн хаана байх тийм ч чухал биш хэмээн ах хүү тамхиа асаан хээв нэг хэлж байгаа нь өнөөх хоёр эгчид лут эр хүн болж харагдах гээд байгаа ч юм шиг.
Аюул тулгарах үед хамгийн сул дорой нэгнийг дэргэдээ байлгаж хамгаалах гэж оролддог зөнгөөрөө охины гараас чанга атгаснаа өөрөө ч мэдсэнгүй. Яг энэ үед онгоцны тавцан дээр хүчтэй давалгаан ус гарч ирэн буцахдаа биднийг хамт авч явав. Тэрхэн хоромд бид яагаад өдий болтол тавцан дээр л байгаад байсан юм болоо гэж бодогдов.
Усан дунд орон эргэлдсээр л, харин гэнэт бид усанд биш зүгээр л эргэлдээд байгаагаа мэдлээ. Эргэхээ болих мөчид бид нэгэн хотын төв талбайн яг голд бүгд хоёр хөлөөрөө буулаа. Би өөрийнхөө ямар хувцастай байсныг мэдэхгүй, харин бусад маань яг л 19 дүгээр зууны хүмүүс шиг хувцастай харагдаж байлаа. Хот ч гэсэн, яг л 19 дүгээр зууны европын нэгэн хот, хүмүүс нь ч гэсэн. Тэд биднийг бүчихгүй ч хаа нэгтээ холоос, ер бусын ч гэмээр замаар ирсэн гэдгийг мэдэж байлаа. Хотын хүмүүсийн харц нь их сонин, ямар нэг зүйл горьдсон ч гэмээр юм шиг. Энэ үед бидний нэг болох дэрэвгэр цагаан даашинзтай охин Алиса гайхамшгийн орон руу хүрэхдээ туулайны хойноос дагаж гүйдэг шиг хүмүүсийн дундуур гүйн алга боллоо. Хойноос нь юу ч хэлж амжилгүй алдчихав. Харин үлдсэн бид хэд бие бие рүүгээ гайхан харсаар. Би одоо ч гэсэн "найзуудынхаа" нэрийг огт мэдэхгүй, яаж яваад нийлчихсэнээ санахгүй байна. Гэтэл манай жигтэй залуу, энэ газар надад нэг л хэвийн бус санагдаад байна гэсээр нөгөө охин шиг хүмүүсийн дундуур алхаад алга болов. Би бас л хаашаа, яах гэж, юу гээд асууж амжилгүй л явуулчихав. Энэ үед хүмүүсийн дундаас дэрэвгэр даашинзтай, 19 дүгээр зууны баячуудын эхнэр болов уу гэмээр авгай нар инээмсэглэсээр бидний хажууд гарч ирлээ. Маш уриалгахнаар манай нөгөө гуравтай мэндчилэн танилцаад, надтай инээмсэглэн мэндлээд нөгөө хэдийг маань аваад явчихав.
Эргэн тойрноо ажиглаад, ямартай ч хүмүүсийн дунд ороод юу байгааг сонирхохоор шийдлээ. Халаасандаа гараа хийдэг зуршлаараа хийтэл, гар утас байна. Орчинтойгоо харьцуулбал нилээн сонин парадокс. Нэг ч хүний дугаар байхгүй, ажилладаг эсэх нь мэдэгдэхгүй, ер нь тэгээд утас эсэх нь ч эргэлзээтэй. Гэвч эргэн тойрон маань илүү сонирхолтой байсан тул буцааж халаасандаа хийн алхлаа.
Гэтэл шаргал үстэй өндөр нэгэн эмэгтэй өөдөөс бүжиглэх гүйх хоёрын дундуур хүрч ирэн хоёр гарыг маань барин дуулах ярих хоёрын заагаар "Чи л надад туслах ёстой" гэсэн утгатай юм хэллээ. Үнэнийг хэлэхэд надад гуйлга гуйж байгаа юм шиг санагдаад гараа угз татан явах хэрэгтэйгээ хэлээд холдов. Хэд алхаад эргээд хартал бүсгүйн нүд "Чи миний хэлснийг ойлгосонгүй дээ" гэсэн шинжтэй харагдав.
Үнэхээр оньсого шиг байна. Энэ олон хүнтэй газар яг л зах шиг, гэвч юу зарж байгааг нь хайсаар бүтэн өдрийг өнгөрөөв. Хаана ирснээ, юу болоод байгаа талаар ойлгож байгаа нэг ч зүйл алга надад.
Булан тойрон эрх ямбыг үзүүлсэн хэсэг хүн гарч ирсний дотор ямбатай авгайчуултай цуг явсан манай гурав харагдлаа. Би ч бөөн баяр тэдэн рүү гүйх шахам очтол, бүгд эелдэг мэндчилээд оройн хоол идэхээр явж буйгаа хэллээ. Хоол гэж хэлэх үед нь л шууд өлсөж эхлэв. Ресторан руу явах хооронд, манай хоёр эгчийн нэг, залуудаа биеэ үнэлдэг байсан болов уу гэж таагаад байгаа эгчтэй ярилцав.
-Энэ хот гэхэд жижигхэн, тосгон гэхэд их соёлжсон газар байна. Яг ажил гэхээр зүйл хийдэг хүн байхгүй, хийдгүүд нь мөнгө олох гэж хийдэггүй. Дэлгүүрийн худалдагч чамаас мөнгө авахгүй, өгье гэсэн ч эднийд мөнгө гэдэг ойлголт байхгүй. Сонирхолтой нь хотоос гарах зам би өдөржин явахдаа олж харсангүй. Машин байх шинжгүйг чи харсан байх, морь, тэрэг гээд аль нь ч байхгүй. Сонин газар боловч надад их таалагдаж байна, зөв хүмүүстэйгээ ч олж танилцлаа гэж байна.

Хоолны газар ороод ширээний ард суух зуур хүмүүс ярилцана. Үнэн хэрэгтээ би тэдний юу ярьж байгааг огт ойлгохгүй байлаа. Магадгүй анхаарлаа өөр зүйлд хандуулаад сонсохгүй байсан ч байж болох юм. Ямартай ч манай ах хүү аль хэзээний английн сурвалжит гаралтай хүн шиг болчихсон, над руу нүдний шилнийхээ дээгүүр харан, гаансаа баагиулан, чи ч залуу байгаа болохоор их сониуч байх нь аргагүй гээд юу ч болсон шинжгүй сууна.
Энэ бүхэн надад огт таалагдахаа болилоо. Уучлаарай гэж ширээний ард буй хүмүүст хандан хэлээд гарч одов. Хоолны газраас гараад зүүн тийшээ харвал тавиад метрийн цаана буй нэгэн аркийн эргэн тойронд насны хувьд ойролцоо, гэхдээ байр байдал нь бусад хүмүүсээс нилээн ихэмсэг шинжтэй залуучууд харагдлаа. Эргэлзэж тээнэгэлзэх юу ч үгүй шууд л тэр зүг рүү чиглэн аркаар ортол, ямар нэг юмны клуб шинжтэй газар байв.
Урагшаа алхах тусам хөл бадайрна, ялангуяа эргэн тойрон дахь хүмүүсийн өлсгөлөн харц жихүүцэл төрүүлнэ. Харин яг энэ үед манай жигтэй залуу хүмүүсийн дунд харагдлаа. Бөөн баяр түүн рүү очин, энэ юун учиртай газар вэ гэвэл, тэрээр нөгөө эгчийн хэлснээс эвгүй зүйлүүдийг хэлэв.
- Хаана байгааг чинь хэлэхийн өмнө, эргэн тойрноо сайн ажиглахыг хүсье. За за чамд хялбарчилж өгье. Ам руу нь хар!
Бүх хүний ам руу нь ээлж дарааллуулан харлаа. Бүгд адил, ярзайсан шүднүүд, урт соёо.
-Яг вампир шиг харагдаж байна.
-Аанхаан, яг зөв.
-ЮУ?!
-Тийм ээ тэд цус сорогчид.
Миний хувьд айх сандрах шууд зэрэгцэв. Амнаас үг гарахгүй, юу асуухаа, яах аа ч мэдэхгүй түгдчин сандарч эхлэв. Харин нөгөөх маань, тайван бай. Тэд бид хоёрыг яах ч үгүй, гэхдээ одоохондоо.
-Тэгээд хэзээ?
-Өнөө шөнө.
-Өнөө шөнө өө?
-Тийм ээ, гэхдээ үгүй ч байж магадгүй.
-Юу гэсэн үг вэ?
-Чамд би олж мэдсэн зүйлээсээ хэлж өгье. Энэ газрыг цус сорогчид захирдаг. Би энд залуучуудынх нь клубт орчихоод байж байна. Манай нөгөө гурвын уулзаж байгаа хүмүүс бас цус сорогчид, гэхдээ гэрийн эзэгтэй нар гэх юм уу даа. Харин жинхэнэ удирдагчид нь зөвхөн "хоолны шөнө" л гарч ирдэг.
-Хоолны шөнө өө?
-Тиймээ, тэд сардаа нэг удаа хэсэг хүмүүсийг сонгон авч хооллодог. Өнөө шөнө бол хоолны шөнө.
-Юу ч хэлэхээ мэдэхээ байн хэсэг зогслоо. Чи энэ бүгдийг яаж мэдэж авсан юм? Хоол болдог хүмүүс нь хаана байгаа юм?
-Чиний өдөржин явсан газар тэр хүмүүс чинь л байлаа. Чи эргээд сайн бодвол, манай бяцхан охин цус сорогч хүүхдүүдийг дагаад гүйсэн юм. Жирийн зүйл харсан бол тэр тийм хурдан алга болохгүй. Би харин эднийг олж харсан юм. Хамгийн сүүлд чи ганцаараа үлдээд хаачихаа мэдэхээ байсан учир нь хэн ч чамайг сонирхоогүй. Хүмүүс мэдээж сонирхсон л байгаа. Гэхдээ тэд чамтай ярихаас эмээж байгаа.
-Яагаад?
-Бид хэд бүгдийн анхаарлын төвд байгаа. Харин чамтай хэн нэгэн ярих юм бол тэр цус сорогчдын анхааралд өртөнө. Тэдний анхааралд өртөнө гэдэг хүсэх зүйл биш болохыг чи өөрөө бодоод олчих байх.
Өдөржин яваад юу ч олж мэдэж чадаагүй, тэр бүсгүй яагаад тийм сонин байдлаар ярилцсаныг нь одоо л ойлгов.
-Чи энэ бүгдийг яаж мэдэж авсан юм?
-Энэ клубынхнээс.
Түүний энэ үг дотор жихүүцэл төрүүлэх шиг болов. Яаж ярьж чадаж байнаа?

Надад одоо яаж өөрсдийгөө амьд үлдээх вэ? гэдэг асуулт л тулгарав. Тэд өнөө шөнө хэсэг хүмүүсээр хооллоно. Тэр нь бид зургаа бол яах вэ?
Хамгийн түрүүнд бяцхан охиноо олох хэрэгтэй юм шиг санагдлаа. Гараад ийш тийшээ харав, дэмий л горьдлого. Тэгээд шууд нөгөө хоолны газрыг зүглэлээ. Дотор нь нөгөө хэд чалчсаар, манай гурав идэн, нөгөө хэд нь халбага сэрээгээ зүгээр л хөдөлгөнө.
Ах хүүг шууд татан ярилцах хэрэгтэй байна гэж хэллээ. Түүний царай хүрэнтээд, уучлал эрэн ширээний араас өндийв. Бие засах өрөөний ойролцоо очоод, манай хүн учиргүй зандран:
-Чи яаж байна, юу болоод байгаа юм?
-Тайван бай, би танд тийм ч таатай бус зүйл дуулгах гэж байна гээд, мэдсэн бүгдээ ярьж өгөв.
Түүний нүдэнд айдас хуран, ээрч эхлэв.
-Та гол нь тайван байх хэрэгтэй, нөгөө хоёртоо хэл. Айж сандарч болохгүй шүү. Би сая хажууханд буудалд өрөө авчихлаа. Тэнд намайг хүлээж байгаарай гээд түлхүүрээ өгөв. Тэрээр юу ч хэлэлгүй толгой дохин бид хоёр саллаа.
Миний хувьд зургаа дахийгаа олох чухал байв. Хүн их цугласан нөгөө талбай дээрээ очлоо. Гэтэл хаанаас ч юм тэрээр гүйгээд гараад ирэв. Гайхан түүнийг харвал юу болоод байгааг гадарласан бололтой.
-Яасан, юу болсон?
-Тэр хүүхдүүд, муухай хүүхдүүд, бишээ аймар хүүхдүүд байна лээ гээд өөр юм хэлсэнгүй.

Үдэш бид өрөөндөө цуглацгаав. Харанхуй болох мөчид бүгдийнх нь айдас улам нэмэгдэв. Ганц том ортой өрөө болохоор тавуулаа шахцалдан хэвтэнэ. Үнэн хэрэгтээ айсан улсуудад харин ч сайхан байв. Манай жигтэй залуу харин цонхны хажуу дахь буйдан дээр тухлан, шилэн аяганд хийсэн мөстэй ямар нэг юм шимэн тамшаална. Тэгснээ гэнэт, та хэд айх хэрэггүй ээ. Өнөө шөнө лав бидний ээлж биш.
-Чи яаж мэдэж байгаа юм?
-Тэдний хувьд бид шинэ хүмүүс, үнэхээр сонирхолтой байгаа.
Би үүнд итгэхийг хүссэн боловч, айдас дийлээд байлаа.

Гадаа нэгэн эмэгтэйн орь дуу тавин уйлах дуунаар сэрэн харвал өглөө болсон байв. Бид биш байлаа гэх бодлын хажуугаар юу болсон бол гэсэн бодол орж ирэн шууд л гарлаа. Хотын талбай дээр нэг эмэгтэй газар сөхрөн сууж уйлна. Дэргэдээ байх нэгнээс, яасан бэ гэж асуувал:
-Өглөө тэр гэртээ ганцаараа сэрсэн бололтой. Гэрийнхнээс нь нэг ч хүн байгаагүй гэж байна.
Хотынхон түүнийг хэсэг харж зогсож байгаад, тайвшруулж эхлэв. Ингээд бүгд эрэлд гарлаа. Хаагуур хайхаа, ер нь хайх талаар сайн ойлголтгүй би нөгөө хэдээ дагуулан бусад хүмүүсийг дагаад яваад л байлаа. Өдөр нар эгц дээрээс төөнөх үед олцгоов.
Бүсгүйн нөхөр, гурван охин, нэг хүү, гэрийн үйлчлэгч хоёр бүсгүйг бүгдийг нь нэг нүхэнд зэрэгцүүлэн хийсэн аймшигт дүр зургийг бид бүгд харцгаав. Хотынхон хоорондоо юу ч ярилгүй, яг л нэг хүн шиг бие биетэйгээ ойлголцон оршуулах ёслолыг чимээ гаргалгүй хийж дуусгав. Гашуудаж болохгүй, дуу авиа ч гаргаж болохгүй. Чимээ гаргасан нэгэн шууд золиос болсон түүх бий.
Үүний дараа бүгд байр байрандаа ирцгээн, юу ч болоогүй юм шиг амьдрал нь үргэлжилнэ. Харин манай жигтэй залуу хүмүүстэй ярилцан улам ихийг олж мэдэхийг оролдоно. Хэдэн өдрийн дараа тэрээр гэнэт бид эднийг алах хэрэгтэй гэж шууд хэлэв. Миний нүд орой дээр гаран,
-Яаж тэр үү? Эд чинь кинон дээр гардаг цус сорогчдоос шал өөр юм. Өдөр нартайд юу ч болоогүйм шиг явдгаас эхлээд
-Тийм болохоор л би хэдэн өдөр мэдээлэл цуглууллаа. Бид үүнийг хурдхан ярьж төлөвлөгөөгөө гаргахгүй бол тэд удахгүй гараад ирнэ. Хооллосноосоо хойш хоёр долоо хоног тэд хаашаа ч гардаггүй юм байна. Бидэнд одоо гурав хоног үлдсэн гэж хэлэхийг хоолны газар сууж байсан бусад хүмүүс сонирхон,
-Чамд ямар төлөвлөгөө байгаа юм? гэвэл өөр нэгэн,
-Бидний хувь заяа энэ, чи битгий биднийг бүгдийг нь алуулах гээд бай! гэвэл манай жигтэй найз маань урьдын адил тайван, өөртөө итгэлтэй байдлаар,
-Миний олж авсан хамгийн чухал мэдээлэл бол, хооллохоос гурав хоногийн өмнөөс тэд өлсөж эхлэн, шокалад амандаа хайлуулан уудаг. Энэ үедээ тэд хамгийн сул дорой болж эхэлдэг...

Статистикчдад дургүй байх нь

2011-03-20T23:50:00.000+08:00

Статистикчид болон статистик гээч шинжлэх ухаанархуу юм яагаад ч юм хүмүүсийн мэдээлэл боловсруулах, тодорхой баримтад үнэлэлт дүгнэлт өгөхөд их ач холбогдолтой байдаг. Хүн бүхэн л статистик дүгнэлт, тоо баримт шаарддаг. Үнэндээ бол үүнгүйгээр, хов хоосон зүйл дээр бид дүгнэлт хийх ямар ч боломжгүй л дээ. Гэхдээ би эдэнд дургүй, учир нь тэд утгагүй зүйлүүдийг хооронд нь харьцуулж хүний ухамсарт нөлөөлөхийг оролддог.

Японы цацраг идэвхи, тэнд болж байгаа нөхцөл байдал, аюулын хэмжээг янз бүрээр тайлбарлахыг оролдоно. Хамгийн түгээмэл харьцуулалт нь мэдээж Чернобыл. Зарим монголчууд Улаанбаатарын утаатай харьцуулж байх юм? Тэмээ ямаа хоёрыг харьцуулах хэрэг бидэнд ер нь байна уу? Ямааны хоёр үүлдрийг хооронд нь харьцуулж байгаа бол өөр хэрэг. Харьцуулж болох зүйлсийг л хооронд харьцуулж байвал зүгээр биш үү нөхдөө?

Нилээн хэдэн жилийн өмнө дөө. Автомашин акулнаас аюултай гэсэн марзан тооцоо гаргасан байдаг. Жилдээ акуланд бариулж үхэж байгаа хүмүүс, машинаас болж амь насаа алдаж байгаа хүнтэй харьцуулахын аргагүй цөөхөн. Тэгэхээр бид машин унахаа больж, зам тээврийн хөдөлгөөнд оролцохгүй харин акултай ус руу үсрэх нь илүү дээр болж байнаа даа?

Статистик тооцоог буруу зүйлд хэрэглэхэд харыг цагаан болгож харагдуулдаг.

Юу болоод байнаа, Японд?

2011-03-18T02:12:00.000+08:00

Хэд хоногийн өмнө өглөө сэрээд, өглөө ч гэж дээ өдөр. Атлантын далайн яг төв хавьцааны цагаар амьдардаг болохоор ингээд хэзээ гэж хэлэхээ мэддэггүймаа. За тэр яахав...

Нүднийхээ нуухыг ч аваагүй нойрмог амьтан бусад өдрийн л адил писинийхээ ард суутал дүүтэйгээ холбоо барьсан уу цаана чинь Японд газар хөдлөлт, цунами гээд бөөн юм болж байна гэж ээж хэлж байх юм. Гайхаад гүүгэлдээд үзтэл нээрээ дэлхийн түүхэнд бичигдэх томуудыг нэг газар хөдлөлт болжээ. Хүн л болсон хойно таньж мэдэх хүмүүстэйгээ холбогдож зүгээр байгаа эсэхийг нь мэдлээ. Тэгээд өдөржин "японоор амьсгалав аа".

Тэгээд сүүлдээ учрыг нь ойлгохоо байж байна аа. Нөгөө нэг жижкээн арал чинь живэх гэж байгааму даа янз нь. Атомын цахилгаан станц нь дэлбэрээд, цацраг идэвхт янз бүрийн юм ялгараад хүмүүст нөлөөлөөд мутацлагдаад аймшгийн мутант болж байгаан байхаа. Япон найз охинтой болъё гэж боджээсэн чинь ингээд талаар өнгөрч байх шиг байна.

Зарим хүмүүс "Титаник" сүйрч байна л гэх юм. Би боддиймаа, хэрвээ Титаникийг япончууд бүтээсэн бол, үгүй ядаж япончууд дээр нь байсан бол сөнөхгүй гэж. Эзэн хичээвэл заяа хичээнэ гэж манай нэг гоё үг байдаг даа. Япончууд ямартай ч амар мөхөх ард түмэн биш гэдэгт би итгэдэг.

Яахав дээ, байгаль эх хариугаа л авч байгаа биз. Атомын цахилгаан станц, ер нь атом цөмийн янз бүрийн юмнууд дэмий шүү гэдгийг дэлхий дахинд хэлж, бас япончуудыг хөөрхий халимнуудыг бага агнаарай та нар л гэж байгаа байлгүй дээ тэ?

Монголын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд арай л хэтрүүлээд байх шиг байх юм. Японд газар хөдөлсөн, цунами болсон, хэдэн зуун хүн үхсэн, атомын цахилгаан станцаас нь ямар нэг ялгарч байгаа нь үнэн. Түүнээс биш арал ч арай живчих гээгүйм шиг байгаамаа.

Довыг уул болгож ярьдагаа л больчих хэрэгтэйм шиг байгаан.

Thank god i'm an agnostic, but...

2011-03-06T05:33:00.000+08:00

Statement 1. There are lots of religions exists in a world and people follows only on of them or neither. Some of the "neither" people says no one needs a religion, straightforwardly they says it sucks. Other of "neither"'s: I don't care God exists or not, let say them "ignorants". Actually those "ignorants" knows all about religions and atheists. Simply they are opposite of "ignorant", but better to say them "ignorant".

Statement 2. In today's life technology grows so fast. But programming languages aren't. Because programming languages are half technology and half religion. Most of the programmers knows one programming language very well. But who knows many, he is good at this field, I mean in Information Technology. We call them "hackers". Hackers knows many religions, and here we use religion equivalent to programming language. I'd like to say again: hackers are best, because they knows all religions /actually knowing everything isn't possible, I just don't want to use that word "many" again/

Let's consider statement 1 and 2. Ignorants are like hackers and vice versa. Thank god i'm an agnostic, but make me agnostic of technology!

Гарчиггүй, зүгээр л нэг юм бичмээр санагдав

2011-02-26T20:37:00.000+08:00

Бага байхдаа тэнэг хүн ухаантай хүн гэж ер нь ямар хүнийг хэлдэг юм бол оо, ямар ялгаа байдаг юм бол гэхчлэн зүйлүүд их бодогддог байлаа. Ямартай ч ялгааг нь олохын тулд энэ хоёрын туйлыг нь олж тогтоох хэрэгтэй болно гэж эхэлж бодсон юм. Тэгээд ухаантай хүн гэхээр Эйнштэйн шиг царайтай хүн байх болов уу, харин тэнэг хүн гэдэг нь гудамжинд харсан ах хүү байлаа. Тэр нөхөр өмдөндөө шээчихсэн, солийчоод, шүлсээ гойжуулаад явж байдаг байсан юм. Хичээлээ тараад явж байхаад хааяа тааралдана. Эргэн тойронд нь юу болж байгаа түүнд хамаагүй ч юм шиг, бацаанууд шоолоол зарим нь дүрсгүйтэж очиж өшиглөнө. Нөхөр харин мэдсэн ч шинж байхгүй. Гэхдээ хичнээн тийм царай гаргасан ч түүний нүдэнд гомдлын шинж илэрч байх шиг харагддаг байсан юм. Хөөрхий дөө одоо байдаг ч юм уу бүү мэд.

Сүүлд оюутан болсон хойно манай сургууль дээр нэг нөхөр байдаг байлаа. Сургуулийн үүдэн дээр бохь зажлаал толгойгоо дэнжигнүүлээл зогсож байдаг. Нэр нь хэн билээ дээ мартчихаж, ямартай ч түүнийг мэддэггүй багш оюутан, ажилтан нэг ч байгаагүй юмдаг. Бүгд л энэ тэнэг, мэдрэл муутай...гээд янз бүрийн түүх ярина. Нэг удаа тэр нөхрийг ажиглаж жаал зогсов оо, гэтэл түүний нүдэнд нэг тийм доогтой харц байх шиг санагдсан юм. Хүмүүс түүнийг тэнэг мангар л гээд байдаг, гэтэл нөгөөх нь "хөөрхий эд нар намайг тэнэг гэж бодоол байж байдаг, өөрсдийнх нь байж байгааг" гэж боддог байсан бол яах уу? Хүний бодлыг мэдэх гэж оролдох сонирхолтой, тэр тусмаа сонирхолтой хүнийхийг олж мэдэх, бүр олж мэдэх гэж оролдох нь бүр ч сонирхолтой.

Сонирхолтой гэдэг нь жирийн нэгэн эсвэл усан тэнэгүүдийнх лав биш гэсэн үг. Хүний бодлыг олж мэдэхэд хамгийн онцгүй санагддаг нь харин дотуур тамиртай муу санаатай хүмүүс. Тийм хүмүүс цаанаа л нэг байж байгаа нь өөр, үг ээ зөөж ядаад .

Гэхдээ мэдээж хүн бүхэн муу санаатай байх ёстой гэж би хувьдаа боддог юм. Хэт гэнэн цайлган яваад байвал хүнд хулхидуулж дуусна даа? Эсвэл би хэтэрхий муу санаалаад байна уу? Гэхдээ энэ ч муу санаалах биш л дээ. Байж болох бүх боломжийг урьдчилан тооцоолох гэвэл илүү онох болов уу? Ингэхээр хэн ч муу санаагүй гэсэн ойлголтон дээр буух гээд байна уу даа?

Ямартай ч миний бодлоор ухаанаасаа хэтэрсэн муу санаатай хүнийг л муу санаат гэж хэлэх байх гэж бодох юм.

Ягаан гариг дээр цэцэг ургадаггүй

2011-02-17T21:33:00.000+08:00

Ойрдоо энэ "Ягаан гариг дээр цэцэг ургадаггүй" гэдэг үг их "сонсогдох" боллоо. Охид бие биенээ хайраа гэж дуудах нь олширлоо. Нөгөө гудамжинд залуучууд үнсэлцэхгүй байна, уйтгартай байна гэдэг шиг л мэдрэмж төрөх юм.

Энэ улсын эрчүүд нь алга болчихоо юу? Эсвэл хүүхнүүд нь эрчүүдээсээ толгой өндөр болоо юу? эсвэл эрчүүд нь тийм өчүүхэн болсон юм болов уу? Бүр эсвэл байгаль эх цаанаасаа, эсвэл бурхан гэж байдаг бол, тэр бидэнд эр хүйстэй үр заяахаа больсон юм болов уу?
Ингээд эрчүүдийн хомсдолд ороод эмэгтэйчүүд нь "цангаад" эхлэв үү? Хэдийгээр би далдын хүч, мухар сүсэгт итгэдэггүй ч гэлээ байгаль дээрх юмс бүхэн цаанаасаа зохицуулалттай байдаг гэдэгт итгэдэг. Хэрвээ аливаа зүйл буруу тийшээгээ хазайвал, энэ бол шууд хүний хүчин зүйлтэй салшгүй холбоотой гэдэгт гүн бат итгэдэг мунхаг нэгэн.
Би монгол залуутай амьдралаа холбохгүй, гадаад залуутай гэрлэнэ гэдэг үг сонсож байсан уу? Би лав зөндөө сонссон. Шалтгааныг нь асуухаар, архи уухаас өөр юм чадахгүй хүнээр яах юм гэдэг. Үнэн байж болох л юм. Гэхдээ үүний шалтгааныг өөр газраас эрэлхийлэх гэж оролдлоо.
Монгол залуучууддаа сүжиггүй болсон эдгээр бүсгүйчүүд юунаас болж ингээд байна? гэдэг асуулт гарч ирнэ. Хэрүүл хийе гэвэл, чи арчаагүйм болохоороо олигтой эртэй учирч яваагүй байлгүй дээ гээд хэлчихэж болох л байх. Гэхдээ цөөн хэдэн эмэгтэй ийм хандлагатай байсан бол ингээд цэг тавьж болох ч, үүнийг бичиж байгаа шалтгаан нь цөөн биш байгаад байгаа юм.
Тэгэхээр олигтой эр хүн шиг эр хүн ховордож л дээ. Олон хүн, эр хүн гэхээр булчин шөрмөс нь зангирсан зодоон цохион хийдэг хүнийг хэлдэг юм шиг ханддаг. Мэл Гибсон гэгчийн "Хатан Зүрхтэн" гэж киног үзээгүй хүн байхгүй байх. Тэр кинон дээр, "Чамайг сайн зодолдоно гэдэгт чинь огт эргэлзэхгүй байна, гэхдээ жинхэнэ эр хүн байхын тулд хүнээс арай өөр зүйл шаардагддаг юм шүү" гэж хэлдэг. Гоё үг шүү.
Ингээд эргэн тойрон дахь хүмүүсээ хардаа. Жинхэнэ эр хүн шиг хүн хэр олон байна? Орост сурсан улсууд мужик гээд байдаг даа. Жинхэнэ мужик ер нь бидний эргэн тойронд хэр их байна? Байхын хувьд бол байгаа ч, шалчига шалчига гэсэн юмнууд нь арай л олширчихсон юм шиг санагдах юм? Санал нийлэхгүй байж болох ч, алхам тутамд чинь ялихгүй юман дээр хэрүүл хийж явдаг "эрчүүд" тааралддаггүй гэж үү?
Тийм улсуудыг өнөөдөр зүгээр л "боожгойтнууд" гэж нэрлэвэл зүгээр ч юм шиг санагдах юм.
Боожгойтнуудаас болоод ягаан гаригийн иргэд олшроод байна уу даа гэж мөхөс би тунгаалаа.

Валеньтин боллоо шүү!

2011-02-14T03:33:00.000+08:00

За нэг ийм баяр монголчууд тэмдэглэж эхлээд 10-аад жил болж байх шиг байна даа. Нийтээрээ өргөн дэлгэр, үндэсний хэмжээний том баяр ёслолын үйл ажиллагаа шиг тэмдэглэдэг болсноос хойш гэсэн үг.

Түүнээс биш ардчилсан хувьсгал ялснаас хойш хосууд тэрүүхэн тэндээ тэмдэглэдэг байсан болов уу гэж бодох юм. Мань мэт нь тэгээд ямар тэмдэглэх биш, хүмүүсийн тэмдэглэж байгаад дүгнэлт хийж, урьд жилүүдээс юугаараа өөрчлөгдөж байна гэдгийг л хараад сууж байх шиг ээ л байна. Уул нь ч яг баярын өдөр маань эхлээгүй л байна. Наран улсад тас харанхуй шөнө, хүмүүс унтаж байхад, ертөнцийн нөгөө буланд өмнөх өдрийнх нь нар жаргаагүй байх жишээтэй.

Валя хэмээгч энэхүү баярын үүх түүх, нөгөө шахлаадны тухай ярьвал... гэсэн чинь би өөрөө шууд нойрмоглож байна.

Энэ жилийн хосуудын тэмдэглэж байгааг харахад өмнөх жилүүдээс ялгаатай нь хүмүүс их прагматик болоод байгаа юм уу даа. Бэлгэдэл болсон шахлааднаас цааш хэтрэхгүй. Магадгүй ил захидал, дотор нь "айя лоо юү" энэ тэр байгаа биз. Гэхдээ энэ бол писиний ард сууж байгаа миний дүгнэлт. Би ямар Монголд ч байгаа биш, яг 14-ний орой юу болохыг ёстой нөгөө хосууд маань л мэдэх байхдаа.

Магадгүй хуучин байдаг янзаараа, кино үзнэ, хоолонд орно, буудалд орно, том хүмүүсийн хийдэг ажлаа хийнэ, өглөө нь өрвийсөн юмнууд ажил хичээлдээ явцгаана. Эсвэл баяр болж байна, баар оръё гээд бөөн бөөнөөрөө шоудах хэсэг нь ч бий байх. Ямартай ч ноднингийнх шиг Цагаан сараа тэмдэглэх үү, Валягаа тэмдэглэх үү гэж төөрөлдөөд, зүрхэн хэлбэртэй бууз ч билүү, буузан хэлбэртэй шахлаад ч билүү нэг тийм юм яриад байсан нь энэ жил давтагдахгүй нь тодорхой.

За тэгээд цааш нь жаал ажиглаад байхад Валентиний онгон улсууд тэсч ядаж байгаа шинжтэй. Өөдгүй гарууд үерхэлдээ үнэнч байхгүй энэ жил манийгаа хаяад валентин тэмдэглэх гэж байгаамдаа. Гэхдээ би бас муухай юм тэ? Бусдыгаа нэг аятайхан байх гэхээр атаархаж гүйгээд :p

Заза тэгээд эцэст нь ганц бие хүмүүстээ хэлэхэд сэтгэлээр унаж уйлж унжиж, гарч шоудаж илийрвээ. Мань шигээ гэртээ хэвтэж байсан нь ер нь дээр шүү. Хорвоо дэлхийн хаа нэгтээ чамайг хайрлах хүн байгаа гэдэгт итгээрэй :D

Бүгдэд нь Валентиний мэнд хүргэе!

Just wish it

2011-02-11T23:45:00.000+08:00

One of my friend likes phrase that "Winners never quit, quitters never win!" Maybe this word is a key of all successful people.

Actually defining success is bit difficult, but we can say success is a something which we wanted to reach.

Why i'm starting to write these things? Because there are lots of people who always wants something. Actually this sentence is kinda funny, because everyone wants or wishes something always. But the thing which I want to talk about is why they can't reach their goal? Maybe the first answer is they just wishing, not making it goal. But why? Because it's just not an easy thing, actually it's precise, no one wishing the thing which is easy to get.

I just to want to say to those people, get out from your romance. There aren't such a thing which is like in magical story. Actually "I do believe in FAIRY" but I also believe that "there are no easy way out". So just be more pragmatic and stop just wishing, either do step forward what you want, even it is difficult.

Өөрчлөлтөнд дуртай хэн байх вэ

2011-02-09T07:25:00.000+08:00

Хүн ер нь өөрчлөлтөнд их дургүй юм шиг ээ. Өөрчлөлт, шинэчлэлт, хөгжил дэвшил гэх мэт. Аман дээрээ бүгд л дэмжиж ярьдаг боловч, яг амьдрал дээр өөрчлөлт хийж байгаа хүн ер нь их ховор юм. Ихэнх нь зүгээр л хараад сууж байхад нь шалан дээр байгаа хог хогийн саванд орж өөрийг нь баярлуулна гэж төсөөлнө. Гэвч хөгжил гээч юм хүнээс өөрөөс нь өөрчлөлт шаарддаг эд юм шиг байгаан.

Хөгжил гэснээс саяхан Молор-Эрдэнэ гэгч нөхрийн ярилцлагыг уншлаа. Яагаав нөгөө МАХН энэ тэр гээд янз бүр болоод байгаа нөхөр. Мэдээ уншихаар л тэгж биччихсэн байгаан шүү, тэрнээс биш Монголд яг юу болоод байгааг би сайн мэдэхгүй байгаа. Саяхны нэг ярилцлага дээрээ иймэрхүү юм ярьж байнаа: "Уул уурхайгаар хөгжинө л гэх юм, хүнд хамгийн аюултай ажил...тэгээд хөгжчихсөнийх нь дараа хэн тэр нийгэмд нь амьдрах юм..." Мань мэт нь тэр уул уурхайг ямар мэдэх биш, ухсан нүхэнд ордог юм болохоороо лав л аюулгүй биш байх. Харин надад тэр хөгжчихсөнийх нь дараа, хөгжчихсөн нийгэм гэж ярьж байгаа нь их сонирхол татсан. Уул нь мань хүн ярилцлага болгондоо Германы эрдэмтэдтэй хэрүүл хийж явсан, хоёрын хоёр доктор хамгаалсан, гэж байнга хэлнэ. Мань мэтэд нь ганц ч байхгүй байхад нөхөрт бол хоёроороо байгаан шүү. Тэгсэн мөртлөө хөгжил гээчийг явж очоод хүрдэг цэг гэж ойлгож байгаа нь их сонин.

Би хувьдаа бол өөрчлөлт, шинэчлэл, сурах, хөгжил гээч юмнуудыг тасралтгүй үргэлжилдэг үйл явц буюу процэс гэж боддог юм. Эхлэл нь төрөх, төгсгөл нь үхэл. Энэ хооронд хүн тасралтгүй өөрчлөгдөж суралцаж явдаг, хүн бүхэн ингэдэг учраас нийгэм бас ингэж өөрчлөгддөг гэж мөхөс миний ухаан ойлгодог юм.

Заза хэн мэдэхэв, манийхаа хажууд хоёр доктор хамгаалчихсан хүн буруу л бодоогүй байх, хүн бүхнийг буруу бодож ярьж байна гээд байвал манай Монголд чинь юм мэддэг чаддаг, толгой нь зөв ажилладаг хүн ер нь байхаа больсон шинжтэй. Тэгэхээр яавч тийм байж таарахгүй учраас бүгдээрээ өөрчлөлтийг өөрөөсөө эхэлцгээе гэдэг билүү?

Хайрт минь

2011-02-06T21:43:00.002+08:00

Хайрт минь гэсэн гарчигтай болохоор найз охиндоо захиа бичиж байна гэж ойлгох хүн байж магадгүй, гэхдээ үгүй шүү. Тэгээд хэнд? юу бичих гэж байгаан? Энэ нөхөр чинь гомо нөхөр үү гэж түрхэн зуур ч бодогдож болох юм. Аль нь ч биш ээ хө.

Дэлхий ертөнцөд 200 гаруй улс байдаг ба нийт 6800 хэл хэрэглэгдэж байгаагийн 2261 нь бичгийн системтэй. Өөрөөр хэлбэл миний бичиж байгаа энэ хэл маань 2261-ийнх нь тоонд орж байгаа гэсэн үг. Википедиа дээр ойролцоогоо 1000 хэлний тухай байх шиг байна. Тэр дотор нь бүр ганцхан хүн мэддэг "ягаан" гэгч хэл ч байх юм. Бүр тэс хөндлөн юм яриад явчихав уу?

Яагаад хэл яриад явчихваа гэхээр, манай энд хүмүүс нь "telugu" гэгч хэлээр ярьдаг юм. Эрчүүдийнх нь амнаас байнга л "чинна" гэсэн үг гарна. Анх энэ нэг юмнууд хужаа энэ тэр гэж дуудаад байгаан болов уу гэж бодоод байсан чинь бие биенээ тэгж дуудаад байгааг нь олж мэдлээ. Тэгээд таньдаг хүнээсээ энэ "чинна" гэдэг нь юу гэсэн үг юм бэ? Гэтэл харин "хонгор минь" гэсэн үг гэж байнаа. Эмэгтэйчүүд нь бие биенээ ерөөсөө ингэж дуудахгүй, зөвхөн эрчүүд нь !!!

Араб хэлэнд "хабиби" гэж үг байдаг нь "хайрт минь" гэсэн утгатай, эмэгтэй хүнд хэлэхдээ "хабибти" гэдэг. Тэгэхээр хабиби гэдэг нь эрэгтэй хүнд гэсэн үг. Араб хэлтэй эрийн амнаас хабибти гэдэг үг даанч сонсоогүй дээ. Харин бие биенээ хабиби гэж ирээд л тэврэлдээд үнсэлцээд эхэлнэ !!!

Дээрх хүмүүс ижил хүйстэн үү гэвэл үгүй ээ. Тэгэхээр энэ бол цэвэр хэл, соёл, сэтгэхүйн асуудал. Хүмүүс үргэлж хэл яаж сурах вэ, энэ англиар нэг гайгүй ойлгодог болчих юмсан гэж ярьдаг. Номоо бариад надаас дүрэм асууна, гэтэл үнэн хэрэгтэй би ном харж дүрэм харж сураагүй. Гэхдээ нэг удаа хүний номыг аваад англи хэлний цагуудыг харлаа. Тэр ном надад хэлний ном гэхээс яг л философийн ном шиг санагдсан. Ер нь тэгээд хэл гэдэг тэр чигээрээ философи юм. Бидний толгойд бодогдож байгаа зүйлийн бусаддаа илэрхийлж хэлж буй арга. Тэгэхээр хэл сурна гэдэг тухайн хэлний хүнтэй ижил сэтгэхийг хэлнэ. Үүнийг анх монгол гадаад янз бүрийн хүмүүсийн дунд англиар юм ярихад монголчууд нь ойлгоод гадаадууд нь ойлгохгүй байгаагаас мэдэрч байсан юм.

Зарим хүмүүс монголоор тэгж хэлдэг бол англиар ийм дараалалтай хэлнэ гэж ярьдаг. Надад энэ ерөөсөө таалагддаггүй. Юмыг ер нь ерөнхийлж томьёолох утгагүй, тэр тусмаа өөрөө ч сайн мэдэхгүй юмаа загварт оруулж ярина гэдэг бүр инээдтэй. Миний англи хэл тийм сайн биш ч гэлээ заримдаа толгойд англиар үг орж ирдэг, тэгээд тэр үгээ монгол руу орчуулах гэхээр чаддаггүй. Махчлаад шууд орчуулж болох ч гэлээ, англиар байгаа шигээ ойлголт төрүүлж чаддаггүй.

Тэгэхээр англи хэл сурахыг хүсэж байгаа хүн англиар бааж сурах хэрэгтэй, монголоор дүлээд байвал болохгүй байнаа л гэсэн үг, ичиж зоволгүй сурах гэж байгаа хэлээрээ тайван сайхан баа :p

Шинэ үеийнхэн

2011-02-03T04:18:00.000+08:00

Заримдаа ийм юм бодогдох юм. Хэрвээ энэ фэйсбүүк эсвэл бусад social network сайтууд 20 жилийн өмнө бий болсон бол яах бол? Хэнд ч хэрэггүй хог байх байсан.

Эдгээр нь үнэндээ нийгмийн шаардлагаар бий болсон зүйлүүд. 20 жилийн өмнө бий болоогүй учир нь ч тэр. Бидний эцэг эхийн үеийг бидний үетэй харьцуулбал тэнгэр газар шиг ялгаатай гээд хэлчихвэл хэтрүүлсэн болохгүй болов уу?

Дэлхий дээрх хүмүүсийг эрэгтэй эмэгтэй гэхээс гадна сэтгэлгээнийх нь хувьд хоёрхон янз хувааж болдог гэдэг. Сансрын нисэгч, сансар судлаач. Сонирхолтой ангилал. Сансрын нисэгчид сарнаас эхлээд сансар огторгуй, гараг ертөнцөд очиж нүдээр үзэж, гараар барьж, судалж дүгнэлт хийдэг. Харин сансрын нисэгч холоос "харж" тооцоо хийж, таамаглал дэвшүүлж судалдаг. Арга билиг гэдэг шиг ийм төрлийн хүмүүс хамтдаа байж хөгжилд хүргэдэг.

Яагаад гэнэт сансрын нисэгч яриад явчихваа гэж бодож байна уу. Дээр хэлсэнчлэн бүх хүмүүс өмнө нь ч ийм байсан одоо ч ийм байгаа. Ярьж эхэлсэн шалтгаан нь одоо үеийн сансрын нисэгчдийн сэтгэлгээнд нэг зүйл өөр болсон. Ганц сансрын нисэгчид нь ч биш, нөгөө бүлгийнхэн нь ч адил. Энтэртэйнмэнт буюу сурталчлах гэдэг зүйл шинэ үеийн сэтгэлгээнд хүчтэй орж иржээ. Дээр үед хүмүүс үзэж ирээд бусаддаа ярьдаг байсан бол энэ нь багасаад "би үзэж байна" гэдэг сэтгэлгээ түрэн орж ирсэн нь бидний өнөөдрийн интернэтийн хэрэглээнээс бэлхэн харагдана.

Зургаа интернэтэд оруулна, би Эрх чөлөөний хөшөөг үзэж байна, би Таж Махалын хажууд, яг одоо би Guns'n Roses-ийн тоглолт үзэж байна гээд л...

Энэ нь бие биедээ худлаа ярих нь ихсээд баталгаа шаарддагаас болоод байна уу, эсвэл үзэж харж байгаагаасаа таашаал авах нь багасаад байгаад байна уу? Магадгүй хүмүүсийн хэрэгцээ хэт их болоод байгаад байж болох юм. Дэлхийн хүн ам бараг 7 сая болж байхад хүн бүхэн ганцаарддаг. Дэлхийн хэмжээ жижигхэн байж болох ч хүний ертөнц хэт том болоод бие хүн өчүүхэн болоод байгаа учраас тийм байж болох юм. Би энд байгаа шүү гэдгээ мэдрүүлэхийг, харуулахыг бүгд хүснэ. Хэн ч мартагдахыг хүсэхгүй. Ирэхэд нь хэн ч мэдээгүй гэлээ, явсных нь дараа дурсаж байхыг хүснэ.

Тиймдээ ч үр удмаа үлдээх хүсэлтэй, чиний эх үүсвэр би юм шүү гэдгийг үр хүүхэддээ хэлэлгүйгээр хэлж, тэд нар нь "тийм шүү" гэж үргэлж бодож байгаасай гэж хүснэ. Хөөрхий дөө энэ хүн...

Энэ бичлэгийг "Хүн гэж өчүүхэн юмдаа" гэсэн Ницшегийн үгээр төгсгөе дөө.

Бидний "бодит" амьдрал

2011-01-29T05:15:00.000+08:00

Энд нэг печень /жигнэмэг/ байнга авч иддэг юм аа. Идэх болгондоо, идэж дууссаныхаа дараа энэ ер нь дотроо хэдэн ширхэгтэй юм бол оо? гэж бодно. Байгаа бүтнээ тоолохоос залхуурна. Харин сая нэгийг задлаад тавган дээр тавихад яагаад ч юм уутан дотроосоо 2,3,4,5,6 гэж гарч ирээд өрчихөв. Одоо л тоог нь мэддэг хэрэг гэж бодоод (2+6)*5/2 =20 гээд гаргаад ирлээ.

Гэтэл гэнэт 4-р ангид байхад болсон явдал санаанд оров. Багш тооны хичээл дээр 1-ээс 100 хүртэлх тооны нийлбэр ол гэсэн юм. Хүүхдүүд эхнээс нь нэмж эхэллээ, харин би Гауссын томьёог мэддэг байлаа. Нээх удалгүй хариуг нь хэлтэл багш гайхаад яаж олчихов, /багш Гауссын томьёог мэддэггүй/ гээд олсон аргаа тайлбарла гэтэл надад тайлбарлах арга олддоггүй. Учир нь би үүнийг Гауссын томьёо гэж мэддэггүй, өмнө 1-ээс 10 хүртэл тооны нийлбэр олохдоо ийм уялдаа байгааг олж харсан байсан юм. Багшаа энэ зүгээр л хамгийн их тоог нь 1 дээр нэмээд нийт тооныхоо талаар үржүүлэхээр гараад ирдэг юм гэхээс өөр юм хэлж чадахгүй байлаа.

Энэ түүх надад дандаа нэг юм бодогдуулдаг юм. Дэлхий ертөнц хөгжөөд л, шинэ нээлтүүд гараад л байдаг...

Бага байхдаа ангийнхантайгаа учиргүй пентиум процессор, рам, хард энэ тэр гээд л, яг юу байдгийг нь мэдэхгүй ч тоо нь өсөх тусам сайн л гэж мэдэхээс цаашгүй. Бидний өнөөдрийн амьдрал яг л ийм байдаг. Бид 50 жилийн өмнөх хүний төсөөлөө ч үгүй зүйлийг хэрэглэдэг, бас "мэддэг". Мэддэг гэдэг үгийг хашилтанд хийсэн учир нь яг одоо халаасанд чинь эсвэл ширээн дээр чинь, эсвэл гартаа атгаж байгаа гар утсаа та мэдэх үү? Хэрэглэж мэдэх ч яг юу болохыг нь мэдэх үү? Би лав мэдэхгүй гэж хариулна, учир нь мэдэхгүй юм чинь.

20 жилийн өмнөх бага ангийн багш нар, 18-р зуунд төрсөн хүний олж нээсэн томьёог мэдэхгүй байсантай адил. Бидний энэ ертөнц оршин байгаа хүмүүсээсээ үргэлж түрүүлж явдаг юм шиг санагддаг. Тиймдээ, аливаа зүйл яаж ч муудаж байсан сайжрах тийшээгээ явдаг гэдэг хэлц бий болсон болов уу? эсвэл шал өөр зүйлийг хольж хутгаад байна уу?

Ямартай ч хүний нийгмийн харилцааг философи, хөгжлийг математик авч явдаг л үнэн байх. Хаа байсан эртний Грекийн Сократын үзэл, Аристотелийн улс төрийн онол бидний өнөөгийн нийгмийн тогтолцооны суурь болж, математикийн шинжлэх ухаан бидний "өнөөдөр"-өөс 400 жилээр түрүүлж яваа гэдгээс тодорхой болов уу?

Ер нь тэгээд одоо 21-р зуун гараад нилээн хэдэн жилийн нүүр үзчихлээ, бид яах ёстой вэ? яаж амьдрах ёстой вэ? Бүх зүйлийг мэддэг чаддаг болж "тэнэг" биш байдлаар амьдрах уу? Өлссөн хүний аяганд хоол хийж өгч өөртөө хоол олж идэх байдлаар явах ёстой юу? Чи тоонд дургүй ч, тоо боддог хүн байдаг болохоор дэлхий ертөнц хөгждөг гэдэг зарчмаар, өлсөхгүй хооллож, даарахгүй хувцаслаж өөрийгөө болгох уу?

Өнөөдрийн 4-р ангийн хүүхэд, 14-р зууны үеийн бүх нээлтээс илүүг мэддэг гэсэн тооцоо байдаг. Тэгэхээр өнөөдрийн амьдрал өчигдрийнхөөс хэцүү. Үүнийг Мур /Moore/ гэж нөхөр тодорхойлсон байдаг. Нэг жилийн дотор нэгж талбайд ноогдох транзисторын тоо 2 дахин нэмэгдэнэ гэж. Энэ онол бүхий л зүйл дээр хэрэгждэг. Жишээ нь өнөөдөр авч байгаа хамгийн сайн үзүүлэлттэй писи чинь жилийн дараах хамгийн сайнаас 2 дахин муу, эсвэл жилийн дараа өнөөдөр авч байгаа писитэй ижил нь 2 дахин хямд болсон байна.

Энэ талаар нэг хүнтэй ярихад тэрээр, энэ жил 5 ном уншсан бол дараа жил ядаж 10 ном унших хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол хөгжлөөс хоцорно, учир нь мэдээллийн хэмжээ үнэндээ 2-оос олон дахин нэмэгдэж байна гэж хариулж байсан. Мөн, мэдлэг 6 сарын дотор 2 дахин нэмэгддэг гэсэн үг ч байдаг.

Эцэс төгсгөлгүй цикл болсон хүний нийгэм үнэндээ улам хийсвэр болж байна даа. Уул нь хүн гэдэг амьтан бусад амьтадтай адил ус уугаад, өлсөхгүй хооллоод байхад л хорвоогийн жамаараа оршин тогтноод эцэслэнэ шүү дээ. Хүн бусад амьтдаас ялгаатай болохоор хөгжил гэгч хийсвэр зүйл рүү яваад байна уу эсвэл хөгжил хүнийг улам хийсвэр зүйл рүү тэмүүлэх тэмүүллийг бий болгоод байна уу?

Бид одоо идэх гэж амьдраад байна уу, амьдрахын тулд идээд байна уу?

Сайхан хоол идэх үедээ идэх гэж амьдраад байгаа юм шиг санагдана, өлссөн үедээ юу ч хамаагүй ходоод руугаа чулуудахад амьдрах гэж идэж байгаа юм шиг санагдана...

Доктор Гоожуур гэгч ер нь хаачив?

2011-01-26T05:20:00.000+08:00

Goojuur.com гэж нэг сайт ажиллаад байдаг байсан чинь болиод жил гаруйн нүүр үзэж байх шиг байнаа тэ? Би буцаж ирнэ ээ л гэсэн хааччихсан юм бүү мэд. Янз бүрийн охидын зураг сайт дээрээ тавьж элдвээр хэлж хэлж олон хавар нэгэнтээ гэгчээр нэг хүүхний зураг тавигдсанаас болж хакдуулсан даа хөөрхий. За тэгээд надаар хэлүүлэлтгүй юу бичигддэг, ямар зураг тавигддаг байсан, юу юу болоод дууссаныг мэдэж л байгаа байх.

Харин удахгүй буцаж ирнэ гэчихээд алга болчихоод байгаа нь их сонин. Эсвэл нөхрийн удахгүй гэдэг нь хэдэн жил юм болов уу? Яагаад сайтаа ажиллуулж, элдвийн юм бичдэгээ үргэжлүүлэхгүй байгааг би хувьдаа ингэж бодоод байгаа юм:

Нөхөр Гоожуурын бичлэгүүд бол гадуур дотуур явж гахай шувууны мах идэж үзсэн хүний шинжтэй. Мэдэмхийрнэ, бүр нилээн мэддэг шинжтэй мэдэмхийрнэ шүү. Тиймдээ ч олон уншигчтай байж, бичлэгийг нь хүлээдэг олон хүнтэй байсан байх. Зарим хүний хувьд хүүхнүүдийг хэнээс ч илүү мэддэг мэргэжилтэн шиг л санагдаж байсан байх.

Гэвч үнэндээ Гоожуур гэгч этгээд огт тийм биш, зүгээр л англи хэл дээр кино үзээд ярьж байгаа юмыг нь ойлгох чадвартай л нөхөр. Юу гэх гээд байна вэ гэхээр 2005 оноос гарч эхэлсэн Америкийн олон ангит цуврал "How I met your mother" гэж киног үзээд ярьсан юмнуудыг нь өөрөө амьдрал дээр үзчихсэн юм шиг бичдэг байсан юм.

Тэгэхээр одоо дүгнэлт нь юу вэ гэхээр,

Нэг. Дээрх киног үздэг болсон монголчууд олширсон. Тийм болохоор улайм цайм худлаа яриад байхаасаа ичиж байгаа.

Хоёр. Сүүлийн ангиуд нь нөхөр Гоожуурын бичдэг чиглэлийн юм ерөнхийдөө өгүүлэхгүй байгаа. Тийм болохоороо угийн өөртөө ямар ч туршлага байхгүй хүнд бичих юм олдохгүй байгаа.

За нэг ийм л учиртай байх гэж бодож байна даа. Санал бодол?

Үхэхийн хооронд эрх мэдлээр яанаа?

2011-01-23T06:52:00.003+08:00

Заримдаа эргэн тойрондоо юу болж байгааг огт ойлгохоо болих юм. Нэг хэсэг их уурлаж ундууцаж, бухимддаг байлаа. Гэтэл гэнэт хаанаас ч юм "Хорвоо дэлхийг өөрчлөх гэхийнхээ оронд өөрийгөө өөрчил" гэж үг олоод уншчихсан юм. Ингээд би гэж хүн юу ч тоохоо больж, юунд ч бухимдахаа больж эхэллээ.

Харин одоо эргээд дургүй хүрээд байдаг болчихов. Эргэн тойронд байгаа хүмүүс жижиг сажиг аяганы хэрүүл хийцгээгээд, хажууд нь байх ч зовлонтой. Өнгөрсөнд болсон хэдхэн юмаа янз бүрээр тайлбарлаж хэрэлдээд, дараа нь уулзахаараа өмнөх хэрүүлээ яриад, тэрний дахиад тэгэхэд тэрний тухай тэгж хэрэлдсэний дараа тэгээд...

Гүй ээ нээрээ яасан ч өчүүхэн юм. Энэ дэлхий даяар чинь уул нь их л юм болж байгаа даа. Викилийкс, 2 Солонгосын асуудал, Фэйсбүүк алга болсон хүүхэд хайж, Самсунг цоо шинэ технологийн 2 төрлийн дэлгэц гаргах гэж байгаа, Смартфон уу Покэт Писи юу, Гүүглийн захирал солигдлоо гэх мэтчилэн яриад байвал ярих дүгнэх, бодол саналаа хуваалцах яасан ч их юм энэ хорвоо дээр чинь болоод байгаан бүү мэдээ.

Тэгэхгүй бараг л намайг баажаахад чи хаалга тогшоод ухааны юм хоорондоо ярилцахыг нь яанаа. Сонирхсон зүйлээ хийгээд, амьдралаа сонирхолтой байлгаад амьдарч яагаад болдоггүй юм бол? Эрх мэдлийн төлөө юу гэхээр үгүй.

Миний дуртай философич Монтэнь гэж нөхөр: Энэ ертөнцийн хамгийн өндөр сэнтийд ч бид бөгсөөрөө л сууна гээд их гоё хэлчихсэн байдаг. Үхээд өгөхийн хооронд хүний хараал бага идэж, хэрэгтэй хэрэггүй юм цуглуулж байхынхаа оронд зүгээр л амьдралынхаа хором мөч бүрийг мэдэрч баярлаж байвал болоо биш үү?

Амьдралыг баян гэж харвал баян, сайхан гэж бодвол сайхан, зовлон гэж ойлговол зовно гээд хэн ч билээ нэг нөхөр хэлчихсэн байдаг юм байна лээ бас. Бие бие рүүгээ инээгээд, хэн ч хэндээ муу саналгүй, сайхан амьдрах юмсан гэвэл Леннонтой хамт мөрөөдсөн болчихдог юм болов уу.

Social Network

2010-11-22T06:10:00.003+08:00

Сүүлийн үед хүмүүс Social Network гэж киноны тухай их ярив аа хө. Олон ч хүн мессэнжрээр энэ киноны тухай ярилцах гээд байсан нь энэ киног үзнэ дээ гэж бодож байсан бодлыг минь гүйцэлдүүлэв.
Анх уг киноны ирклаам гарч байхад жинхэнэ амьдралаас сэдэвлэсэн гэдгийг нь мэдээгүй байлаа. Гэтэл энэ нь та бидний өнөөдөр, өдөр тутмын амьдралдаа хэрэглэж байгаа Фейсбүүк гээч юмыг үндэслэгчийн үнэн түүх болж таарав.
Буржгар үстэй царай муутай энэ залуу яагаад ийм их амжилтанд хүрчихэв? гэдэг асуулт үзсэн хүн бүрийн толгойд орж ирээ биз? Марк Зүкербэрг бол байдаг л нэг гийк. Жирийн бодит амьдралд бусадтай адил тоглож наадах чадваргүй сул дорой нэгэн компьютерийн ард ихэнх цагаа өнгөрөөжээ. Пиво уухыг хобби гэж үзвэл пиво уух хоббитой.
Кино маань ингэж эхэлж байгаа: Гол баатар маань найз охинтойгоо бааранд пиво уугаад яриад сууж байна. Найз охин нь түүнийг хаяна, шалтгаан нь тэр бол гийк. Бие бялдрын сул дорой байдал хүнийг асар их дотуур тамиртай болгох тохиолдол байдаг. Миний бодлоор тэр тийм хүн. Түүнээсээ болж найз охиндоо хаягдсан гэж би хувьдаа дүгнэсэн. Ингээд тэрээр энэ бүхнийг бусад жирийн эр хүн шиг хүлээж авч чадахгүй, асар их доромжлуулсан мэт сэтгэгдэл төрнө.
Дотуур байрандаа очиж найз охиноо /эксээ гэвэл зохих ч юм уу/ өөрийнхөө хамгийн сайн чадах зүйлийг ашиглан доромжилно. Үүнийгээ ерөөсөө эмэгтэй хүнээс өшөөгөө авах гэж ойлгосон уу сургуулийнхаа бүх эмэгтэй оюутнуудыг хамруулна...гэх мэтчилэн.
Түүний энэ ажлаас ихэр ах дүү найзтайгаа хамт бизнесийн санаа олон түүнд хэлэхэд тэр түүнийг нь ашиглан энэхүү фейсбүүкийг бий болгоно. Анхны санаа нь өөрөө маш сайн байсан учир тэр дороо амжилт олж, сая сая хэрэглэгчтэй, гол баатар маань дэлхийн хамгийн залуу тэрбумтан болов.
Одоо энд нэг асуулт байна. Тэр яаж тэрбумтан болчихвоо? Өөрийгөө чаддаг мэддэг гэж боддог ямар ч залуугийн хор шарыг хөдөлгөх л зүйл.
Түүнд бизнесийн санаа байгаагүй, мөнгө байгаагүй. Фейсбүүкийг дууриалгаад хий гэвэл, хийж чадах хүн дэлхий дээр мянга мянгаараа бий.
Амжилтанд хүрсэн хамгийн том зүйл нь юу вэ гэвэл, тэр бол АНХДАГЧ. Монголд шинэ санаа, анхдагчийг огт үнэлдэггүй. Харин Марк Зүкербэргийг 25 тэрбумаар "шагнажээ". Гэхдээ мэдээж тэр мань мэт шиг надад санаа байна гээд дээшээ харж хэвтээгүй. Үүнийг би 2-р хүчин зүйл гэж нэрлэнэ-БҮТЭЭЛЧ СЭТГЭЛГЭЭ.
Дэлхий дээр хүмүүс ихэвчлэн 2 хэсэг хуваагддаг байлаа. Тархины зүүн тал нь хөгжсөн буюу ном шагайсан "мангарууд". Мангарууд гэдэг үгийг хашилтанд бичсэнийг анхааралдаа авна байх гэж найдаж байна. 2 дахь хэсэг нь тархины баруун тал нь хөгжсөн дуучин бүжигчин, тамирчид гм.
Харин 2ланг нь ижил түвшинд, бүр 2ланг нь өндөрт хөгжүүлсэн хүмүүс нэн ховор. Ийм хүмүүсийн нэг нь Фейсбүүкийг үндэслэгч, киноны маань гол баатар юм.
Одоо харин 3 дахь хүчин зүйлийг нэрлэмээр байна. Энэ нь өмнөх 2тойгоо ижил зүйл биш боловч уг бүтээлийн хувьд дурьдахгүй өнгөрч болохгүй гэж бодлоо. Тэр нь юу вэ гэвэл, тэр бол ХАКЕР. Олон хүн хакер гэж хэн болохыг мэдэхгүй мөртлөө, хакерууд өнөөдөр бидний амьдралд хэчнээн "аюултай" болох талаар лекц уншиж байлаа. Тэр хүмүүс тэр чигээрээ яваг. Харин хакер гэж хэн юм бэ гэж асууж байсан хүмүүст, Фейсбүүкийг чинь бий болгосон энэ этгээд бол хакер юм шүү. Миний компьютер вирустчихлээ гээд, дэлхий сөнөж байгаа юм шиг болдог хүмүүст хэчнээн сайхан санаа, хэчнээн бүтээлч сэтгэлгээ байгаад ийм түвшний веб сайт интернэтэд байрлуулах боломжгүй юм.

Санал сэтгэгдлийг харамгүй "сонсоно".

Бас л нэг өдрийн бодол

2010-10-11T00:45:00.000+08:00

За даа ойрдоо ч юм бичсэнгүй. Унтаж унтаж, босч ирээд талбай дээр очиж сагс тоглодог ажилтай л болж байх шив. Сагсны талбай хүртэл 3 км гаруй, унаа тэрэггүй мөртлөө энэ хооронд ирж очоод л байх юм. Бүх хүний найз хэний ч найз биш гэдэг шиг унаагүй хүнд бүх хүний унаа өөрийн юм шиг л байна даа. Дээрх үг symmetric болохоороо их үнэн үг юм шиг байгаамаа.
Хэний унаагаар яваад байгаа сонин байж магадгүй юм. Энэ хотод нэг сайхан нь гудамжинд гараад эрхий хуруугаа гозойлгоод л хүний мотоциклон дээр суугаад явчихна. Нөгөө америк кинонууд дээр, эзэнгүй зам дээр хүмүүс зогсож байгаад замын унаанд дайгддаг шиг. Тэгж бодохоор хот биш тосгонд байгаа ч юм шиг. 20 гаруй сая хүнтэй аварга том тосгон.
Эр эм хүмүүс гудамжинд хөтлөлцөж, тэврэлдэж, үнсэлцэж бол бүр болохгүй. Тэгсэн мөртлөө гудамжинд нь нэг ч хогийн сав байхгүй, эрчүүд нь хүссэн газраа хүссэн зүг рүүгээ харж шээнэ, замын хөдөлгөөний дүрэм баримталдаг нэг ч хүн байхгүй. Ер нь тэгээд замын хөдөлгөөний дүрэм гэж байдаг ч юм уу бүү мэд. Ямартай ч замын цагдаа бол байгаан, энд тэнд замын цагдаагийн "цэг" бол харагдана. Тэрэн дээрх бичиг нь их гоё: Don't rule the road, follow the traffic rule, ингэхээр бас замын хөдөлгөөний дүрэм байгаа ч юм шиг. Ямартай ч өдөр болгон 2 удаа явдаг уулзварын гэрлэн дохио ажиллаж байхыг бүтэн жилийн хугацаанд ганц 2 удаа л харсан. Заза энэ ч яахав, эргээд нөгөө замын унаагаа ярилцъя.
Замын унаанд суухад нөхөр сайхан сэтгэлтийн хамгийн эхний асуулт нь хаанаас ирсэн бэ? тэгээд юу хийдэг вэ? хаана амьдардаг вэ?
Ингээл болж байгаамдаа. Нэр бол бараг асуухгүй, уул нь хүнээс юм асууж ярилцаж байгаа бол нэр усыг нь асуугаад танилцмаар. Тэгээд нэг гажиг асуулт нь "Танай улсын мөнгөн дэвсгэрт Энэтхэгтэй харьцуулбал ямар вэ?" Монгол гэж хаана байдгийг ч мэдэхгүй байж ийм асуулт асуудаг нь үнэхээр гажиг. Ямар асуулт асууна, тийм л хүн байдаг гэж ер нь үнэн байх.
Ийм юм бичих болсон шалтгаан нь сая наашаа ирэхэд намайг авч явсан нөхөр арай гайгүй нөхөр байлаа. Энэтхэг өөрөө шашин соёлын төв болохоор эндхийн хүмүүст шашин их чухал. Надаас ямар шашин шүтдэг үү? гэж асуусан нь олон. Ямар ч шашин шүтдэггүй, бурханд итгэдэггүй гэхээр гайхдаг. Өнөөдрийн ярилцсан хүн хэлсэн нь:
- Яаж бурханд итгэхгүй байж болдог юм бэ? Идэж байгаа хоол, ууж байгаа ус чинь хаанаас гарч ирж байгаа юм? Зүгээр л байж байдаг гэж боддог юм уу? Энэ бүхнийг бий болгосон хүч байгаа...бла бла бла...
Нөхөр өөрөө муслим. Дашрамд дурьдахад манай байрны эзэн бас муслим. Энэ муслимууд өөрсдийгөө хамгийн зөв, үнэн шашин шүтдэг гэж хэлэх дуртай. Сарын өмнө хиндучуудын нэг баяр болсон юм. Баяраа тэмдэглээд байж байхад нь гадаа байрныхаа эзэнтэй харж зогсонгоо хэдэн үг солив оо. Эд нарын энэ нь 2000 жилийн уламжлалтай, өнөөдрийн энэ байдалд огт таарахгүй. Ер нь бол тэнэг улсууд л гэж хэлээд байгаа юм. Баяр нь Ганеш гэж зааны хушуутай толгойтой, эд хөрөнгө хариуцдаг билүү дээ тийм бурхны баяр. Манай байрны эзэн цааш үргэлжлүүлэн: Манай муслимууд ийм янз бүрийн баримланд сүсэглэдэггүй. Бурхан бол хэлбэр дүрсгүй, супер хүч юм. Өдөр болгон нар манддаг, шөнө болохоор од гардаг, яагаад уу?
Цааш нь үргэлжлүүлж яриулахын тулд, энэтхэгүүд шиг л сурснаараа толгойгоо санжигнууллаа.
Энэ бүгдийг бурхан цаанаас зохицуулж байдаг юм. За нэг иймэрхүү л юм ярина даа. Ер нь тэгээд муслимууд: Бурхан бидэнд юуг зөв, юуг буруу гэдгийг хэлж өгдөг. Бид түүний үгийг дагахад бурууг үйлдэхгүй, үхлийн дараа диваажинд очно. Диваажингийн хэл нь араб хэл гэх мэт
Шашин шүтдэггүй, бурханд итгэдэггүй гэхээр, чи яаж зөв бурууг ялгадаг юм? гээд ер нь бол боломжгүй зүйл, ямар хачин амьдардаг юм гэж хэлчих гээд л.
Байгаль дэлхийгээ хайрлаад, бусдыг хүндлээд, хүнд гай болчихгүй амьдрахыг ямар нэг байгаа эсэх нь тодорхойгүй далдын хүчээр хэлүүлэх хэрэг байгаа ч юм уу? Ингээд бодохоор аливаа зүйлийн буруу зөвийг ялгаж чаддаггүй хүмүүсийн амьдралын хөтөч нь шашин юм шиг.
Маргаашийн төлөө өнөөдөр ажилладаг ч гэлээ, үхлийн дараахь амьдралын төлөө өнөөдөр залбирах тийм хэрэгтэй зүйл мөн ч юм уу? Хэрвээ "маргааш" гэж байхгүй бол яах уу? Өнөөдөр хийсэн бүхэн маргааш утга учраа алдвал яах уу ? Тиймдээ ч зарим хүмүүс өнөөдөр, хоёр маргаашаас илүү гэдэг болов уу?

Гутал тайлах ёсон

2010-09-25T03:06:00.000+08:00

Өнөөдөр хичээл тараад ангийнхаа индонезтэй хамт гадуур явлаа. Өглөө хичээл дээр сууж байхдаа, намайг нэг хичээлийн бие даалтыг заавал бүгдийг нь хийж дуусгана гэхийг сонсоод нөгөөх чинь манайд ирж хамт хийнэ шүү гээд хамт ирсэн юм. Мань хүн чадахгүйдээ ч ирж байгаан биш л дээ, үнэндээ тэрэнд дэндүү амархан, хийх гэхээр залхуу нь хүрээд байгаа болохоор надтай хамт сууж худлаа ярьсан шиг ээ дуусгаад дараа нь надаас авах санаатай байсан юм шиг байгаан. Гэрт ирснийх нь хүчээр би гэж хүн л их олон зүйл мэдэж авсан ба ангийнхны 2 долоо хийж байгаа юмыг бид 2 сууж байгаад ганц цагийн дотор дуусгачихваа. Яалт ч үгүй туршлагатай юм чаддаг хүн юмыг хялбарчлаад их л хурдан дуусгах юм.
Сүрхий гутал тайлах ёсон гэчихээд шал дэмий хадуурч явна. Энэ нөхөр манайд 2 дахиа ирж байгаа ба өмнө нь ирэхдээ үүдэнд гутлаа тайлаад орж байсан, энэ удаад тайлах гэхээр нь яах юм бэ, тэртээ тэргүй манайх дандаа заваан байдаг юм хэрэггүй гэж байж тайлуулаагүй юм. Гутал ч гэж нөхөр бол гутал өмсөнө гэж байхгүй, жил гаруй хамт сурахдаа бажийнк өмссөн байхыг нь тоотой хэд харсан ба пүүз өмсөхийг нь нэг ч хараагүй, дандаа таавчиктай. Бусад индонезүүд нь бас дандаа таавчиктай явахыг бодоход таавчик бол индонейшн стайл юм байна гэж ойлгоод байгаа. За тэр яахав. Гэтэл монголчууд манайд орж ирэхдээ гутлаа тайлах битгий хэл арчих ч үгүй, жижигхэн ч гэлээ хэдэн өрөөгөөр маань шороо чирээд явчихна.
Ер нь ингээд хараад байхад азийн орнууд дотогшоо орохдоо дандаа гутлаа тайлж ордог юм байна. Гэхдээ Монголоос бусад нь шүү. Монголчууд нүүдэллэж явдаг, гэр гадаа 2 нь бараг ялгаагүй болохоор гутал тайлах гэдгийг сайн мэддэггүй юм болов уу даа гэж бодлоо.
Японд таньдаг их олон хүн байдаг ч, нэгнээс нь ч энэ талаар асууж байгаагүй юм байна. Гэхдээ киног нь хараад байхад пад пад гэсэн дуутай гажиг модон таавчикаа дандаа л тайлаад байх шиг харагддаг.
Солонгост лав зарим хоолны газрууд нь хүртэл үүдэндээ гутал тайлуулдаг. Мань мэт шиг пүүзний дотор талын ариун цэвэр сахидаг хүмүүст их хэцүү, оймс заваараад, пүүзээ бас завааруулчихна, тэгээд дараа нь хэчнээн цэвэрхэн оймс өмслөө шууд заваан, өөр хаа нэгтээ гутлаа тайлахаас ичмээр болоод явчихна.
Бага байхад нэг найзындаа ороод гутлаа тайлах гэтэл ээж нь хэрэггүй хэрэггүй гуталтайгаа ор гэдэг байгаа. Яагаад? гэтэл оймс нь заваан цэвэрхэн янз бүрийн л хүн байна, тэр болгоныг тайлуулах чинь бас хүний хувийн асуудалд ороод байгаа юм шиг санагдаад гэдэг байгаа. Энэ үг нь "чи оймсоо угаадаг ч юм билүү, хэн мэдлээ" гэж байгаам шиг л санагдаад явчихваа. Миний оймс цэвэрхэн за гэх гэтэл гэнэт шивэртэй ч билүү гэж бодогдоод больж билээ.
Харин нилээн том болсны дараа нэг найзындаа Цагаан сараар очлоо. Аав нь гутлаа тайлах хэрэггүй, монголчууд хэзээ гутлаа тайлж байсан юм гэж байна. Нээрээ ч тиймдээ гэж бодоод үүнээс хойш Цагаан сараар айлд ороод гутлаа тайл л гэхгүй бол тайлахаа больсон.
Ер нь тэгээд энэ гутал гэдэг их сонин зүйл юм. Энэтхэгт бол хүмүүс гутал өмсөх дургүй ч юм уу даа. Зарим нэг хүний гуталтай хөл, гуталгүй хөл 2-н хооронд нэг их ялгаа ч байхгүй юм.
Тэр жил нэг гэгээрсэн этгээд, баян тансаг амьдралаасаа салаад таван зүйл хамаг амьтны тусын тулд гэж гарахдаа хөөрхий хөл нүцгэн байсан бололтой юм билээ. Нар салхи үзээгүй нандин цагаан хөл нь чулуун дээр явж чадахгүй байж л дээ. Тэгээд нөхөр бусад хүмүүсийн явах замыг засаж өгөх гэж өдөржин чулуу түүжээ. Түүж түүж, зам гаргаад хартал хийж байгаа ажил нь дэндүү удаан. Энэ байдлаараа миний ажилд нас минь хүрэхгүй, ингэхийн оронд хүмүүсийн хөлд юм өмсгөхөд л асуудал шийдэгдэх юм байна гэж ойлгож гэгээрэх эхлэл тавигдсан гэдэг юм билээ. Ямартай ч нөхөр эндээс аливаа зүйлийг хүн өөрөөсөө эхлэх хэрэгтэй гэсэн гол философио олж авсан болов уу гэж бодогдоод байгаа юм.
Гутлыг биднээс өөр зорилготой өмсдөг оронд хамт бий болсон шашин эдэндээ л илүү цохицох ч юм уу? Заза мэдэхгүй юм, анх ярьсан сэдвээсээ хаа хамаагүй хадуурч байгаа хүн энэ хүрээд болихгүй бол цаашлаад бүр их худлаа ярих шинжтэй.
За ямартай ч гутал гээч халуун дулаан оронд ийм л зорилготой үүссэн. Хөлийнх нь ул, гутлын улнаас ялгаагүй бол өмсөх ч үгүй. Харин хүйтэн сэрүүн уур амьсгалтай газар арай өөр, европын орнуудад анх арай өөрөөр л гарч ирж байсан байх. Гэхдээ нэг муу гутал ярих гэсэн биш энэ муу чинь бүр шашин машин гээд хадуураад явах нь байна шүү.

Уурын тухайд

2010-09-13T01:41:00.000+08:00

Хүмүүс заримдаа би л ууртай гэсэн шиг учиргүй уурлацгаах юм. Уурлаж байгааг нь харж жаал ажиглах сонирхолтой ч юм шиг. Уурлахаараа би яг ийм муухай харагддаг болов уу гэж бас бодлоо. Энэ муу уурлаагүй байхдаа ч муухай харагддаг юм чинь, би лав уурлахаараа муухай болдоггүй байхдаа ч гэж бодов. Ямартай ч гав ганцаараа байгаам шиг аяглаж байгаа нь их сонин. Гэхдээ ганцаараа байсан бол хэндээ ч уурлахав дээ хөөрхий. Тэгэхээр уурлуулсан хүн рүү нь муухай харах уу? Би муухай харлаа гээд юу ч өөрчлөгдөхгүйгээс хойш ерөөсөө бүгдэн рүү нь муухай харъя гэж шийдлээ. Тэгсэн яг түрүүний хүн шиг уур хүрээд эхлэв ээ...хүүе хүлээгээрэй, чи л уурлаж болохгүй шүү гэсэн үг сонсогдов. Хэн хэлчихвээ гээд эргэн тойрноо хартал хэн ч байдаггүй, би ганцаараа сууж байх юмаа. Ганцаараа байхад бас уурлах шалтгаан олддог л юм байна. Гэвч би ингэхэд юунаас болж уурлалаа? Түрүүн энэ хэдэн юм руу зүгээр л муухай харсан шд. Ингэхэд би ганцаараа байна уу, эсвэл хүмүүс ойр хавьд байгаад байна уу? Яг уурласан чинь хэн ч байхгүй болчих юм. За байзөө, хүмүүс хааччихсан юм болоо? уурласнаас болоод яваад өгөв үү? Хаалга түгжээтэй л байна даа. Тэд нар гараад явсан бол онгорхой баймаар юм. Юу ч гэсэн босч очоод онгойлгодог хэрэг ээ. Тэгээд орж ирэхийг нь хүлээе...орж иртэл нь юу хийх вэ хө?! иртэл нь уурласаар л байх уу? юун уурлах вэ, уурлах шалтгаан алга, ер нь тэгээд шалтгаан хэрэгтэй ч юм уу? за ерөөсөө уурлахаа больё, уул нь ч аль түрүүн больчихсон л доо. За тээр, ингэнгүүт 2лаа болж байгаамдаа, өөртэйгөө хамт 2лхнаа гэж...бусад нь хэзээ ирэх юм бол доо хөөрхий...

Аливаа зүйл яаж ч муудлаа гээд сайжрах тал руугаа явдаг юм

2010-09-03T01:24:00.001+08:00

Сая нэг найзынхаа блог дээрээ бичсэн юмыг уншлаа. Нэг коммэнт бичсэнээ, тэрийгээ бичлэг болгочихъё гэж бодлоо. Сэлж сурмаар байна, дугуй унаж сурмаар байна, тэгмээр байна ингэмээр байна л гэнэ.
Ийм үг сурахаар өөрийн эрхгүй, тэгээд? гэдэг үг орж ирдэг. Эцэг эх чинь төрүүлчихлээ, одоо хүссэнээ хий л дээ. Олон хүн ямар нэг чадахгүй байгаадаа асар их гутардаг. Хэн ч төрөхдөө ямар нэг чаддаг, мэддэг төрдөггүй гэдгийг дандаа мартчих юм.
Бид төрөхдөө алхах битгий хэл, хэвтэх мөлхөхийг ч чаддаггүй. Харин олон жилийн дараа хэнээр ч заалгалгүй зүгээр л алхдаг гүйдэг болдог. Юм сурахад, юм чаддаг болоход цаг хугацаа шаарддаг. Манай тэр найз уул нь намайгаа бодвол овоо сайн чаддаг юмтай л бүсгүй. Гэхдээ яагаад энэ хүмүүс ингэж их сэтгэлээр унадгийг би ойлгодоггүй.
Live till you die гэж нэг гоё үг байдаг. Юм сурахыг хүсэж байгаа хүн л уул нь хамгийн аз жаргалтай баймаар. Өдрөөс өдөрт сайжрах өөрийгөө харж таашаал авах ямар сайхан байдаг гээ.

Бичсэн коммэнтоо доор оруулчихъя.
Юу хиймээр байна? Тэрийгээ хий. Сурмаар байна гээл маргааш хийгээд сурчихдаг зүйл хаана ч байхгүйг надаар хэлүүлэлтгүй сайн мэддэг л байхдаа уул нь.
Өнөөдөр хэнээр ч заалгахгүй өөрөө алхаж сурахын тулд 20н хэдэн жил алхаснаа л бодох хэрэгтэй.
Төрөхдөө чи хэвтье гээд ч хэвтэж чаддаггүй байсан бол өнөөдөр чи дугуй унаж сурах хүсэл, усан жараахай шиг тарвалзахыг хүсэж байна. Аливаа зүйл яаж ч муудлаа гээд сайжрах тал руугаа явдаг юм шүү. Өөдрөг бай, амьдрал сайхан, бас баян.

Сайн уу блог минь

2010-09-02T03:16:00.001+08:00

За хө зарим хүний хэлдгээр муу блог минь тоосонд дарагдчихаж. Хөөрхий минь намайгаа хүлээсэн байхдаа. Даанч эзэн нь хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга, шалгалт энэ тэр гээд хэлж ярьж болох, бас болохгүй янз бүрийн юм хийгээд юун ийшээ орж ирж юм бичих болчихоод явж байлаа. Үнэндээ бол хамгийн том чухал зүйл нь шалгалт байсан боловч, нээх худлаа ярилгүй хэлэхэд хичээлээс л бусдыг хийлээ.

8-р сарын сүүлийн 10 хоногт дэмий тэнэж, хальт аялал хийлээ. Нийтдээ 5000 км замыг галт тэрэг, автобус, ото, рикша, бас явган тууллаа. Аан тийн бас хэдэн метр газрыг заантай туулсан юм байна. Заан гэж амьтан чинь их том, бас их дөлгөөхөн амьтан байдаг юм байна шүү. Тэмээн дээр нар ойрхон биш, харин заан дээрээс илүү ойрхон санагдлаа :p.

Анх энэ хотоосоо гарахдаа NBA-ийн тоглогч Dwight Howard Энэтхэг ирлээ гээд гарсан боловч нөгөөхтэйгөө ч уулзсан юмгүй, гэхдээ Pau Gasol гэж хүнтэй "уулзлаа". 7 фүүт 1 инч өндөртэй дэлхийн сагсан бөмбөгийн супер од испани эрийн хажууд очиход бас л гоё мэдрэмж төрж байналээ. Үүнээс гадна NBA-ийн цомонд гар хүрж үзлээ, сайхан байлаа. Бас NBA-ийн арга хэмжээнээс зохиосон one-on-one тэмцээнд орсон чинь 2-р байр. Худалч хүнд бараг 20 жил сагс тоглож бас үзсэнийх эдгээр зүйлүүд их сайхан мэдрэмж төрүүлж байна шүү.

Одоо 2010 оны 9-р сарын 2-н эхэлж байна. 2 жилийн өмнө блогоо нээж хөтөлж эхэлжээ. Цаашид ч идэвхитэй хөтөлнө, эзэн нь инээж ханиаж, уурлаж бухимдаж, баярлаж бахдаж, амьдралын хором мөч бүрийг мэдэрч яваа азтай блог. Амьдрал баян юм...

Ерөөсөө би ч гэсэн хана хэрэм, хашааны тухай бичмээр санагдлаа.

2010-07-01T04:39:00.002+08:00

Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга энэ тэр гээд, хөлбөмөгийн хана хэрмэн дотор орчихсон байтал өнөөдөр манай найз Цэнддоогийн нийтлэлийг уншив уу гэж байнаа. Ойрд хөлбөмбөгөөс өөр юм уншаагүй хүн нөгөө нийтлэлийг нь ороод үзтэл бас л хөлбөмбөгиум гэж байна шүү. Тэгээд тэр чигээрээ baabar.mn-ээр жаал эргэлдэв. Монголын 300 дахь блогчины нийтлэл болоод түүнийх нь шүүмжлэл гээч юмнуудтай туллаа. Гамп Артанъян 2 харин Энхбаяр гээч нөхрөөр их сайхан тоглоод авчээ. Даанч уншсан хүмүүсийнх нь сэтгэгдлийг харсан чинь ойлгоогүй бололтой.
Монгол улсын 300 дахь блогчин Гамп ийн сийрүүлжээ. Эхэнд нь төрийн ордны гадаах хашаа. Анх барьж байхад нь л ерөөсөө яагаад ийм юм бариад байгаа юм бол гэж ойлгохгүй. Доторх хүмүүсийг нь гаднахаас нь хамгаалаад байна уу, гаднах хүмүүсийг нь доторх хүмүүсээс нь хамгаалаад байна уу гэж хажуугаар нь гарах болгондоо бодож байж билээ. Ядаж байхад өдөр болгон шахуу хажуугаар нь явна. Амьдралын маань нэг хэсэг энэ хашааны тухай эргэцүүлэлд зориулагджээ.
Дараагийнх нь хашаа бол, бид бүхний сайн мэдэх монгол ардын маань үгтэй холбоотой. Хүн ахтай, Сайхансамбуу захтай гэж. Зах гэдэг хүзүүгээ тойрч л байдаг эд юм байгаам л даа уул нь. Яг л хашаа гэрээ тойроод байж байдагтай адил. Гэр хашаа гэснээс Гампын төгсгөлд нь өөрийнхөө хашааг хэлсэн нь их таалагдлаа. Эхний 2 нь бодит хашааны тухай бичигдсэн бол, сүүлийнх нь харин өөрийнх нь тухай, ямар нэгэн бодит хашааны тухай лав дурьдаагүй бололтой дог оо.
3 дахь ерөнхийлөгч маань хана хэрэм хүмүүсийг тусгаарладаг тухай ярьсан бол нөхөр 300 дахь блогчинд тийм зүйл байдаггүй бололтой.
Заза үүгээр ингээд дуусгая, тэгэхгүй бол аль нь жинхэнэ хашаа, аль нь тархины нугалам болохыг өөрөө ч ойлгохоо байлаа.

Холбоотой, холбоосууд
Монгол улсын 3 дахь ерөнхийлөгч өгүүлж байна
Монгол улсын 3 дахь ерөнхийлөгчийн нийтлэлийн талаарх шүүмж
Монгол улсын 300 дахь блогчин өгүүлж байна
Монгол улсын 300 дахь блогчины нийтлэлд бичсэн шүүмж

Гайхамшгийг бүтээгч Мадибагийн эх орон

2010-06-17T01:54:00.000+08:00

Зээ цаана чинь Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга эхлээд бөөн юм болж байна. Бодвол бүгд л үзэж баясцгааж байгаа байлгүй. 4 жилд нэг удаа дэлхий нийтийг нэг зүйлд анхаарлыг нь хандуулдаг хөлбөмбөг гэж гайхамшигтай спорт шүү.
Энэ удаагийн дэлхийн аваргын онцлог нь энэ тэр гээд балай юм жаал ярьчий. Африк тивд, тэр тусмаа Өмнөд Африкийн Бүгд найрамдах улсад болж буйгаараа ихээхэн онцлогтой билээ. Тэртээ 15 жилийн өмнө, 1995 онд Rugby гэж спортын дэлхийн аваргыг зохион байгуулж байсан улс. Тэр үед ӨАБНУ-ын багийг бүгд л амархан хожчихно гэж байсан боловч, Ерөнхийлөгч Нелсон Мандела ид шидийн увидасын хүчээр, нутагтаа болсон дэлхийн аваргын тэмцээнд Өмнөд Африкчууд түрүүлсэн билээ. Ид шид, увидас энэ тэр гээд юун сүрхий юм биччихэв ээ. Заза тэр яахав, хүн бүхэн таавар хэлж, баг дэмжиж байгаа үед өөрийнхийгөө бас бичье.
Би бээр 1994 онд Роберто Бажо гэгч Итали эрийг дэмжиж анх дэлхийн аварга үзэж байлаа. Харамсалтай нь нөхөр Бажо маань 11 метрийн цохилтыг хаалган дээр дахиад 2 хаалга тавиад ч гоол орохооргүй цохиж, Бразилийн шигшээ багт хожигдож байсан юм. Ямартай ч үүнээс хойш үргэлж Италийг дэмждэг үнэнч фен нь. Гэхдээ 98, 2002, 06 гэсэн онуудад болсон дэлхийн аваргаар Роналдо гэгч Бразилийн гайхамшигтай довтлогчийг дэмжиж Бразилийг ялахад нь баярлаж, хожигдоход нь уйлж байлаа. Ямартай ч 2002, 2006 оны дэлхийн аваргат дэмждэг 2 баг маань түрүүлж намайгаа баярлуулсан юм.
Харин энэ жил Роналдо байхгүй, Бразил сонин биш. Харин Месси гээч нас, нуруу туруугаараа надтай адилхан өнөө цагийн дэлхийн хөлбөмбөгийн оргил болсон тэр залууг дэлхийн аварга авч, Пеле Марадона нарын зиндаанд хэлэгдэх тоглогч болчихоосой гэж туйлын их хүсэж, Аргентиныг дэмжиж сууна.
За тэгээд бусад багуудын хувьд гэвэл, Испани Португал хоёр хожигдвол баярлана. Бас Англи гэж заяагүй хэдэн нөхөр байна. Энэ 3 багийг их сайндаа хэсгээсээ гараад хожигдоно гэж тааж, бас горьдож байна. Бас Голланд адилхан. Хүмүүсийн хамаг горьдож дэмждэг багуудыг эрт хасагдуулах сонирхолтой сонин нөхөр байна уу?
Энэ жилийн хувьд харж, найдаж, битүү морь болчих вий гэж байгаа 2 баг нь, ӨАБНУ, Хойд Солонгос.
Хойд Солонгосын тамирчдыг заримдаа өрөвдөөд байдаг юм. Өчигдөр Бразилтай тоглож байгаа тоглолт нь сайхан л байна лээ. Гэхдээ хөөрхий тэр 9 дугаартай Жүн Тае Сэ гэж залуу гүйэ мөн өрөвдөлтэй байнаа. Муу хогнууд чинь хөөрхийг гоол хийхгүй бол ирэхээр нь буудна гэсэн байхаа. За ямартай ч Хойд Солонгос үхлийн хэсгээс 2-оор гарах болтугай.
Өмнөд Африк эзэн баг, муу тогловол онцгүй. Тэгээд ч тэдэнд ялан дийлэх хүсэл аль ч багаас илүү байгаа гэдэгт итгэлтэй байна. Хүн чадаж байгаагаасаа илүүг бүтээхийн төлөө зорих сайхан. 95 онд Мадиба, Регбигийн шигшээгээ итгэхэд бэрх амжилтанд хүргэсэн. Энэ удаа тэд аварга болдоггүй юмаа гэхэд өндөр амжилт үзүүлнэ гэдэгт найдаж байна.
Заза тэгээд бөмбөг бөөрөнхий, юу ч болоо билээ. Бүгдээрээ дэлхийн аваргын тоглолтоо сайхан үзэцгээгээрэй.

Би хятад хэл сурахгүй

2010-06-03T23:42:00.000+08:00

Дэлхий нийтээрээ даяарчлал гэж юм яриад нилээн хэдэн жил болж байна. 10 жилд байхад дадлагын багш нар ирээд даяарчлал, даяаршлал гэж 2 үгний ялгааг мэдэх үү гэж их сүрхий асуугаад байдаг байсныг тод санаж байна. Эхнийх нь хүчээр даяарчлуулах гээд байгаан, дараагийнх нь зүгээр л аажмаар даяаршина гэсэн үг энэ тэр гээл...
Одоо бидэхэд нөхөр "багш" нар маань энэ globalization гээч юмыг ойлгож байсан юм болов уу? Ер нь ойлгож байсан хүн ховор байх. Учир нь бүгд л хүн хүссэн газраа амьдарна гэдэг ойлголттой байсан. Тэгэхээр бүх хүн хөгжингүй орон луу очиж амьдарна, ядуу буурай оронд хүн ирэхгүй, Монголд хэн үлдэх үү гэх мэтчилэн мэтгэлцээн ч юм шиг асуулт ч юм шиг яриа их явдаг байлаа.
Гэвч өнөөдөр нөгөө даяарчлал, даяаршлал гээч юм маань эхэлчихсэн. "Даяарчшлал" маягаар. Чи даяаршиж чадахгүй байж болно, дэлхий ертөнц чамайг даяарчилна. Яагаад?
Энэ бол мэдээллийн технологи. Энэ тал дээр хүмүүст монгол хэлнээ "Дэлхий бөөрөнхий биш" гэж орчуулагдсан "World is Flat" гээч номыг санал болгоё. Манай дэлхий алган дээр маань багтах болжээ гэсэн хоосон үг хэллэг хэлмээргүй л байна. Гэхдээ харамсалтай тийм болчихож.
Зарим найз нар маань гар утаснаасаа Facebookдээ update хийж байна, утаснаасаа yahoo messengerт орох хэнд ч сонин биш болжээ.
Харин энд дэлхий нийтийн санаа зовдог, нэн ялангуяа монголчуудын маань санаа зовдог зүйл маань юу вэ гэхээр, даяарчлалын энэ хүчтэй давалгаанд тэсэж үлдэх, уусч устаж алга болохгүй байх. Даяарчлал гэдэг зүйлтэй дангаарчлал гэдэг үг давхар хэлэгдэх болсон. Энэ нь өөрсдийн хэл соёл, үндэстний онцлогоо хадгалж үлдэх гэж том зүйл яригддаг.
Хүний нутагт 10 сар болох гэж байна. Онигор нүдтэй биднийг гадныхан Япон, Солонгос, Хятад гэх мэт ижил төстэй улсуудаас бусад тивийнхэн бараг ялгадаггүй. Яг л бид Африк гэхээр бид 54 улс байдаг гэж бодох биш, бүгд л адилхан хар царайтай гэж боддогтой адил.
Надтай тааралдсан хүмүүсийн асуудаг асуултанд дотор нэр чинь хэн бэ гэдэг асуулт бараг байдаггүй.
-Хаанаас ирсэн бэ?
-Монгол гэдэг чинь тусгаар улс уу?
-Та нар ямар хэлээр ярьдаг вэ?
-Хятад хэл мэдэх үү? Мандарин хэлээр ярьдаг уу?
-Ямар бичгээр бичдэг вэ? Хятад хэлнээс ялгаатай юу?
Эдгээр асуултнууд бүгд л хятадтай холбоотой асуултууд, бүгд л Монгол хятдын нэг хэсэг гэсэн ойлголттой байдаг. Харин миний хариулт:
-Монгол
-Бүрэн тусгаар тогтносон улс
-Монгол хэл
-Мэдэхгүй
-Өөрсдийн гэсэн бичиг соёлтой тэс өөр хэл.
Хятад хэл мэдэхгүй гэж хариулахдаа би бардам байдаг. Би хэзээ ч мэдэхгүй гэдэг хариултандаа баясаж, бардам байж үзээгүй боловч, "Би хятад хэл мэдэхгүй" гэж хэлэхдээ баяртай байдаг.
Энэ нь намайг зүүн хойд азид байрлах, газар нутгаараа дэлхийд 16д байдаг, аугаа түүх соёлтой Монгол гэж улсын иргэн гэсэн бахархах сэтгэлийг маань төрүүлдэг.
Гэвч энэ нь даяаршлалын эрин дэх дангаарчлал мөн үү? Олон хүмүүс хятад хэл сурах хэрэгтэй, дайсныхаа юу ярьж байгааг мэдэх хэрэгтэй гэдэг. Гэвч хятдууд биднийг дайснаа гэж үздэг үү? гээд олон асуулт бий болгодог.
Ямартай ч асуусан хүмүүст бид өөр хэл соёлтой, ганц мэддэг хятдаас чинь тэс өөр улс үндэстэн юм шүү гэдэг ойлголт төрүүлж чаддагтаа баярлаж байна.

Жорлонг хайрлах учир нь

2010-05-25T22:45:00.000+08:00

Би гэж хүн, хүний нэгдүгээр хэрэгцээ болох идэж уухыг тэргүүн эгнээнд тавьж, нэн чухалчилдаг билээ. Тэгэхээр яг л амьтан шиг. Махгүй хоол, хоол биш гэдэг бодолтойгоосоо болж бусад төрлийн амьтдаа алж иднэ. Ийм болохоор зүгээр ч нэг амьтан биш зэрлэг араатантай төстэй. Юунд ч санаа зовохгүй нээх тайван байдаг маань амьтанлиг дүр төрхийг минь бий болгоно. Нэгэнт идэж байгаа болохоор ягаруулах нь тодорхой. Гэхдээ ялгадсаа хаа хамаагүй гаргахгүй, жорлон гээч зөвхөн хүний хэрэглэдэг зүйлийг хэрэглэнэ. Амьдралын маань нилээн их хугацаа жорлон дээр өнгөрсөн ба голдоо нүхтэй тэр "сандал"-ны тав тухтай байдалд өндөр ач холбогдол өгнө.
Хүмүүс эцэг эх, эх орон, амраг хань, ах дүү, найз нөхдөө хайрладаг байхад энэ нөхөр яагаад жорлонд хайртай байдаг байнаа гэж гайхаж байгаа байх. Дээрх зүйлүүдэд хайргүйдээ биш, харин жорлон бол хайрладаг олон зүйлүүдийн маань нилээн дээгүүр байдаг эд юм.
Жорлон ярих үед "заваан" гэсэн байдалтай болдог хүмүүс нилээн ихийг мэднэ. Би лав ойлгодоггүй юм. Магадгүй тэд нар "тэнд" орчихоод их "заваан" юм хийдэг байх л даа.
Заза элийрэх яахав, амьдралынхаа нилээн хугацааг өнгөрөөдөг тэр өрөөг, "сандал"-тай нь цэвэрхэн байлгацгаагаарай. Ядаж л хааяа танайд очоод онцгүй юман дээр суумааргүй л байна шүү :P

Би амьд

2010-05-25T02:39:00.000+08:00

Ойрдоо хүмүүс амьд уу энэ тэр гэж их асуудаг болж. Амьд арзайж, мэнд мэлтийж, хорвоогийн нарлаг өдрүүдийг угтан авч үдэн өнгөрөөж байна даа гээд учиргүй халиад байвал тэ.
Юм бичье гээд бараг 10 минут харж суулаа. Биччихмээр юмнууд уул нь байгаад байх шиг. Даанч үгээ холбож өгүүлбэр зохиох гэхээр болж өгөхгүй юм. Монгол хэлээ мартаж байгаа юм байхдаа гэхээр монголоор л бичээд байх шиг байна тэ?
Сүүлийн үед их инээдтэй, блог руугаа байнга орж ирнэ. Гэхдээ бичих гэж биш, унших гэж. Хэн нэгэн миний блог дээр юм биччихсэн байх юм гэнээ. Нээрээ та нар бичиж байгаач гээд элийрээд байхгүй юу.
Заза би ер нь нэг л биш ээ.
Дараа уулзацгаая.

"Windows 7"-г орчууллаа гэнэ үү - 2-р хэсэг

2010-04-26T02:17:00.000+08:00

Энэ сэдвээр 2 дахь хэсгийг нь бичлээ. Уншихыг хүсвэл энд дарж үзнэ үү.

"Windows 7"-г орчууллаа гэнэ үү

2010-04-19T23:56:00.001+08:00

Би бээр энэ писитэй холбоотой зүйлүүдийг учиргүй орчуулаад байдгийг гайхахын хажуугаар эсэргүүцдэг нэгэн юм. Хэдийгээр нас залуу ч гэлээ бараг 20-иод жил компьютер гээч юмтай харьцаж байна. Үнэхээр нарийн мэргэжилтнүүдийн хажууд юу ч мэдэхгүй хүүхэд ч гэлээ, жор мэдэхгүй ламаас зовлон үзсэн чавганц дээр гэдэг шиг нүүрэн талд нь харагдаж байгаа юмны цаана юу болоод байгааг бол ойлгоод байдаг юм.
Ноднин жил Limnux гэгч Монголын Linux үйлдлийн систем хэрэглэгчдийн групын уулзалтан дээр очсон юм. Тэнд ирсэн хүмүүс бүгд л Лайнукс үйлдлийн системийн гайхамшигтайг нь магтахын сацуу монгол хэлнээ орчуулах ажил гээч юмныхаа талаар ярина. Хийж байгаа ажлаа маш чухал, эх орны минь ирээдүй хойч үеийн компьютер гээч аугаа зүйлтэй танилцаж, суралцахад нь гайхамшигтай хувь нэмэр оруулж байгаа гэдэгтээ гүн бат итгэчихсэн улсууд байлаа. Хэдэн цагийн турш орчуулах хэрэггүй гэж маргалдах хэрэлдэхийн завсраар ярилцсаар салцгаасан юм. Гүйх нохойд гүйхгүй нохой саад гэгчээр өөрөө юу ч хийхгүй байж, юм хийж байгаа хүмүүст саад болоод юүхэв гэж балчир оюундаа тунгаан энэ талаар дахиж ярихгүй байхаар шийдсэн байсан юм. Гэтэл саяхан Windows 7 гээч Microsoft компанийн хамгийн сүүлд гаргасан үйлдлийн системийг орчуулжээ гэнэ ээ.
Миний хувьд битгий орчуулаачээ, орчуулах хэрэггүй гэдгийг доорхи үндсэн зүйлүүд дээр тулгуурлан хэлдэг юм.
1. Монгол хэлнээ орчуулсан хэд хэдэн ном, програмууд харж байсан. Үнэндээ тэднийг ойлгож хэрэглэх тун хэцүү. Хэдийгээр англи хэлэнд тийм сайн биш ч гэлээ мэдээллийн технологитой холбоотой ямар ч зүйлийг англи хэл дээр унших нь илүү ойлгомжтой байдаг. Энд би 2 зүйлийг жишээ болгон татъя. Эхнийх нь Мозилла ГалтҮнэг гэж програм хангамж. Ихэнх нь үүнийг мэдэх байлгүй дээ. Яагаав нөгөө веб хуудас дуудаж үздэг браузер гээч зүйл. Англи хэлэн дэх Firefox гэдэг үг нь надад хэзээ ч "галтүнэг" гэж ойлгогдож байгаагүй бөгөөд, анх санамсаргүй байдлаар монгол галтүнэгийг татчихаад гайхаж байлаа. Тэрийг хэрэглэж сурах гэж нэг хэсэгтээ л будилж байгаад, өөрийн эрхгүй "бууж өгөөд" эргээд англи хэл дээрхийг хэрэглэдэг болсон. Дахиж л орчуулгын програм хангамж хэрэглэхгүй гэсэн шийдэлд хүрсэн юм. Үүнд түлхэц өгдөг өөр нэг зүйл бол миний жишээ татах гэж байгаа 2 дахь зүйл юм.
Хүүхэд бүхэнд өөрийн гэсэн романтизм байдаг хойно би ч гэсэн хакер болчих санаатай байлаа. Тэгээд та бүхэн бас мэдэх байхдаа, "Хакер" гээч Жаргал гэгч автортой ном байдаг. Уг номыг бичсэн Жаргал гэгчийг өндөр түвшний мэдлэгтэй, магадгүй хакер гээд хэлчихэж болох хүн гэж хувьдаа бодож, манай оронд нэг ч гэсэн мэдлэгтэй боловсон хүчин байгаад баярлаж явдгаа нуух юун.
Уул нь би монгол хүн, монгол хэлэндээ ч муугүй нэгэн боловч тэр номыг хаанахаар бичсэнийг ойлгоогүй гэвэл дэгсдүүлсэн болохгүй болов уу гэж найдаж байна. Уг номын бичиглэл болоод үгийн сонголт үнэхээр ядруу. Яагаад гэвэл зохиогчийн хэлтэй эсвэл зохиолчийн мэдлэгтэй бол холбоогүй. Үүнийг би дараагийн хэсэг дээр тайлбарлая.
Харин номны талаар дахиад нэг үг хэлчихэд мэдлэг олгох ном бол биш, мэдээллийн чанартай ном болсон гэдэгт зарим нэг нь санал нийлэх бизээ. Information is not an Education гэж үг байдгийг дурьдаад өнгөрье.
2.Түрүүн хэлсэн, тэр ном яагаад муу болсон бэ? Яагаад гэвэл бидний аялгуу сайхан монгол хэл маань хангалттай үгийн баялаггүй юмаа. Гэхдээ энэ үгийг гэгээн оюундаа сайтар тунгаан бодно байх гэж найдаж байна. Учир нь бидний эх хэлэнд маш сайхан үгнүүд зөндөө байдаг, үүнийг алдартай уран зохиолын ном шүлэгнүүдээсээ бид харж болно. Мөн Аким гуайн, Бямбын Ринчен гуайн орчуулгын бүтээлүүдээс гайхамшигтай үгийн сонголтуудыг үзэж унших боломж бидэнд бий. Гэвч аливаа хэл тухайн улс үндэстнийхээ соёл, ёс заншил, түүх бичигтэй шууд холбоотой байдаг. Мөн аливаа хэлний баялаг шинээр үг зохиох, өөрийн болгон удамшуулах гэсэн аргуудаар баяжиж байдаг. Харин манай нөгөө "орчуулагчид" эдгээр зүйлүүдийг үл тоон шууд махчлан орчуулах гээд дайраад байгааг үнэхээр гайхдаг. Өнөөдөр англи хэлэнд өдөр болгон хэдэн зуугаараа шинэ үгнүүд бий болж байна. Шинэ нээлт хийгдэхэд бүтээсэн эзнээр нь нэрлэх, бүтээл юутай холбоотой буйгаас шалтгаалж 2 болон түүнээс олон тооны үг нийлүүлэн нэрлэдэг.Гэвч эдгээр нь манай аялгуу сайхан хэлэнд байхгүй шүү дээ. Бид тэрийг нь шууд хэрэглэх эсвэл өөриймшүүлж авах хэрэгтэй. Жишээ нь, миний маш олон юманд байнга дурьддаг нэг зүйл бий. Арабын хагас нүүдэлчин хүмүүсийг "бедиун" гэж нэрлэдэг, үүнийг монгол хэлэнд "бядан явагч" гэж орчуулдаг. Анхны үгнээсээ дуудлага нь бараг зөрөхгүй мөртлөө бидний өөрсдийн хэлний дуудлагатай ижил байдлаар ингэж орчуулдгийг Аким гай "100 жилийн ганцаардал" номыг орчуулахдаа тайлбарласан байдаг.
Мөн Server гээч үгийг бид сервер л гэдэг, үүнийг орчуулаад хэрэглээд явж байгаа систем администратортой би урьд хожид хэзээ ч таарч байгаагүй ба хойшид ч учрахгүй биз ээ.
Өөрийн санааг тайлбарлах 3 дахь зүйл бол 2 дахь тайлбарын төгсгөлөөс ерөнхийдөө цухалзаж эхэлж байна.
3. Дэлхий ертөнцийн хөгжил англи хэл дээр оршин тогтнож байна. Гэтэл манайхан юм л бол хэл мэдэхгүйгээрээ гайхуулцгаадаг. Надаас юм асуусан хүнд интернэтээс хайж байгаад нэг вебсайт олж өгөхөөр би наадхыг чинь уншаад ойлгохгүй гэж гайхуулах нь холгүй хэлэхийг яана. Ийм байж болохгүй ээ. Бид анх нэгдүгээр ангид ороод "Цагаан толгой" гээч юм заалгаад, уншиж бичиж сурсан маань, сурч мэдэхийн эхлэл байсан гэдэгтэй хэн ч маргахгүй байх. Уншиж бичиж сурсныхаа хүчээр бид цааш цаашдаа анги дэвшин, ном сурах бичигтэйгаа харьцаж сурах эхлэл нь тавигдсан юм.
Мэдээллийн технологийн чиглэлийн мэргэжилтэй хүмүүс Мурийн /Moore's law/ гэж сайн мэдэх байх. Өнөөгийн шинэ нээлт, бараа бүтээгдэхүүний үнэ гээд бараг бүх юм энэ онолоор тайлбарладагдаж байна. Шинэ бүхэн англи хэл дээр гарч байна. Ийм байхад монголчууд бид англи хэл сурахгүй бол дэлхий ертөнцөөс нэг алхам биш бүр нилээд хэдэн алхам хоцорч явах болоод байна. Тийм болохоор нэг нь орчуулуулж, нөгөө нь орчуулах биш нэг нь хэл сургаж, нөгөө нь хэл сураач ээ гэж мөхөс би хүн бүрээс хүсдэг юм.
Миний хувьд Энэтхэг гэж улсад ирж сурах гээд 8 сарын нүүрийг үзэж байна. Энэ улсын мэдээллийн технологийн хөгжил, мэдээллийн технологийн сургалт нь өндөр түвшинд байдаг гэдэг, нууц нь юундаа вэ? Энэтхэг багш нар сайн заадагт уу? үгүй, Энэтхэг хүүхдүүд ухаантайд аа юу? үгүй, шалтгаан нь ердөө л англи хэл.
Багаас нь хичээлийг нь англи хэл дээр орж, англи хэл дээр ном уншиж өссөн энэ хүүхдүүдэд эх хэлнээс нь нэг их ялгаагүй болчихсон байдаг. 1947 онд Английн колониос гарч, тусгаар улс болсны дараа Жавхарлал Неру-ийн гаргасан шийдвэр 50 жилийн дараа үр дүнгээ өгсөн нь энэ байх гэж би боддог. Энэтхэгт ийм шийдвэр гаргахад түлхэц үзүүлсэн олон шалтгаан байсан байхыг үгүйсгэхгүй.
1961 онд Энэтхэг орон 1200 гаруй хэл хэрэглэж байна гэсэн тооцоо гаргасан байдаг ба өнөөдөр 347 хэлээр ярьж байна. Үндсэн хуулиндаа үндэсний хэлүүд гэж 22 хэлний нэр бичсэн ба мөнгөн дэвсгэрт дээр нь нийт 18 өөр хэлээр бичсэн байдаг. Ийм улс оронд united хэл хэрэгтэй нь гарцаагүй. Дээр дурьдсан 22, 18 хэлнүүдийн нэг нь англи хэл. Энэтхэгийн хойд хэсгийн хүн, өмнөд хэсгийн хүнтэйгээ ярих ижил ганц хэл нь англи хэл байдаг. Арга ч үгүй биз, хамгийн их хүн хэрэглэдэг хинди хэлээр нийт хүн амын 40 хүрэхгүй хувь нь ярьдаг.
Эдгээр шалтгаануудыг тоочвол аль нь ч бидний нөхцөл байдлаас тэс өөр. Гэвч тэс өөр байдал нь биднийг ижил шийдвэр гаргах нөхцөл болж байна гэж харж байна. Монгол хэлээр хэдэн сая хүн ярьдаг билээ? Монгол хэл дээр хэдэн ном байдаг билээ? Монгол хэл мэддэг хүмүүс маань хэр их юм мэддэг билээ? эдгээр асуултуудад бүгдэд нь "бага, цөөхөн" гэсэн үгтэй ижил утгатай хариулт өгөгдөх байх.
"Хаалгаа хаагаад" , сая 500-гаа авъя гэж орилохын оронд дэлхий ертөнцөөс түрүүлдэггүй юмаа гэхэд хол хоцорчихгүйн тулд бид хэл сурахаас өөр аргагүй.

Ингээд миний орос хэл дууслаа...

2010-04-13T22:59:00.001+08:00

Би ч уул нь Монгол кино үзээд байдаггүй л дээ. Ер нь маш цөөхнийг үзэж байсан. Гэхдээ бүгдээрээ Сэрэлт гэж киног үзсэн байх, "ингээд миний мэдэх орос хэл дууслаа" гэдэг шиг миний толгой дахь юм ер нь дуусчихсан юм шиг байна. Эсвэл юу ч бодохоо байчихсан юм уу мэдэх юм алга. Хүн ер нь бясалгаж өөртэйгөө ярилцаж байвал их зүгээр юм шиг байгаамаа. Уул нь өөртэйгөө ярилцаад, тэрийгээ бичээд байдаг байсан чинь юу ч орж ирэхгүй байхыг бодоход больж л дээ. Эсвэл энэ юу ч хийхгүй ялзарч байгаагийн шинж байх. .
Миний хамгийн гэж хэлж болохоор найз маань ингэж хэлдэг юм: Идэхгүй бол баахгүй. Хүн ер нь уншихгүй бол юугаа бичихэв, бодохгүй бол юугаа ярихав дээ тэ? Ямар ёроолгүй сав байгаа биш, доторхийг нь гаргаад байхад дуусч л таараа.
Миний блогоор хааяа орж ирж уншдаг нэг хүнд, хэрвээ тэр и-мэйлийнх нь хаяг зөв бол уншсан л байх. Хариу ирээгүй болохоор мэдэхгүй юм. Толгой дахь юм маань дуусчихгүй бол бичээд л байна даа гэж бичсэн. Тэр хүнд одоо хэлэхэд хэлсэн тэр хязгаартаа хүрчихсэн юм шиг байна. Өнөөдөр одоо л энийгээ хүлээн зөвшөөрч бичиж байгаа болохоос сүүлийн хэдэн бичлэгээ харахад тодорхой л байх шиг байна даа.
Энэ хүрээд миний орос хэл дууслаа даа. "Орос" хэл ээ сайжруулаад, өөртэйгөө хамт хоёулхнаа сууж ярилцдаг болсныхоо дараа л юм бичихээс. Гэхдээ дараагийн бичлэг хэзээ ч байж магадгүй.
Блогтоо баяртай гэж хэлэхгүй ээ, яагаад гэвэл би блогтоо хайртай. Нүдэнд үзэгдэж гарт баригдахгүй зүйлийг хайрлаж болдоггүй гэж боддог байсан боловч блогийнхоо хүчээр тийм биш гэдгийг ойлгосон.
Ухаарал хайрласан болгоноо хайрлана
Уулзсан хүн бүрээ хүндэлнэ. Учир нь тэр бүгдийн нөлөөний үр дүн нь өнөөдрийн би юм шүү дээ. Өөрийгөө хайрлах хэрэгтэй, үгүй бол хэнийг ч юуг ч хайрлаж чадахгүй биз ээ...

Мөрөөдлийн Засгийн Газар

2010-04-08T04:53:00.000+08:00

Би гэж хүн гадаадуудад гайхуулах юм багатай. Манай Монгол улс 13-р зуунд тэгж байлаа, дэлхийн хүмүүсийн арьсны өнгийг хар, цагаан, монголоид гэж ангилдаг гэдгээс илүү юм хэлж чадахгүй. Яг л нөгөө бага байхад хүүхдүүд тэнгэт онгоцны утаа харахаараа "тэр манай аавын онгоц мэдүү", "үгүй манай аавын онгоц" гэж ямар хэрэгтэй нь мэдэгдэхгүй худлаа ярьдаг шиг л... Гэхдээ худлаа бол яриад байдаггүймөө, зүгээр л танай улсад юу байна гэж асуухад нь хэлэх юмгүй байгаадаа ичээд байдаг юм. Зуд мудын талаар асуухад нь бол дуугарахгүй шдээ ёстой, би англи хэл мэдэхгүй гээл холдож байгаамдаа. Хэдэн малчид нь малаа маллаж чадахгүй үхүүлж байгааг яриад суултай нь биш.
Гэтэл саяхан ичмээр ч юм шиг, бахархмаар ч юм шиг, гайхуулмаар ч юм шиг үйл явдал болов оо. Сагс тоглох гээд нэг талбай дээр яваад очтол хүмүүс харин асууж байнаа.
Танай улсын Засгийн газар хүн болгондоо 1000 доллар өгөх гэж байгаан байна лээ шд тэ? Чи аваад яах уу? Гоё юм аа тэ? гэж байна шүү харин. Өөрсдийнх нь засгийн газар тийм байсан бол, эсвэл монгол хүн болж төрсөн бол гэж мөрөөдөх нь холгүй байна лээ дээ. Ингээд би гэж хүн анх удаа би монгол хүн гэж хоосон цээжээ дэлдэх биш, надад 1000 доллар өгдөг засгийн газар байна, та муусайн новшнуудад ер нь юу байгаан гэж хэлж чадахаар болж байнаа.
Тэр жил, 1992 оны олимпод анх удаа АНУ-ын мэргэжлийн тамирчдыг орохыг зөвшөөрч, Жордан тэргүүтэй тоглогчид Барселон хотод очиход "Мөрөөдлийн баг" гэж нэрлэж байсан ба түүнээс хойшхи АНУ-ын бүх багийг л тэгж нэрлэх болсон. Харин олон сайн тоглогчид мөрөөдлийн баг нэг л байдаг юм гэдэг. Гэхдээ тэр яахав, манай улс дэлхийд хаана ч байхгүй "Мөрөөдлийн Засгийн Газартай" болж, манийхаа магнайг тэнийлгэж байна даа. Хойшдоо олон олон мөрөөдлийн засгийн газар төрөх болтугай, хурай хурай хурай...

Өөрийгөө үзэн ядахуй

2010-04-05T04:34:00.000+08:00

Би гэж хүн ер нь шөнийн нойрондоо их муу. Өглөөний хүн гэж ном уншаад өглөөний хүн болно гэсэн чинь тэр маань хаашаа ч алга болчихов доо. Тэрний талаар бодож санаж байгаа ч юм алга. Шөнө унтдаггүй болохоороо өдөр нойроо аваад байдаг байсан юм. Ер нь ингэх нь буруу юм шиг санагдаад өдөр унтахгүй шөнө л унтана гээд, өдөр гэртээ ирэхгүй явж байгаад шөнө унтах гэтэл бас л унтахгүй. Хэвтээд унтахгүй, заза тэгвэл жоохон юм хийе гэж бодоод писинийхээ ард суухаар нүд өвдөөд, эвшээлгэнэ. Баярлаад буцаад хэвтэхэд бас л унтахгүй.
Дээр нь ойрдоо ерөөсөө их л ууртай болоод байгаам шиг. Жоохон юманд маш амархан бухимдана. Олигтой нойр авч чадахгүй, хийж байгаа юм байхгүй, чадаж байгаа юм байхгүй. Нэг л сүрхий баахан ном өрсөн хүн, тэрнээсээ алийг нь ч уншихгүй. Ямар ч бүтээмж байхгүй. Өөрөө өөртөө дургүй хүрэхийн дээдээр хүрч үзэн ядаж эхэлж байна.

Миний толгой ба "зургаан" толгойн асуудал

2010-03-19T03:07:00.004+08:00

Би бээр Энэтхэг гэж улсад ирээд ихгүй ч гэлээ багагүй хугацаа өнгөрчихсөнийг миний блогоор хааяа шагайдаг зарим хүмүүс мэдэх буй за. За энэ ч яахав, юм л бол өөрийгөө пиардаад байдаг би бас тэгж байгаад сонин хүн шүү.
Ийшээ ирэхээсээ өмнө Монголд байхдаа хагас жилийн сургалтанд сууж байсан юмаа. Уучлаарай, миний юунд сурч байсан уул нь тийм ч чухал биш л дээ. Гол нь тэгэхэд надад хичээл зааж байсан багшийн талаар ярих гэсэн юм. Яагаад гэхээр тэр нөхөр энэтхэг хүн. За одоо ингээд яг юу гэх гээд байгаа маань овоо ойлгомжтой болж байгаа байх.
2008 оны 10 сард Энэтхэгчүүд "Чандраяан 1" гэж хиймэл дагуул сансарт хөөргөсөн юм. Энэ нь энэтхэгчүүдийн анхных биш, бас сүүлийнх ч биш. Өнгөрсөн онд бас Чандраяан 2 гэгчийг хөөргөсөн ба хойшдоо ч олон олон Чандраяануудыг хөөргөх бизээ.
Тухайн үед энэ талаар мэдээд, тэгээд Энэтхэгт үүнийг эсэргүүцэж байгаа, ядуу зүдүү хүмүүс их байхад сансарт их мөнгө үрлээ гэх мэтчилэнгээр шүүмжлүүлж байгаа талаар уншсан юм. Тэгээд таних ганц энэтхэг хүн нь нөхөр багш гуай байсан болохоор асуусан юм аа. Иймэрхүү юмнууд болоод байгаа юм байна, таны хувийн бодол юу байна? гэтэл:
- Хаана ч ядуу хүмүүс байдаг шд. Тэднийг хооллоод байвал бусад улс орон хөгжөөд бид хойноо үлдэх л болно. Одоо Энэтхэг орны мэдээллийн технологи, сансрын хөгжил хурдацтай, өндөр түвшинд байгаа боловч, тодорхой хоцрогдол бий... гэх мэтчилэн хариулт өгсөн юмаа.
Энэ хариултын хамгийн зэвүүн нь тэр " Хаана ч ядуу хүмүүс байдаг.." гэдэг үг. Ер нь нөхөр мэргэжлийн талдаа сайнаас гадна хүнийхээ хувьд нилээн гайгүй төлөвшсөн хүн шиг санагддаг юм. За энэ ч яахав, тэр багш бид 2-н пиар хэнд хамаа байна.
Тэгээд манай оронд юу болж байгаа талаар бодлоо. 70000 төгрөг тараагаад байгаа сурагтай. Дээр бичсэн зүйлээс яг эсрэг ажиллагаа хийгээд л байх шиг байгаа юм. Би бээр хувьдаа Таван Толгой, Оюу Толгой гэсэн "зургаан" толгойнд хөрөнгө оруулалт хийж, ашиг шимийг нь хурдхан хүртэж, улс орноо жоохон мөнгөтэй болгочихоосой гэж боддиймаа. Эдийн засаг хурдацтай өснө, мөнгөний нийлүүлэлт ихсэж, эргэлт бий болно энэ тэр гээд мэдэхгүй сүржин эдийн засгийн үг хэрэглээд яахав. Ойлгоход амраар л ярилцсан нь дээр байх.
Гэхдээ түүнээс олж байгаа мөнгөө зүгээр нэг тараагаад байгааг нь ерөөсөө ойлгохгүй байгаа юм. Тэр хэдэн толгойнд хөрөнгө оруулалт хийж олж байгаа мөнгөөрөө мань мэтийнхээ толгойд хөрөнгө оруулалт хийвэл уул нь их зүгээр.
Заза ингээл болох шивдээ. Бөөн хэрэгтэй хэрэггүй юм нуршиж, "зургаан" толгойтой адилхан хөрөнгө оруулалт хэрэгтэй нэг толгойны бодож сэтгэж байгаа байдал нь нэг ийм л байна даа гэж.

Битгий л баярлаж байна гэж хөөрч давхилдаарай

2010-03-18T06:29:00.002+08:00

Өнөөдөр 3 сарын 18 Цэвсэгт хүчний хэдэн жилийн ч юм ойн өдөр. Энэ өдөр уул нь зөвхөн цэргүүд нь баярлах ёстой гэж би хувьдаа ойлгодог юм.
Цэрэгт явна гэхээр мань шигээ шээсээ савируулдаг юм байж олон долоон юм ярьж баяр тэмдэглэж хөөрцөглөв дөө. Дайн болвол буу үүрээд гүйж л таараа энэ тэр л гэж алиатав. Бусад нь ч дүүрч...

Постмодернист сэтгэ гэнэ үү?

2010-03-10T00:54:00.004+08:00

Өнөө өглөө босч ирээд блог руугаа ороод хартал нэг бичлэг маань баахан сэтгэгдэлтэй болчихож. Гайхаад ороод харвал Америк Оросоос 2 хүн Постмодернизм гээч амьдралдаа анх удаа "сонсож" байгаа юмны талаар ярилцжээ. Нөгөөхийг нь хэд хэд уншаад ойлгодоггүй. Ялангуяа энэ хэсгийг:
>>Энэ блогийн эзэн нь надад их сонирхолтой хүн шиг санагддаг учираас өдөөн хатгалга маягаар бичсэн төдий. Ер нь постмодернизм гэсэн ойлголтоос толгойдоо авч үлдсэн ганц юм бол АЛИВАА АСУУДАЛД ГАНЦ ӨНЦГӨӨС БУС ОЛОН ТАЛААС НЬ ХАРЖ БАЙ гэсэн санаа. Юманд баригдалгүй юуг ч тодорхойлолгүй юунд ч итгэдэггүй хэрнээ юм бүхэнд итгэдэг ч юм шиг тийм нэг барьцгүй задгай, асуултыг зөвхөн чамд үлдээсэн, хариулт нь тодорхой бус тийм нэг санааг л постмодернизм гэж ойлгодог. Аливаа асуудлыг хааяа ч гэсэн энэ өнцгөөс харж сурвал хэрэгтэй үедээ дуугай сууж сурах юм болов уу гэж санасан юм.<<
Чи одоо янз бүрийн юм бодож блог дээрээ юм бичихээ больвол яасиймдээ гээд байгаа ч юм шиг. Яах ёстойгоо ч ойлгодоггүй. Тэгээд хааяа нэг миний блогоор шагайдаг хүмүүсээс асууж ярилцъя гэж бодлоо. Би ер нь юу бичээд байдаг юм болоо? Ганц нэг унших дуртай хүмүүс байх шиг л байдаг юм. Заримдаа хэлэх хэлэхгүй үгээр доромжилсон тохиолдолд ч харагддаг.
За тэгээд бодсон санаснаа чөлөөтэй илэрхийлэхийг хүсье. Бас дээрх хүний бичсэн зүйлийг "орчуулж" өгвөл их баярлана шүү.

Олон улсын эмэгтэйчүүдийн баярын мэнд хүргэе!

2010-03-08T02:01:00.002+08:00

Юуны өмнө бүх эмэгтэйчүүддээ энэ өдрийн мэндийг хүргэе. Сайхан баярлацгаагаарай. Харин эрчүүд нь дэргэдээ байгаа бүсгүйчүүдээ баярлуулаарай.
Миний хувьд энэ жил интернэтээр л баярын мэнд хүргэхээс хэтрэхгүй нь дээ. Хүн ер нь боломжгүй болсон үедээ, хол байх тусмаа л үнэ цэнтэйг нь мэдэрдэг сонин амьтан юм. Ээж дүү хоёроо санаж байх шиг. Дэргэд нь байж баярлуулж чадахгүй болохоор муухай л байна. Тэгээд ер нь бодоод байхад намайг хамгийн их хайрладаг, миний хамгийн хайртай 2 эмэгтэйдээ нэг ч удаа цэцэг барьж, бэлэг өгч үзээгүй юм байна. Ямартай ч дараагийн удаа, дэргэд нь байх тэр нэг өдөр цэцэг ч болтугай өгнөө.

Гудамжаар алхаж явахдаа эмэгтэйчүүдийн нүд рүү харахад аз жаргал гэрэлтсэн харц огт харагддаггүй, энд ч гэсэн адилхан юм. Заримдаа бүр энэ хорвоо дэлхий дээр аз жаргалтай эмэгтэйчүүд байхаа больчихсон юмуу ч гэж бодогдох юм. Эмэгтэй хүн ер нь эр хүний хайр халамжийг л хүсдэг гэж би боддог, үүнтэй санал нэгдэх байхаа гэж бодож байна.
Ээжийгээ, эгчийгээ, дүүгээ, эхнэрээ, хайртай бүсгүйгээ энэ өдөр баярлуулаарай, өдөр бүр үгүй юмаа гэхэд ядаж энэ өдөр.

Бүсгүй танд аз жаргал сайн сайхан бүхнийг хүсье.

Цоомоо

Юун Avatar, Titanic

2010-02-23T03:30:00.002+08:00

Аvatar гээч цэнхэр залуучууд гүйлдсэн кино нэг хэсэг хүн амьтны амнаас салахгүй, хорвоо дэлхийд өөр юм байхгүй юм шиг ярианы сэдэв боллоо. Ер нь одоо ч гэсэн яригдаж байгаа боловч харьцангуй намжиж байх шиг байна.
Энэ киног учиргүй магтаж байгаа хүмүүсийг хараад огт ойлгохгүй байгаа юмаа. Тэгээд Титаник гээч нэг усан онгоц сүйрдэг кинотой зүйрлээд. Нэг хүний 2 кино, тэгээд их мөнгө олоод байгаагаар нь шуугиж болох л юм л даа. Гэхдээ энэ Аватар гээч киног учиргүй магтаж байгаа нь үнэхээр сонин. Би лав тэр киноноос олигтой юм олж хараагүй. IMAX 3D-ээр үзсэн болохоор харин тэр технологийн магтмаар байгаа.
Киноны баатрууд газрын зурагнаас эхлээд юм юмыг бодит орон зайд гаргаж ирж, бидний энэ ширтээд байгаа дэлгэцийг бодит юм шиг харж, товчлуур дарахгүй ажиллаж байгааг 3 хэмжээст кино театрт орж үзэхэд яг л тэр дотор байгаам шиг сэтгэгдэл төрөөд заримдаа хүрч үзэх гээд байснаа нуухгүй ээ.
Бараг 3 цагийн, 3 хэмжээст технологиор бүтсэн кино өмнө нь байгаагүй гэдгээрээ энэ бол яахын аргагүй магтууштай, кино ертөнцөд шинэ дэвшил болсон зүйл мөн бизээ.
Гэтэл зарим хүмүүс тэр киноны утга санаа нь гайхамшигтай энэ тэр л гээд байх юм. Төслийн тэнэг удирдагч, бас нэг тэнэг хурандаа хоёрын тэнэгтэхийг харуулсан нь арай л дэндүү. Энэ киноныхоо утга санаагаар James Cameron хүн төрөлхтөнд мессеж хүргэлээ ч гэнэ үү. Харин миний хувьд James Cameron-ий хүн төрөлхтөнд үнэхээр сайхан мессеж хүргэж чадсан, сайхан бүтээл бол Terminator 2. Cameron-ийг амьдралдаа 2хон кино хийсэн юм шиг бичих юм. Терминаторын эхний 2 ангийг энэ нөхөр бүтээсэн ба, үнэхээр сайн кино, 2-р анги нь бол бүр дэндүү сайн. Зүгээр л нэг 2 төмөр мөргөлдүүлэлгүй гайхамшигтай философитой хийсэн кино. Хамгийн сүүлд Терминатор /Арнолд ах/ халуун гал хайлш руу орохын өмнө гол дүрийн хүүтэй ярилцдаг хэсэг үнэхээр гоё, сэтгэл хөдөлгөм.
Битгий гээд уйлахад нь, нулимс руу нь заагаад: Надаас хэзээ ч ийм зүйл гарахгүй гэж хэлж байгаа нь хамгаалагч роботыг яг л хүн шиг "сэтгэдэг", хүний ертөнцөд амьд амьтад л амьдрах ёстой, үүнийгээ битгий устгаачээ гэж байгаа юм шиг...
Гэтэл Титаник бол нэг том усан онгоцон дээр 2 биенээ хараад хамаг тестостерон нь ялгарч байгаа эр эмийн тухай. Харин энэ сүүлд хийгдсэн аватар нь ёстой нэг шинэ санаа байхгүй инээдтэй.
Pocahontas гэж хүүхэлдэйн кино үзэж байсан уу? Үзэж байсан бол тэр хүүхэлдэйн киноны улаан арьс индиануудын биеийг нь томсгоод цэнхэр өнгөтэй болгоод, Америк тивийг тэр гариг гэж төсөөлөөд, усан онгоцтой ирдэг цагаан арьстнуудыг нөгөө Аватарын хүмүүс гээд, индиануудын дунд ороод явчихдаг шар үстэй залууг Аватарын нөгөө хөл нь ажиллагаагүй гол дүрийн залуу гээд төсөөлөөд, тэгээд цааш нь бусад зүйлийг нь бодоод үздээ.
Илэрхийлж байгаа утга санаа нь яг л адилхан, гагцхүү цаг хугацааны хувьд л ялгаатай.

Ном ярилцъя 5: Тунгалаг Тамир - Ч.Лодойдамба агуу юмаа

2010-02-21T17:34:00.003+08:00

Дунд сургуулийн уран зохиолын хичээлээр янз бүрийн шүлэг зохиол үздэгийн нэг нь зууны шилдэг роман Тунгалаг Тамир. Би бээр энэхүү романыг үл ойшоогч байлаа. Тамир гэж тэр голоос чинь би загас барьж байлаа гэхээс өөр юм хэлдэггүй, киноны хэсэг дээр Тайхар чулуунаас мөсөн чихэр гуйж байгаа Батыг хараад хөх инээд хүрдэг байсан юм. Тал нутагт, голын эрэг дээр хэн аваад ирсэн юм гэмээр энэ сонин чулууг 2 удаа очиж үзсэн. Хоёуланд нь хүмүүс араас нь чулуу давуулж шидээд цаана нь гаргачихвал юу ч гэлээ дээ нэг юм хэлээд байсан. Ямартай ч шилийн сайн эр л давуулдаг гэсэн чинь бацаан байхдаа л давуулаад шидчихээд инээд хүрээд байдаг байж билээ.
Үнэхээр унших хүсэл төрдөггүй байсан юм аа. Ядаж байхад Дөлгөөн Дон гэгч зохиол бас л нэг голын тухай, гэхдээ энэ зохиолыг уншвал орос хүмүүсийг, орос орныг ойлгоно гэсэн аавынхаа ухуулганаас зугтааж балай голууд ер нь яахаараа номны нэр болж тэгээд агуу зохиол болдог байнаа гэж боддог байлаа. Ямартай ч гэртээ хариад номын сангаасаа авч унших хамгийн эхний ном маань Дөлгөөн Дон. Яагаад вэ гэхээр би дөнгөж сая Тунгалаг Тамир романыг аудиогоор нь дуусгалаа. Өрөөнийхөө андаас, сургууль гэр хоёрын хооронд алхаж явахад юм сонсож явъя гэж бодсондоо түүнээс авсан юм. Гэвч сонсож байх явцад амтанд нь орж шөнө нойроо хагаслан, өдөр бас хэвтээд л сонссоор сая дуусгалаа.
Хамгийн түрүүнд сонирхолтой санагдсан зүйл бол хүмүүсийн нэр. Эрдэнэ, Төмөр, Итгэлт, Бат, Хонгор гээд зохиолын гол дүрийн эрчүүд нь яг л нэрнийхээ утганд тохирсон хүмүүс юм. Гурван гэрийн эхнэрүүд Долгор, Должин, Дулмаа. Сайхан Монгол нэрнүүд. Гэхдээ яалаа гэж ийм юмнаас нөхөр Лодойдамбыг агуу гэхэв.
Зүйрлэл - Аливаа зүйлийг зүйрлүүлж хэлж байгаанууд нь үнэхээр гоё. Хэцүү гэдэг утгыг "Алганы хонхорхой хазахтай адил" гэж зүйрлүүлсэн байх жишээний. Яг одоо ингээд бичих гэсэн чинь толгойд орж ирэхгүй юм. Уншаагүй сонссондоо харамсах шиг. Уншсан бол яалаа гэж тийм сайхан үгнүүдийг мартахав.
Итгэлт баян гэж нэг сайхан дүр байна аа. Түүний хэлж байгаа үгнүүд гайхамшигтай. Итгэлтийн ч юу байхав Лодойдамба л хэлж байгаа л даа. Тамирын мөсийг долоох шахан байж... бас Хөрөнгө гэдэг чинь хурааж хадгалах биш хөдөлгөж байж л хөрөнгө болдог юм ш дээ гэж Эрдэнэд хэлж байгаа хэсэг. Энэ л үгийг ойлгосон хүн бизнесмэн болж баяжиж чаддаг. Гэтэл аль социализмын үед Лодойдамба үүнийг Итгэлтээр хэлүүлчихжээ. Итгэлтээс суралцах зүйл их байнаа. Тэр хүн бол тэр чигээрээ үлгэр жишээ. Гэвч нийгмийн байдлаас болж баян хүнийг магтаж сайлж болохгүйдээ юу түүнийг ховдог шунахай өөдгүй хүн болгож харуулах гэж оролджээ. Эрдэнэ Долгор хоёр түүнээс л болж салж байх юм. Гэхдээ мэдээж 2 хүн бие биедээ хайртай бол хэн ч салгаж чадахгүй. Үүнийг харуулах гэсэн шиг Долгорын нөхрөө хуурсан сэтгэлийг жигшиж, Эрдэнийн хэт түрэмгий зан авирыг буруушаажээ.
Дорж гэж нэг дүр байна. Тэр тийм ч гол дүр биш гэлээ. Болшевикуудын нүүр царайг яг харуулж чадсан байх юм. Улайм цайм хүний хөрөнгийг дээрэмдэж, хэнхэг царайлж байгаа энэ нөхрөөр Социализм гэж ямар хачин гаж тогтолцоо болохыг Лодойдамба социализмын үед гарган үзүүлж чадсанаараа агуу. Зохиолыг хүлээн зөвшөөрүүлэхийн тулд мэдээж буддын шашныг муулан харуулах учиртай. Тиймдээ ч Богдыг нэг балиар нөхөр мэтээр гаргажээ. Ангийн тэмцлийн эсрэг боссон эсэргүүнүүд өөдгүй унхиагүй амьтад байсан гэж үзүүлэхийн тулд Түгжил, Цамба, Жамбал зэрэг хуншгүй эрчүүдээр толгойлуулж харуулсан нь хэт туйлширсан боловч оновчтой. Харин хоосон муулах бус үнэн мөнөөр нь логиктой, өөрийн гэсэн шүүмжийг Батын багш Ринчен ламаар үзүүлжээ. Энэ хүн эрдэм номтой, насаараа ном хаялцан, нэрд гарсан лам хүн. Гэвч насны эцэст шашин гэж ард түмнийг яаж мунхруулдаг, хөгжил дэвшлийг хэрхэн хойш нь татдагийг ойлгон хэлж буй. Насны эцэст сурсан бүхэн нь хоосон, утга учиргүй гэдгийг ойлгон шаналж, хайр сэтгэлээ бодон нас нөгчиж буй нь гунигтай.
Солонго гэж Батын эхнэр, Итгэлтийн охин. Сүрэн гэж Итгэлтийн зарц Нямын охин, Хонгорын эхнэр. Багадаа тоглож өссөн Бат, Хонгор, Солонго, Сүрэн нараар Монголчуудын яаж айл гэр болцгоодгийг харуулж байгаа ч юм шиг. Сүрэн сайхан бүсгүй болж, Солонго харин нэг болхи нөхөр болж байгаа нь энэ хорвоо дээр юм бүхэн тэгш заяадаггүй гэдгийг харуулах шиг.
Итгэлт Долгорыг оролддог хэсэг их сонин. Долгорыг тэврээд авахад: Яаж байнаа та, хүн харчихвал яах юм гэж байгаа нь- Хоёулаа болно л доо, хүнд л мэдэгдэхгүй бол Эрдэнийг араар нь тавьсан ч яахав гээд байгаа юм шиг их сонин.
Батын анхны хүү энддэг хэсэг их хэцүү. Яг тэр хэсэг дээр тэр жил харсан юм маань санаанд орсон юм. Өвөл ойн захад, цасан дээр уутанд хийсэн хүүхэлдэй шиг зүйл харсан маань хүүхэлдэй биш эндсэн хүүхэд байлаа. Хүйтэнд хөхөрсөн уруул, хувхай цайсан царай үнэхээр эвгүй. Батын хүүг итгэлт зам дээр хаясныг дүрслэн үзүүлсэн тэгэхэд харсантай маань яг адилхан. Энэ хэсэг бол миний хувьд хамгийн элэг эмтэрмээр хэсэг. Ням, Хонгор, Бат нар нас барсныхаа дараа Чулуун гэж нэр эцгээсээ авсан Батын хүүг оршуулж байлаа. Ням өвгөний уйлж байгаа нь нүдэнд үзэгдэнэ, Хонгорын харамсах сэтгэл, Батын уй гашууг гайхамшигтай дүрсэлжээ.
Төмөр Хонгор хоёрын талаар дурьдахгүй байж болохгүй. Эртнээс шилийн сайн эрчүүд гэж хулгайч нараа магтдаг байсанчлан Лодойдамба романдаа энэ хоёрыг сайн хүн болгохоо мартсангүй ээ. Төмөр бол хүчтэй, чадалтай, тэсвэр хатуужилтай ёстой л мөрөөдлийн гэж болохоор эр хүн, сайн ч хүн. Гагцхүү хулгайч. Үүнийг нь зохиолын төгсгөлд Бат Хонгорын хүүд багадаа хамт идэж байсан мойлны модыг: Хайрлаж хамгаалж яваарай, үлэмж сайхан сэтгэлтэй, төөрч будилж явсан хүний мод шүү гэдэг үгээр шилийн сайн эрчүүд гэгч улсуудыг дүгнээд хэлчихэж байгаа юм шиг.
За ингээд бичвэл жирийн нэг уншигч миний үгийн баялаг хүрэлцэхгүй юм байна. Ямартай ч гайхамшигтай зохиол юм. Уншаагүй нэг нь уншихыг бодоорой. Би лав хувьдаа сонсох биш уншина, бас киног нь тухтайхан сууж үзнээ.

Тамхи

2010-02-21T03:37:00.006+08:00

Шөнийн харанхуй, хот тэр чигээрээ нойрондоо дийлдэн унтацгаасан байлаа. Сарны гэрэлд нэгэн зүйл сүүмийж үзэгдэнэ. Тогтож харвал нэг залуу 2 халааснаасаа нэг нэг юм гаргаж ирнэ. Хайрцагтай тамхинаасаа нэгийг сугалан амандаа зуугаад, буцаагаад халаасандаа хийн, нөгөө гар дахь шүдэнзээ зуран тамхиа асаалаа.
Ассан шүдэнзийг нэг сэгсрэн урагш нь шидээд, аман дахь тамхиа хүчтэй сорон авна. Тамхины утаа уушиг руу нь орох тэр үед сэтгэл нь уужирч тамхи гэдэг зүйлд талархах сэтгэл төрнө. Тэрээр бодолд автан уйтгарлаж суухдаа "түүнтэй" нөхөрлөдөг бөгөөд ганцаардах үед нь хэнээс ч илүү хамгийн сайн найз нь болж чаддаг тамхиндаа ухаангүй хайртай. Гэвч 2, 3 дахь соролтноосоо тамхины утааг улам илүү хүчтэй мэдрэх бөгөөд сорох тутам дахиж сорох хүсэлд автана. Харамсалтай нь соролт болгон өмнөх соролтоо гүйцэхгүй, хэзээ ч өмнөхөөсөө илүү таашаал өгч байсангүй. Харин ч энэ чигчий хуруунаас нарийхан энэ цагаан цаасанд боолттой зүйлд уур нь хүрнэ. Татах болгондоо энэ мууг татмааргүй байна, дахиж татахгүй гэдэг боловч нэг л мэдэхэд дараагийн нэг тамхийг хэдэн минутын дараа эсвэл хэдэн цагийн дараа заримдаа хэдэн өдрийн дараа асааж зогсдог. Ахиад л эхний соролт гайхамшигтай...
Орондоо орон хэвтэхдээ есөн зүйлийн юм бодох боловч шөнө болгон бодолд нь ордог нэг зүйл бол би тамхинаас гарна, дахиж татахгүй гэж өөрөө өөртөө тангараглан хэлнэ. Гэвч...

Эмэгтэй хүний юуг хардаг вэ?

2010-02-17T23:42:00.002+08:00

Хэд хоногийн өмнө нэг найзынхаа зургийг харлаа. Ямар нэг партин дээр л авхуулсан бололтой. Хажууд нь 2 охин байнаа. Нэг нь гараа өргөчихсөн суга нь харагдаад... Харин нөгөө суга нь харлаж харагдаад болж өгдөггүй ээ. Нилээн хэд хоногийн өмнө үсээ хусаад нөгөөх нь үл ялиг ургаж эхэлж байгаа бололтой.
Уул нь үс гэзэг, нүүр амаа янзлаад, нөгөө хувцсаа өмсөөд гарсан юм шиг байгаан. Даанч тэр суга бялуун дээр баас наацийм шиг харагдуулж байгаамдаа.
Эмэгтэй хүний юу руу хардаг вэ? Ямар эмэгтэй хүн таалагддаг вэ гэсэн асуултанд хөх бөгс гуя ташаа энээ тэрээ гэсэн хариулт зөндөө л харж сонсож байсан байх. Гэхдээ нэгэнт сайхан бие хаа заяагаагүй бол хэнд ч таалагдахгүй гэсэн үг биш.
Эрчүүд эмэгтэй хүний бие хаа гадаад төрх гэхээсээ илүү тэдний өөрөө өөртөө арчаатай байдалд анхаарлаа хандуулдаг. Сандаал өмсөхөд сайхан янзалсан хумс, цэвэрхэн хөл харагдаж байвал ямар ч том хөхнөөс илүү сайхан нөлөөлнө дөө. Цамцны чинь зах цэвэрхэн тэгээд анхилуун үнэртэй байвал би лав нүүрээ наагаад салахгүй байхаа :P.
За ямартай ч гоо сайхан гэдэг ариун цэвэртэй нягт холбоотой зүйл юм шиг байгаан. Ариун цэвэргүй гоо сайхан гэж байхгүй ч гэж хэлж болох байх.

Ану чи хөөрхөн

2010-02-16T01:52:00.002+08:00

Ойрын хэд хоног дуучин Анугийн "Хөөрхөн дэлхий"-г сонслоо. Хөөрхөн дуу шүү.
Өөрөө би амьдардаг болохоор
Өнгөт цэнхэр дэлхий минь хөөрхөөн...гээл.
Мессенжэрийнхээ статус дээр "Хөөрхөн Анугийн Хөөрхөн дэлхий цомгийг хөөрхөн Цоомоо сонсож байна гэж бичсэн шигээ,
Нарны цагаахан туяатай хөөрхөн дэлхий гээд өдөржингөө дуулжаагаамаа.
За тэр яахав, яагаад гэнэт энэ дууг сонсох болов оо гэж. Интернэтээр Монголынхоо хэдэн сайтаар хэсч элдэв шалдав мэдээ их уншиж байна өө. Тэгээд Монголдоо л нэр алдартай бүсгүйчүүдийн мэдээний доор бичээстэй байгаа сэтгэгдэл, комментуудад үнэхээр эмзэглэж байна аа. Энэ хүмүүс нээрээ яаж ингэж бичиж чаддаг юм болоо.
Дуучин Нара гэгч бүсгүйн ярилцлагын доор хамгийн эхний сэтгэгдэл : "Хөөрхөн торой шүү" гэж байх юм. За тэгээд Ану, Пүрэвсүрэн гээд бусад бүх эмэгтэйчүүд янхан болцгоосон юм байхаа. Болцгоосон ч юу байхав, угийн төрөхдөө л тийм байсан юм шиг бичицгээх юм.
Саяхан нэг Мозамбикийн хартай уулзсан юмаа. Монголоос ирсэн гэсэн чинь их баясгалантай, би очиж байсан, Киви хамтлагийн дуунд би дуртай. Үнэхээр сайхан 3-н бүсгүй, энэ дуу нь их гоё гээд I-Pod дээрээсээ "Болдоггүй шүү" дууг нь надад сонсгов. Сайхан л мэдрэмж. Африкт байдаг гэдгээс нь өөр юм мэдэхгүй улсын, урлагийн чиглэлээр сурч байгаа нөхөр хаа байсан харь нутагт...
Үнэндээ Кивиг бас энд тэнд хүмүүс муулж хэлэхэд нь миний эгдүү хүрдэг юм. Намуунаа, Агий 2-ыг нь хальт мэддэг юм болохоороо тэднийг муулж байгаа хүнийг харахаар үнэхээр дургүй хүрдэг. Миний өөрийн хүмүүжил, хүн рүү инээчихээд далдуур муулахгүй байх. Муу юм хэлмээр, шүүмжилмээр байгаа бол нүүрэн дээр нь л хэлчих хэрэгтэй. Далдуур ар хударгаар нь янз бүрийн юм ярих утгагүй.
Манай Монголд чинь ер нь тэгээд эм бол янхан, эр бол архичин, албан тушаалтай бол авлигач болж дээ.
Цагаан сарын үеэр хүмүүс сайхан шинэлцгээж байхад юу л биччихэв дээ, гэхдээ яахав.
Нөхдөө, бид бие биеэ хайрлахгүй бол өөр хэн хайрлах юм бэ? Хайрлаж чадахгүй бол ядаж зовоохгүй, муу хэлэхгүй, амьдралд нь саад болохгүй л байцгаая.

Валентины тактик

2010-02-12T14:24:00.002+08:00

Зээ энэ жил чинь Вайлка ах Цагаан сар 2 давхцаад сүрхий юм болж байгаа бололтой. Хүмүүс өглөө нь шинэлээд орой нь яана яана ч гэнэвээ. Харин зарим нэг улсууд хэрвээ би Монголд байсан бол буузан хэлбэртэй шахлаад хийж зарах байсийн энэ тэр гэж байхийн. Бас л санадаг санаа. Сэтгээд иймэрхүү юм хийж байгаа хүн ер нь цаана чинь байна уу хө? Бас зүрхэн хэлбэртэй ул боов авна ч гэж байгаа байна.
Овоо сүйхээтэй нэг нь иймэрхүү юмнууд хийгээд, дээр нь сарнай бууз, бундан банш гээд сайхан сайхан юм хийгээд зарж болмоор юм шиг санагдах юм. Хүмүүсээ толгойгоо ажиллуулаач ээ айн, бод гэж бөндгөр заяачихаад байхад чинь.
За тэр яахав, валентин тэмдэглэд валянуудад л хамаатайм байгооз. Би бол энэ балай баярыг тэмдэглэх дэмий гэж уул нь их л хэлдэг юм. Алба юм шиг найз охинтой болчихоод ял юм шиг яаж тэмдэглэх үү гээд хэцүүдэж байгаа залуучуудад тусалъя гэж бодлоо.
Ер нь бол валентинаар найз охинтой байна гэдэг ёстой тактикгүй балай эд. Гэхдээ B ч юм уу C ч юмуу төлөвлөгөө үргэлж байдаг хойно доо. Ялангуяа энэ жил их таарч байгаа. Юуны өмнө 14 болтол энэ талаар битгий дурс, найз охин чинь тэмдэглэх юм яриад байвал аанхаан, энэ жил харин шинийн 1-ний өдөр, нэг арга бодно доо гэсэн шиг ээ. Харин тэгээд яг тэр өдөр нь харин өөр шүү. Өглөө эрт сар шинийн мэнд хүргэчих хэрэгтэй. Тэгээл таг чиг алга болоод өгөх хэрэгтэй. Цаадах чинь ярьж мариад байвал аймар завгүй байна, өвөө эмээдээ тусал гээд лүндэн буучихлаа, жинхэнэ "тогооны бариул" болж байна гээд л.
Ингээд л сайхан бултана даа. Дараа нь гомдоллоод байвал жоохон муудалцчих, гэхдээ хэтрүүлж болохгүй. Сайхан муудалцаад, усанд хаясан чулуу шиг алга болчих хэрэгтэй. Яагаад алга болох хэрэгтэй юм бэ гэж үү? Яагаад гэвэл цаана чинь дахиад нэг баяр Мартын 8 гэж юм бий. Нэр нь хүртэл нээрээ ч тиймдээ гэж байгаам шиг март гэсэн нэртэй өдөр шдээ.
Тэгээд харин 3 сарын 10 гаргаад холбоо барих хэрэгтэй. хихихи.
Заза хамаагүй буруу юм заагаад өгчихөв үү дээ. Хэрэгжүүлэх нэг нь хэрэгжүүлнэ биз. Юутай ч амжилт!

Чи их хөөрхөн гарчээ

2010-02-11T23:23:00.003+08:00

Нэг хэсэг ч хайфайваар /hi5аар/ "амьсгалдаг" байлаа. Дуран дээрээ яана яана гэдэг билээ дээ. Юу ч мэдэхгүй анх орж байхад их сонион тэр чинь. Янз бүрийн улсуудын "найз"-аа болгоод л. Таньдаг ч юм шиг таньдаггүй ч юм шиг зүсэн бүрийн юмнуудтай "танилцаад" л. Хөөрхөн охинтой "найз"-ууд болчингуутаа догдолж энэ тэр хахахаха...
Ер нь тэгээд ямар ч юм эхэндээ их сонирхолтой сайхан байж байгаад больдог хойно доо. Эхлээд өдөржин шөнөжин янз бүрийн юмнуудын профайлыг үзээд л. Янз бүрийн юмнууд ч юу байхав дээ. Хэдэн найзуудынхаа зургийг үзэж comment бичиж байна гэж элдвээр хэлээд л, эсвэл хөөрхөн охидын зургийг харж хөөрхөн сайхныг магтаад л өнгөрдөг байсийн.
Comment бичихийн тулд бас бусад хүмүүсийн бичсэнийг их сонирхож уншина аа. Яагаад гэвэл ёстой нэг надтайгаа адилхан юмнууд л бичсэн байгаам чинь. Бүгд л 2хон төрлийн comment бичдэг нь яаааг минийхтэй адилхан.
Гэхдээ хамгийн сонирхолтой төрлийн comment-ууд ямар үгнүүд байдаг гээ?
- Миний найз ямар хөөрхөн гараа вэ
- Энэ зурган дээрээ чи хөөрхөн гарсан байна
гэсэн утгатай юмнууд их харагданаа. Их сонин үг байгооз? "Орчуулбал": Чи ч уул нь царай муутай л даа гээд байгаам шиг байгаан. Угийн хөөрхөн хүнийг хөөрхөн гарсан байна гээд байх шаардлага угаасаа байхгүй л баймаар.
Тэгэхээр энэ хүмүүс нэг бол зургаа тавихдаа жоохон бодох хэрэгтэйм шиг байгаамаа. Байгаагаасаа илүү хөөрхөн гарчихаж уу энэ тэр гээд. Гэхдээ хөөрхий уул нь нэгэнт л өөрийнх нь зураг юм чинь тавихгүй гээд ч яах юм билээ. Нөгөө коммэнт бичиж байгаа "найз" нь эсвэл бодмоордоо. Нэгийгээ бас тэгж муухай "хийх" ямар ч хэрэгтэй юм...
Заза гэхдээ бодоод байхад үнэн юм үнэнээрээ сайхнаас хойш ямар хамаатай юм тэ.

Дэлбэртэл унгана

2010-02-08T05:00:00.002+08:00

За тэгэхээр бүгдээрээ сайхан ярилцъя. Надад асуулт байна. Чамд ер нь чаддаг юм байна уу? Бусдаас илүү сайн хийчихнэ гээд бардам дуугарчих юм байна уу? Байвал тэр гээд хариулаарай. Гэнэт нэг ийм сонин асуулт өөрөөсөө асуулаа. Тэгээд бодлоо, бодоод л байлаа. Орж ирдэггүй. Хоолоо өмнөө тавиад, идээд, баахан сайтаар хэсч юм уншаад, бодоод л байлаа. Тэгээд сууж байтал харин дэлбэртэл унгаж байнаа. Толгой дээр гэрэл асах шиг. Бодсон юм аа олчихсон. Хэнээс ч дутахааргүй сайн унгадаг л юм байна. Гүй ээ яах вээ. Оргүйгээс арай дээр л юм тэ? Харин хэтэрхий их унгаад байхаар яалт ч үгүй жорлон руу гүйх хэрэг гарах юм. Тэгсэн харин жорлон дэлбэртэл бааж байна аа. Ямартай ч бодсоны эцэст бүхэл бүтэн 2-ын 2 үнэхээр сайн чаддаг юм олчихлоо.

Ганцаардал

2010-02-01T04:18:00.003+08:00

Гадаа хүчтэй бороо орсоор л... Хүмүүс эхэндээ урсах усыг тойрон гарч байсан боловч сүүлдээ дундуур нь туулж гарсаар. Бороо улам л ширүүснэ, зам дээр байгаа машинуудын нэг нь ч хөдөлж чадахгүй түгжрэн зогссоор л. Энэ бүгдийг шанаагаа тулан 5 давхрын цонхноос нэг охин харан сууна.
Уйланхай тэнгэр шиг тэрээр бас гуниглана. Ялгаатай нь түүний нүдэнд нулимас алга. Хайртай хүнээ алдсан биш, хүнд зодуулсан ч биш, ер нь юу ч болоогүй байхад юундаа ч нулимас дуслуулахав. Харин түүний сэтгэл нэг л биш. Хорвоо дэлхий 6 тэрбум хүнтэй, ингэж их бороо ороход энэ хүмүүс явсаар л. Гэтэл би энд ганцаардах юм. Яагаад? энэ олон хүн байхад яагаад ганцаарддаг юм бол? Магадгүй энэ үгэнд учир байгаан болов уу? Ганцаараа байх, ганцаардах энд л ялгаа байгаа байхдаа... гэж өөртэйгөө ярин дэмий л цонхоор ширтэнэ.

..........

2010-01-29T02:26:00.006+08:00

Сэлэм гялс, толгой бөндгөс. Газарт унасан толгой өөрийнхөө бие рүү ширтэнэ. Өмнө нь хэзээ ч өөрийнхөө биеийг харж байгаагүй тэрээр гайхан харна. Толинд эсвэл дээрээс доош нь биеийнхээ хэсгийг хэсэгчилж харж байсан түүнд биеэ бүтнээр нь харах боломж олдлоо. Нэг хоёр алхаад эргэн газар сөхөрч унах бие нь сонирхолтой санагдана. Зогсож байгаа биеэ араас нь ч харах боломж олдсонд тэрээр баярлана.
Ингэхэд яагаад миний толгой энд газар бие маань харин тэнд сөхөрч унаж байгаа билээ хэмээн өөрөөсөө асууна. Хамгийн сүүлд юу хийж байлаа? Уншсан мэддэг юмаа ярьж байснаа санав. Энэ хүмүүс яагаад мэддэг нэгэндээ ийм дургүй байдаг юм бол? Тэнгэрийн элч хэвээрээ байсан бол бүхнийг дээрээс нь харан, тэнгэрт дүүлж байх байтал ингээд хоёр хэсэг болон газар хөсөр унаснаа гайхаад барахгүй. Зуу зуун жилийн тэртээ мөнх амьдралтай тэнгэрийн оронд инээж цалгиж явсан нь санагдана. Тэгэхэд би далавчаа тасдан газар бууж ирээгүй бол, эрдэм мэдлэгт тэгтлээ дурлаагүй бол өдийд нисэж л байх байсан даа. Гэхдээ хүний амьдрал сайхан. Хормын төдийд ч шинэ зүйл олж харах юм. Биеэ бүтнээр нь харах ганц хором ч гэсэн ийм жаргалтай хэмээн өөртэйгөө ярилцсаар нүдээ анив.

Шерлок Холмс

2010-01-19T01:24:00.004+08:00

Хүн бүрт багадаа үзэж харж, уншиж судалсан нэг баатар байдаг байхаа. Миний зохиолын баатар бол энэ хүн Шерлок Холмс. Анх хүн дүрст бичигтэй зохиолыг нь уншаад шууд амтанд нь орж билээ. Нөгөө хүн дүрст үсэгнүүдийг нь бүгдийг нь тайлж учрыг нь олоод өөрийнхөө нэрнээс эхлээд хэрэгтэй хэрэггүй юм бичиж суудагсан. Бичсэн юмыг маань надаас өөр хүн уншиж чадахгүй болохоор зугаатай ч юм шиг, эсвэл бүр ёстой тэнэг ч юм шиг. Харин сүүлд нөгөө үсэгнүүдээ ор тас мартсаны дараа манай дүү энийг уншаад бас үг зохиогоод сууж байж билээ. Ямартай ч энэхүү богино хэмжээний зохиолуудыг уншаад түүнийг дууриаж, хэнтэй ч уулзсан өмссөн хувцас үйл хөдөлгөөнийг нь харж тодорхойлох гэж оролддог, бас ч гэж олон жил оролдсон юм болохоороо Шерлок Холмс шиг сайн биш ч гэлээ, чамлахааргүй болсон гэж боддог.
Ингэхэд энэ ер нь юун хүн юм бэ? Маш олон зохиолын баатруудаас ганцаараа бараг бодит хүн шиг хүмүүсийн дунд үлдсэн баатар яах аргагүй үнэн. Англи улс, Лондон хот, Бейкэр стрийт, 221В гэсэн хаяганд оршин суудаг байсан гэх. Одоо яг энэ хаяганд нь Шерлок Холмсийн гэр музей байдаг гэж байгаа. Хэзээ нэгэн цагт очиж үзнэ дээ.
Шерлок Холмс гэгч энэ баатрыг Артур Конан Дойл гэж хүн бий болгосон. Нийт 56 богино хэмжээний түүхүүдтэй. Анх уншиж байхдаа Конан Дойлыг өөрөө энэ Шерлок Холмс гэж боддог байлаа. Харин түүний зургийг харахад зохиол дээр дүрслэгдсэн Холмсийн найз, бас туслах Доктор Ватсонтой төстэй хүн байсан юм. Ер нь зохиол нь Ватсон дандаа түүх өгүүлж байгаа юм шиг, Ватсоны тэмдэглэл ч юм шиг явагддаг. Тэгэхээр Конан Дойл өөрөө Ватсон түүнд Шерлок Холмс шиг найз байсан байхыг үгүйсгэхгүй.
Яагаад гэнэт энэ талаар бичээд эхлэв ээ гэж гайхаж магадгүй. Дөнгөж сая орлогоороо нилээн дээгүүр явж байгаа Шерлок Холмс гэгч киног үзсэн юм. Үнэндээ таалагдсангүй ээ. Багадаа төсөөлж бодож, дагаж дууриадаг байсан нөгөө баатар маань лав тэр кинонд гарсангүй ээ. Хэт боевик гэмээр дэндүү лут зодолдох юм. Хазгар Ватсон хүртэл 2 эрийг балбаж байх юм. Тэгээд ч Ватсон намхан махлаг нөхөр гэж бууж ирдэг боловч Холмсоос бараг өндөр жирийн хүн гарч байна. Харин Холмс өндөр туранхай байх ёстой байтал 2 баатар маань яг адилхан.
Ямартай ч сэтгэлд үнэхээр хүрсэнгүй.

Өглөөний хүн

2010-01-08T11:59:00.004+08:00

Энэ шинэ жилээр шуудангаар бэлэг аваад сайхан байлаа. 1 футболк, 2 ном. Superman-ий футболк өмсөөд явах гоё ч юм шиг онигоотой ч юм шиг.
Alchemist гэж номыг нь тэгж байгаад, уншиж эхэлсэн номнуудаа дуусгаад уншнаа. Хэд хэдэн найз маань уншчихсан, гоё ном гээд байгаа.
Харин 3 дахь бэлэг нь "Өглөөний хүн" гэж ном. Ирсэн даруйд нь шууд уншив. Нээх зузаан биш жижгэвтэр л ном юм. Тэгээд өглөөний хүн болохоор шийдлээ. Харин над шиг хүнд бол тийм ч амар зүйл биш бололтой. Бараг 10 жил шөнө унтахгүй өглөө 4, 5 цагийн үед унтаж байсан хүн, өглөө 4, 5 цагийн үед босдог болж өөрчлөгдөнө гэдэг бас амаргүй даваа бололтой.
Зохиогч маань "өглөөний хүн" болоход 100 хоног, 14 долоо хоногийн хугацаа өгчээ. Өнөөдөр 3 дахь өглөө. Энэ бичиж байгаа маань ч блог дээрээ өглөө юм бичиж байгаа анхны тохиолдол.
Аа тийн мартах гэж байна. Бэлэг явуулсан найз нартаа дахиад баярлалаа.

Гомонууд бидэнд хэрэгтэй

2010-01-03T23:07:00.002+08:00

Ижил хүйстнүүд гей гомо гээл хүмүүс сүүлийн үед их ярьдаг болжээ. Ер нь ч их олшроод байгаам шиг. Эсвэл нууц байсан нь ил гараад байгаа ч юм уу. Тэгээд хүмүүс байж болохгүй зүйл, хүний эрх энэ тэр гээд их л юм ярьж байна. Уул нь ч хүний эрх л дээ. Гэхдээ мань мэтийнхээ эрхэнд халдаад байдаг нь жоохон асуудалтай. Зүгээр байлгахгүй татаж чангаагаад.
Манай энүүгээр гей шинж нь давамгайлсан эрчүүд дэндүү олон. Энэ талаар Англид байдаг нэг найзтайгаа бас ярьж байсан чинь тэнд нь бас тийм байдаг гэх юм. Гэхдээ яадаг ч байсан цаадуул чинь ер нь хэрэгтэй юм шиг байнаа. Ижил хүйстний тоо нэмэгдэх тусам бусад бүх хүнд ашигтай.
За тэгэхээр ийм байна. Хэсэг бүлэг хүмүүс байлаа. Эр эм хүмүүсийн тоо нь яг тэнцүү. Ер нь хүйсийн харьцаа ойролцоо байдаг болохоор тэнцүү байдаг гээд үзье. Жишээ нь 20 хүн хамт байлаа. 10 эрэгтэй, 10 эмэгтэй. Гэтэл 10 эрийн 1 нь ижил хүйстэн.
1т. Эрчүүд нь баярлах хэрэгтэй. Яагаад гэхээр нэг эрд ногдох эмэгтэйн харьцаа 1:1 буюу тэнцүү байсан бол энэ харьцаа нь нэмэгдэнэ гэсэн үг.
2т. Эмэгтэй хүнтэй ижил хүйстэн залуу хамгийн сайн найз байж чаддаг гэдэг. Тэгэхээр эмэгтэйчүүдэд нь нэг найз нэмэгдэнэ.
Хэрвээ дахиад нэг ижил хүйстэн залуу гарч ирвэл дээрх 2 зүйл 2лаа биелэхээс гадна эхний нөгөө ижил хүйстэн залуу найз залуутай болоод бүр сайхан болно. Гэхмэтчилэн нэмэгдээд байх байвал бид бүгдэд бүгдэд нь сайхан даа.
Харин ижил хүйстэн эмэгтэй бол хаана ч хэрэггүй. Дээрх сайхан зүйлүүд бүгд эсрэгээрээ үйлчилнэ. хихи

2009 ба хорь арван он

2010-01-03T00:05:00.003+08:00

За ингээд хорь арван онтой золгочихлоо. Сүйд болоод байсан 2000 он гараад 10 жил болчихжээ. Цаг хугацаа ч гүй ээ мөн хурдан өнгөрч байна шүү.
Өнгөрсөн жил юу хийж бүтээснээ дүгнэе гэж бодлоо. Бүтээсэн ч юу байхав дээ. Олигтой хийж бүтээсэн юмгүй инээж баяссаар 20-н хэд жил явчихаж. Гэхдээ өнгөрсөн он маань миний хувьд хамгийн их зүйл хийсэн жил гэж хэлж болохоор л юм шиг байна. Дүгнээд үзвэл:
- Энэ блог гэж юмыг их л идэвхитэй хөтөлж зөндөө хэрэгтэй хэрэггүй юм бичжээ.
- Ажил хийж цалин авч нөгөөхөөрөө тоймгүй үнэтэй бандага аваад өмсчихсөн юм байна.
- Ажлын дараа орой сургалтанд сурч дээд сургуульд заалгаагүй их юмаа заалгаж тодорхой чиглэл олж авчээ.
- Хэдийгээр 10 гаруй жил интернэт хэрэглэж байгаа боловч хайгуул хийнэ гэдэг зүйлийг 2009 онд л сурсан байна.
- Хайгуул хийж сурсныхаа хүчээр мөрөөдөл байсан зүйлийнхээ эхний шатан дээр гишгээд авч. Хагас жилийн үзсэний хүчинд дөнгөж эхний шатан дээр гишгэсэн гэж бодохоор би үнэхээр муу ч юм уу эсвэл нөгөө мөрөөдөл маань хэтэрхий том ч юм уу.
- Сургуулиа төгсөх үед хүмүүс бүгд баярлаж байхад, би харин одоо би яанаа гээд байж байсан юм. Харин аав ээждээ амласнаараа муу ч сайн ч нэг тэтгэлэг олж аваад гараад алга болчихож.
- Ирснээсээ хойш соёлын шок, өөрийн англи хэлний хангалтгүй байдал, эндхийн хүмүүсийн хэт их аялгатай яриа, дээр нь залхуу гэж сайхан зан чанарынхаа үрээр үнэндээ олигтой сурахгүй байгаагаа маш сайн ойлгоод хэдэн сар суулаа.
- Бага байхдаа маш муу амтай гутранги маягийн байж байгаад, оюутан байхдаа реалистик болох гэж оролдож байж. Харин өнгөрсөн онд маш их өөдрөг үзэлтэй болсон байна.
- Ignorant. Өөртөө суулгах гэж их хичээсэн зүйлийнхээ захаас зуураад авчээ.
- Нэг ном бичих гээд эхэлчихсэн, 2 редактортой болчихсон kkk. Хэзээ нэгэн цагт дуусч л таараа.

Дүгнээд харахад гарт баригдах зүйл нэг ч алга. Бодвол материаллаг зүйлийг нэг их сонирхохоо больсон ч юм шиг. Ажил хичээл гэж эхний 3 сарыг өнгөрөөхдөө хоногт доод тал нь 16 цаг унших сонсох, судлах ажил хийсэн байна. Хамгийн бага унтсан үе. Залхууралгүй юм хийж болдог гэдгээ уул нь ойлгосон баймаар.

Харин хорь арав дугаар онд юу хийх вэ? Аль хэдийнэ 365 өдрийнх нь 2 нь өнгөрчихөж. 363 өдөр үлджээ.
- Хичээл гэж юмыг хийж сурах
- Мэргэжлийнхээ чиглэлийн үндсэн логик ойлголтыг улам гүнзгийрүүлэх
- C,C++ хэлийг бүр илүү сайн сурах
- Java, Python, Perl гэсэн хэлнүүдийг судалж, сурах.
- Computer Organization.Assembler, Assembly хэл мэддэг болох
- Сагсан бөмбөг гэж юмыг өшөө сайн тоглож сурах, ядаж нэг тэмцээнд түрүүлэх
- Сургуулийнхаа хөлбөмбөгийн багт тоглох
- Крикет гэж тоглоомыг олигтой тоглож сурах
- Усанд сэлэлтийн чадвараа нэмэх, төмөр өргөж байгаагаа тогтмол хийж олигтой үр дүнд хүрэх
- Дэлгүүр хоршоонд эндхийн хэлээр нь ярьчихдаг болох
- Хичээл, мэргэжлийн чиглэлээс гадна тогтмол ном уншдаг болох /нээрээ ном ч уншихгүй юугаа хийгээд байгаан болоо/

За ингээд харсан чинь жоохон хүүхэд би том болоод гэдэг шиг л баахан юм биччихлээ.Мөр болгонд бараг сурах гэдэг үг орчихож. Learning is never ending process гээл гүйгээд байхаас.

Шинэ Жилийн Мэнд хүргэе

2009-12-31T18:08:00.003+08:00

За яг одоо хүмүүс ч гэр бүл хамаатан садан дээрээ очиж шинэ жилээ тэмдэглээд эхэлчихсэн, эсвэл тэмдэглэх гээд байж байгаа байхаа. Бүгдээрээ сайхан баярлацгаагаарай.
Миний хувьд харин ганцаараа сайхан сууж байна. Хамт байдаг нөхөд маань өөр тийшээ явчихсан, би яг Гэртээ ганцаараагийн Кевин шиг орхигдчихоод, Гэртээ Ганцаараа үзээд л....ккк
Цасгүй, халуун, шорттой анхны шинэ жил ээ гэж.
Ямартай ч бүгдээрэнд нь шинэ оны мэнд, дараа жилээс блог дээрээ юм бичиж эхэлнээ.
Өнгөрч буй оны хамаг муу муухай бүхнээ тэнд нь үлдээгээд, ирж буй шинэ ондоо амжилт бүтээл арвин, баяр хөөртэй, аз жаргалтай байх ерөөлийг өргөн өргөн дэвшүүлье ээ.

Дахиад баяртай за

2009-12-06T02:30:00.003+08:00

Ойрдоо энэ балай блогт тэмдэглэл гэж нэр өгмөөр санагдчихлаа. Нэгэнт тэмдэглэл юм чинь ураад хаячихъя гэсэн чинь балай чинь болдоггүйм байна. Нэг юм бичье гэхээр ерөөсөө болдоггүй ээ.
Яагаад гээч? Яагаад гэвэл би өөрийгөө гоё юм бичих ёстой гээд бодчихож.
Байж байтал нэг нөхөр мэйл бичнэ, эсвэл мессенжэрт хэн нэгэн нь орж ирнэ. Хэлж ярьж байгаа юмных нь агуулга нь их сонин. Би чиний фен байна, эсвэл би блогийг чинь уншдаг, чамайг шүтдэг хүнээс хаягийг нь авсан гэх мэтчилэн. Хүмүүсээ боль л доо. Нэг нь энд зүгээр бодол санаагаа бичих гээд блог нээж байхад ингэх ямар хэрэг байгаан бэ? Зарим нь бүр итгэл битгий алдаарай гэхийг нь яана. Даалгавар, захиа занаа өгч байгаам шиг. Надад та бүхний магтаал ямар ч хэрэггүй. Хэрэггүй гэдэг маань блогийн маань нэрэн дээр бичээстэй байгаа.
Тэнэг чамайг магтахад чи түүний тэнэг гэдэгт эргэлзэж эхэлдэг гэж энэ үгийг Ларошфуко хэлсэн байдаг.
Энэ юу гэсэн үг юм бэ? Хамгийн түрүүнд энэ үгнээс хүн ерөөсөө магтаал ямар их дуртай амьтан болох нь харагдаж байгаа. Учир нь ямар ч хүн өөрийгөө тэнэг гэж боддоггүй. Өөрийнх нь тэнэг биш гэдгийг мэдэрнэ гэдэг тэнэг биш хүний л мэдрэх зүйл гэдэгт байгалиасаа цаанаасаа итгэчихсэн байдаг тул өөрийг нь магтаж байгаа хүнд туйлын сайхан ханддаг байна.
Нөгөө талаас дээрх зүйлээс харахад магтаал гэдэг нь зүгээр л 2 хүн бие биенийхээ ярьж байгааг ойлгох үйл явцтай төстэй болж байгаа. Харахаар дургүй нь хүрдэг байсан нөхөр гэнэт өөрийнх нь ярьж байгааг учиргүй их ойлгож, дэмжээд ирвэл хүнд их сайхан санагддаг байна. Бас хэн нэгэн хүн өөрийнх нь бодож санадаг зүйлтэй ижил зүйлийг хэлж ярьж байвал бас их сайхан санагдана. Ингээд тэр хүнийг тэнэг биш гэж бодно. Яагаад гэвэл та өөрөө тэнэг биш хүн шүү дээ.
Хэн нэгнээс ирэх магтаалын үгийг огт тоохоо больж чадаагүй байгаадаа сэтгэл их гонсгор байна. Ийм байхад яаж юм бичихэв.
Энэ муу блогтоо 2 дахь удаагаа баяртай гээд хэлчихье.

Тэмдэглэл 4

2009-11-30T05:22:00.002+08:00

Хичээлийн 1 семестэр дууслаа. Шалгалтын сезон эхэллээ. Шалгалтанд бэлддэг хүн болж 2 хоног суулаа. Ер нь бол шалгалт дуустал 1 сар суух төлөвлөгөөтэй ба тэгэхээс ч өөр аргагүй.
Өмнөх шалгалтуудад далаараа цэвэр тавиулсан болохоор ингэхээс ч өөр яахав. Сурах гэж ирсэн хүн сурах л ёстой. Сурсан уу үгүй юу гэдгийг шалгалт л шалгаж харуулдаг болохоор одоо өөр гарц байхгүй.
Шалгалтанд бэлдэх гээд 2 хоног суусан чинь ер нь шалгалтанд бэлдэж сураагүйгээ ойлголоо. Өдийг хүртэл амьдралдаа нэг ч шалгалтанд бэлдэж үзээ ч үгүй юм байна. Магадгүй би гоц хүн юм болов уу гэж өөрийгөө хөөргөдгөөрөө хөөргөж үзлээ. Гэхдээ гоц ч байлаа, биш ч байлаа гэсэн шалгалтанд бэлдэхээс өөр аргагүй. Уншихаас, хийхээс өөр зам байхгүй, тэгдэггүй бол төрөхдөө л бүхнийг мэддэг төрсөн болчихно. Харамсалтай нь цав цагаан цаас шиг хов хоосон толгойтой төрсөн хүн л дээ. Харин тэр цаас том уу жижиг үү, эсвэл хэр олон хуудастай цаас вэ гэдэгт л учир нь бий байх. Хичнээн том юмуу олон хуудас цаас байлаа гээд дээр нь нэг ч юм бичихгүй бол атгын чинээ цаасан дээр арван үг бичсэнээс дор л байж таараа.
Ер нь би яагаад сурах гээд ийшээ хүрээд ирсэн юм бэ? Гэртээ ээжийнхээ хоолыг идээд, гэдсээ илээд аавдаа эрхлээд, дүүгээ дээрэлхээд сууж байсан бол тэрэн шиг амар сайхандаа жаргасан юм гэж ер нь хаана байхав. Харамсалтай нь хүнээс дор орохгүй гэсэн хүн бүхний төрөлхийн инстинкт надад ч байдаг болохоор л ирсэн.
Шалгалт өгсний дараа элчин дээр ярилцлага өгч байхад надаас яагаад явж сурах гээд байгаан бэ гэж асуусан асуултанд хариулсан хариулт маань санаанд орж байна.
Traveling thousands of mile is better than reading thousands of book.
Энэ үг Монголын "Суусан цэцнээс явсан тэнэг дээр" гэдэг үгтэй утга нэг юм шиг санагддаг. Ямар ч л байсан жил орчмын өмнө тэгж хариул байхдаа би хамгийн сайнаар бодоход суусан цэцэн л байлаа. Харин одоо хамгийн муугаар бодоход явсан тэнэг. Амжилттай сураад төгсөөд очиход, баргийн ухаантнаас арай дээр л байх байхдаа.
Амжилт гэснээс онгоцны буудал дээр явахын өмнө аав: ...хамгийн гол нь амжилт гэж хэлээд салсан. Ер нь энэ амжилт гэж юу гэсэн үг юм болоо? Уинстон Черчилл: "Амжилт гэдэг алдаанаас алдаа руу урам зоригоо алдахгүй шилжихийг хэлнэ" гэж хэлсэн байдаг. Надад энэ үг их таалагддаг. Яагаад гэвэл би унаж байсан ч инээж л байдаг хүн. Ингэхээр унадаг юм байна шүү, нэг ч гэсэн юм мэдэж авлаа гээд босоод ирдэг л хүн.
Ингээд би гэж хүн алхам тутамдаа амжилтын сайхныг мэдрээл явж байна даа.

Тусгаар тогтносон бүрэн эрхт Монгол улс

2009-11-26T03:30:00.006+08:00

2009 оны 11 сарын 26, Улс тунхагласны 85 жилийн ой буюу анхдугаар үндсэн хууль батлагдсаны 85 жилийн ой. Хэдэн зууны туршид өөр хоорондоо ч өрөөл бусадтай ч тулалдаж, Манжийн дарлал гэгдэх 200 гаруй жилийг ардаа орхин 10н хэдэн жил тэмцсэний үр дүнд ЗХУ-ын нэг хэсэг болсон үе.
Миний ойлгоцоор тусгаар тогтносон улс боллоо гэдгийг уул нь 1992 оны үндсэн хуулин дээр тунхагласан юм шиг.
Ерөөсөө Манжийн дарлал гээд байгаа тэр үед бид тусгаар тогтнолоо алдчихсан байсан юм уу гэдэг их сонин. Дарлуулж мөлжүүлээд байсан үе уул нь биш л юм шиг. Манжууд хятдуудыг дарлаж Монголчуудыг эрхлүүлж байсан юм шиг л санагддаг. Магадгүй энэ түүхийг би сайн мэддэггүй байж болох юм.
Гэхдээ ямартай ч монголчууд түүхэндээ хэзээ ч хөдөлмөрлөж үзээгүй ард түмэн юм шиг санагддаг. Бага байхад манай түүхийн багш нэг үгийг байнга хэлдэг байж билээ. "Монголчууд боолын нийгмийг алгассан учраас хөгждөггүй" гэж. Бид анх бий болсон цагаасаа нүүдэллэж, байгалиасаа хулгай хийж, хаана аятайхан газар байна тийшээ дайрч довтолж явсаар Манжийн "ивээлд" орж, дараа нь Орос "ах" нараар бөгсөө арчуулсаар 1990 онтой золгосон.
2-р курст байхад хар зургийн хичээл ордог байлаа. Зургийн багш: Монголчууд байгалийг сөрж амьдардаг уу, дагаж амьдардаг уу гэж асууж байсан. Монголчууд дагаж аргадаж амьдардаг. Бороо орсны дараа хаяагаа сөхөөд усаа урсгаад өнгөрөөчихдөг л улс. Харин соёл иргэншсэн ард түмэн уснаас хамгаалж цайз хэрэм босгохоос эхлээд, орон гэрээ хамгаалж, нэг газартаа тогтож түүнийхээ төлөө тэмцдэг. Ингээд бодохоор хөгшин хүнд газар үгүй гэдэг шиг Монголчуудад нутаг гэж байхгүй, эсвэл бүр дэлхий ертөнц тэр чигээрээ биднийх ч юм шиг.
Бидэнд бахархах түүх олон бий. Дэлхийн 7 гайхамшгийн 2 нь монголчуудтай холбоотой. Цагаан хэрмийг хятдууд монголчуудаас айсандаа барьсан гэж омогшдог ард түмэн бид. Таж Махал гэж дэлхий нийтээрээ харж баясдаг зүйлийг Могул гүрнийг босгосон, монгол угшилтай Бабур хааны удам бариулсан гэдэг.
Ийм байхад бид цээжээ дэлдэж онгирохгүй гээд ч яах билээ. Гэхдээ аливаа зүйл хэтрэхээрээ юу ч биш болдог. Зарим азарган тахиа өөрийг нь донгодохоор нар манддаг гэж боддог гэдэг шиг бид өөрийг нь унтахаар шөнө болж сэрэхэд нь өглөө болдог юм шиг бодохоо болимоор ч юм шиг.
Дуучин С.Жавхлан гэж нөхрийн саяхан орсон нэг нэвтрүүлгийг үзлээ. Хөтлөгч: Таны нөгөө Итал явж сурах яасан бэ?
Жавхлан: Явж яах юм? Тэднийг энд иртэл нь амьдаръя л даа гэж байх юм.
Хэдэн жилийн өмнө манай нэг найз надад нээх тэнэг үг хэлж билээ. Бид 2 хичээл тухай ярилцаж байсан юм. Нөхөр өөрөө хэл сурах маш дургүй. Би: Англи хэлээ хийсэн нь дээр дээ, хэрэгтэй.
- Яах юм?
- Би чамайг солонгос хятад хэл сур гэж байгаа биш энэ чинь англи хэл, дэлхийн хэл болчихоод байна.
- Тэгвэл тэр дэлхийд чинь монгол хэл заая л даа. Би тэгж л амьдарна.
Иймэрхүү хоосон эх орончийн сэтгэлгээ бидэнд байгаа цагт хаа ч холдохов дээ.
Бид ямар Энэтхэг Хятад шиг тэрбум давсан хүн амтай улс байгаа биш, тэдэнд ийм сэтгэлгээ байхад бид гайхаад байх учиргүй. Харин бид тусгаар улс гэдгээ өөрсдөө тэр хавьдаа яриад цээжээ дэлдээд өнгөрөх биш дэлхий нийтэд таниулж мэдүүлмээр юм шиг.
Дэлхийн 6 тэрбум гаруй хүний тал нь ядуу болон нэн ядуу амьдралтай байна. Энэ тал хувьд нь Монгол улс тусгаар улс уу үгүй юу гэдэг огтхон ч сонин биш, бүр ийм улс байдаг гэдгийг ч мэдэхгүй. Харин үлдсэн тал хувь нь түүхийн хичээл үзсэн бол ихэнх нь Монгол бол Хятадын нэг хэсэг л гэж үзсэн байдаг. Яагаад? Яагаад дэлхий нийтээрээ түүхийнхээ хичээлд ингэж ороод байдаг юм бэ? Тэр байтугай хятдад бол нэг аймаг муж гэж үздэг. Яагаад хэн ч үүний эсрэг ямар нэг юм хийдэггүй юм бол? Үнэндээ энэ бүгдийг, Монголын тусгаар тогтнол, түүхийн талаар бичих гэхээр бичих юм олддоггүй. Яагаад гэхээр бидний түүх тодорхойгүй. Бидэнд бичиж үлдээсэн юм үнэхээр маруухан.
13-р зуунд Хубилай хаан Их Монгол улсыг улам томруулж хүчирхэг болгоод Юань гүрэн гэж нэр өгсөн байдаг. Бидний түүхийн хамгийн ойлгомжгүй адармаатай хэсэг энд байдаг юм шиг. Яагаад тэр хүн өвөө нь Монгол гээд нэр өгчихсөн байхад өөрчилж Юань гэж нэр өгсөн нь их сонин. Тэгээд нийслэл хотоо Бээжин рүү шилжүүлээд шүү. Үүнийг Хятдын нэг аймаг болох Монгол нь бүх хятад үндэстнийг нэгтгэж Юань гүрэн байгуулсан гээл тайлбарлачихдаг. Логикийн хувьд яалт ч үгүй тийм болж хувирдаг.
Түүхийг тодорхойгүй болгосон дараагийн зүйл бол Социализмийн он жилүүд. Коммунистуудад үнэн хэрэггүй, тэдэнд сайхан юм шиг харагдаж л байв л юм ер нь болоо. Чингис гэж хэлэх ч боломжгүй байж байгаад, хүссэн болгон Эзэн Чингисийн удам гээд цээжээ дэлдэцгээнэ. Үнэндээ энэ нэрийг зөв бичиж байгаа нь ч тодорхойгүй.
70 жилийн хугацаанд ор сураггүй байсан хүнийг, хятдаас олж ирсэн нэг номоор /Монголын нууц товчоог ингэж хэлж байгаадаа хүлцэл өчье/ баримжаа аван түүх соёлтойгоо танилцсан хүмүүс бид. Үнэн эсэхийг хэн мэдэх юм бэ? Уншихад сайхан л байдаг болохоор баярлаад зөв гэж хүлээгээд авчихсан юм шиг.
Ер нь тэгээд хүнээр зүйрлэбэл хөгшин хүн шиг болчихсон бидэнд хэдэн жилийн нас байгаа юм бол? Бидний үр ач Монгол гэж хэлэгдэж явах болов уу? Эсвэл "стан"-аар төгссөн, алтай язгуурын гэгдэх хэдэн улсын хүмүүс бидний өвөг дээдэс монгол хүн байсан гэж сайрхаж, бидэнд долигонодог шиг бидний үр удам дэлхийн бөмбөрцгийн тэр хавьд Монгол гэж улс байлаа, миний өвөө монгол хүн, 13-р зуунд тэд дэлхийг эзэлж явсан юм гэлээ гэж ярьж байх юм болов уу?
Тэгээд ч ер нь бид оршин тогтноод байх ёстой ч юм уу үгүй ч юм уу? Бид яах ёстой юм бэ? Одоо хаашаа яваад байгаан? Хаачих ёстой юм бэ?

Тэмдэглэл 3

2009-11-24T02:16:00.002+08:00

Ойрдоо юм бичих гэхээр залхуу хүрээд байдаг болчихжээ. Юм бичих гэхээр ч биш, бас ер нь л юун дээр ч тэр. Ер нь тэгээд угаасаа залхуу л даа.
За тэр ч яахав. Найз нөхдийнхөө блогоор хэсч, юм бичихийг нь хүлээдэг боллоо. Нөхдөө удаан байна шүү, юм хум бич л дээ айн. Харин бичиж байгаа хэддээ баярлалаа. Унших таатай байна.
Нөхөд их асуудалтай болжээ. Цээжинд нь нэг юм бугшаал, үе үе галаар тургиад яваад байгаа бололтой. Хүн бүхэнд асуудал байдаг гэж надад хэлж байна, тийм байхөө. Гэхдээ надад ямар ч асуудал байдаггүй шд. Чамд байгаа байгаа л гээд байх юм. Надад байхгүй ээ байхгүй. Асуудлаар яахын, хаячихаад явчих хэрэгтэй шд.
Хүн ер нь үргэлж төгс төгөлдөр зүйлийг хүсдэг юм шиг. Гэтэл төгс төгөлдөр гэж юм хаана ч байхгүй. Энэ үгийг бүгд л хэлдэг мөртлөө амьдрал дээр хэрэгжүүлдэг нь их цөөхөн юм шиг. Байхгүй зүйлдээ гутарч байхаар байгаа зүйлдээ баярлаж байх хэрэгтэй ч билүү, Далай лам гуай айлдсан байдаг шиг санаж байна. Тэртээ тэргүй хүн бүхэн Эйнштэйн шиг ухаантай болж чадахгүй, Шварценегр ах шиг булчин шөрмөс, Майкл Жордан шиг сагс тоглодог, Дон Жуан шиг хүүхнүүдийг өөртөө татдаг болж чадахгүй нь тодорхой. Үүнийг мэдэж л байгаагаас хойш ямар нэг зүйл муу хийж байгаадаа ч юм уу, ямар нэг зүйлийг авч чадахгүй байгаадаа сэтгэлээр унах ямар хэрэг байна?
За тэгээд бичиж байгаа юм маань найз нарын маань бичиж байгаа зүйлээс хамаагүй хазайгаад далийгаад явчих шиг боллоо. Гэхдээ яахав хадуурсных нэгэнт хадуурах зүгээр биз.
Хүн ер нь тэгээд амьдралдаа сэтгэл хангалуун биш, өөртөө сэтгэл хангалуун бус байвал амьдраад байх ямар хэрэгтэй байдаг юм бол? Тэртээ тэргүй хүсэж төрөөгүй байж амьдралд хорогддог нь өчүүхний л шинж байх л даа. Үнэхээр амьдрах хүсэлгүй, намайг яах гэж төрүүлвээ гэж аав ээждээ гомдоллодог бол шийдэх маш амархан баймаар.
Хутга аваад хоолойгоо хэрччихэд цус алдаад унаад өгнө, эсвэл зүрх рүүгээ зоочиход л дуусаа шдээ. Зовлонгоос ангижрах шиг амархан юм хаа байна. Хутга мэснээс айдаг бол олс аваад өндрөөс уя, тэгээд нөгөө үзүүрийг нь өөрийнхөө хүзүүнээс уяад үсэрчих хэрэгтэй. Наад хүзүү чинь мулт үсрээл явчихна. Байгаа зүйлдээ сэтгэл ханамжтай байя л даа нөхдөө.
Би лав бурхан хэрвээ байдаг бол надад атаархдаг гэдэгт итгэдэг, амьдралын хором мөч бүрийг мэдэрч таашаал авч байгаад минь тэр атаархдаг.

Хятадаа санагалзана

2009-11-13T04:03:00.003+08:00

Хэдхэн хоногийн өмнө Монгол улсын ерөнхий сайд шинээр томилогдсон. Тэгээд өчигдөр засгийн газрын танхимын асуудал яригджээ. Бүх сайдууд 90-ээс дээш хувийн саналаар улиран сонгогдсон байна. Шинээр Занданшатар гэж нөхөр Гадаад хэргийн сайд болжээ.
Гишүүдээс түүнд хандаж хэлсэн үг их сонин санагдлаа. Монголчууд Хятад руу визгүй зорчдог, ОХУ-руу бас тийм болгох хэрэгтэй байна гэнээ. Бас Н.Энхболд гэж нөхөр 2 улсын иргэншилтэй болгох асуудал ярьж байна. Юу гэсэн үг вэ? Монголд хүн хэрэгтэй байхад хүнээ гаргах бодлого явуулах гэж байдаг.
Миний хувьд Хятад гэж улс руу ч бид визтэй зорчдог болох ёстой гэж боддог. Яагаад бид энэ улс руу эх орныхоо хаа нэг аймаг сум руу орж байгаам шиг юу ч болоогүй юм шиг орж гарч байх ёстой юм бэ? Энэ чинь харь орон. Бидний ингэж зүв зүгээр зорчиж байгаа нь хятдуудын хувьд тэдний нэг аймгийнхан нийслэл хотдоо орж ирж байгаа юм шиг л болгож байгаа.
Хэдэн жилийн өмнө хятдууд, Монгол Хятадын асуудлаар ярилцсан гэдэг. Монголыг яаж Хятадын нэг хэсэг болгох вэ гэж. Олон хүмүүс хятдууд монголчуудыг өөрсдийн болгох гэж боддог ч үгүй, тэдэнд бид үнэндээ хамаагүй гэж боддог. Маш олон хужаа нар Монголын талаар мэддэггүй нь үүнийг нотлох шиг болдог. Харин тэдний хэдэн жилийн өмнө хийсэн тэр хуралдааны шийдвэр ямар байсан бэ гэвэл:
- Монгол хүн Хятадад хятад хүн шиг зорчино
- Монгол хүн Хятадад хятад хүн шиг эмчлүүлнэ
- Монгол хүн Хятадад хятад хүн шиг сурна
- Монгол хүн Хятадад хятад хүн шиг ажиллаж, амьдарна.
Энэ дараалсан үе шатууд тодорхой он цагуудтай байсан санагдаж байна. Анх энийг бараг 10 жилийн өмнө мэдсэн болохоор тэр оныг нь сайн санахгүй байна.
Ямартай ч дээр бичсэн зүйлүүдийн алин дээр нь өнөөдөр явж байгааг бид харж болно. Монгол хүн өнөөдөр хятдад хятад хүн шиг сурах бололцоотой болжээ. Харин нэг л өдөр хятад хүнд ажил олддоггүй мөртлөө монголчууд тэнд зүгээр л ажилладаг болохвий. Тэнд ажиллаж байгаа нэг Говь-Алтайн ч юм уу нөхөр ажлаа тараад Говь-Алтай руугаа ирнэ ч гэж юу байхав. Тэндээ л амьдарна.
Дэлхийн бусад улс оронд зөндөө л монголчууд сурч, ажиллаж, амьдарч байна гэж хэлэх хүн зөндөө л байх. Гэхдээ тэр чинь дэлхийн бусад улс, харин энэ бол Хятад.
Социализмын үед Орост сурч байсан зөндөө монголчууд өнөөдөр 40, 50. 60 хүрчээ. Үүнээс ч залуу хүмүүс байгаа, одоо ч сурч байгаа хүмүүс бий. Харин тэр ахмад үеийг нь яагаад онцолж байна вэ гэвэл, тэдний төлөвшил их сонин. Тэдний сонсдог дуу, иддэг хоол. Орос дуунд маш их дуртай, эх орноо хаяж явсан нэг цагаачийн хүүхдийг ирэхээр нь дууг нь сонсож, бахархаж сүйд болно. Эрхүүгийн хавар гээд монгол хүний дуулдаг дуу ч байдаг билүү дээ.
Хоолны тухайд, орост сургууль төгссөн хүмүүс шөлтэй хоолыг талхгүй идэж чаддаггүй. Талх байхгүй бол юу ч хамаагүй ямар гурилан бүтээгдэхүүнээр орлуулна. Буузыг кетчуптэй холих "оросуудаас" л эхтэй.
Энд юу хэлэх гээд байна вэ гэвэл хаа нэгтэй хүн болсон хүн тэр газрынхаа соёл ёс зан заншилд дасдаг. Эргээд ирсэн ч хуучнаа санагалздаг, хоолоо, ая дуугаа. Ялангуяа хоол гэдэг соёлын маш том зүйл.
Африкчуудын нэг ийм үг байдаг юм билээ. Чи шээхдээ шээсээ хичнээн хол явуулахыг хүссэн ч төгсөл нь хөл доор чинь бууна.
Хятдад эмчлүүлж амь гарсан, тэнд сурч хүн болсон хүн Монголдоо ирсэн ч хятадаа санагалзана.

Хүмүүс юу уншдаг гээч?

2009-11-04T01:36:00.003+08:00

Хүмүүс юу уншдаг гээч?
Хүн зовоод зовлонгоо бичихээр уншдаг. Лут зөвлөгөө өгдөг хүн болж орж ирж сэтгэгдэл бичнэ гэж мэдэмхийрэх гэж.
Улс төрийн талаар бичиж, хэн нэгнийг шүүмжлэхээр илүү их мэддэг дүр үзүүлж цэцэрхэх гэж.
Өөрт хамааруулж нийтийг шүүмжлэхээр битгий солиор гэж хэрүүл хийх гэж.
Мөнхийн гэгддэг нөгөө хайр сэтгэлийг бол унших ямар дуртай гээч?
Үнсэлцэх, сексдэх болвол бүр сонирхож орно.
Яаж хүүхэн панаалдах уу, хэрхэн яаж залууст гоё харагдах уу гэвэл бас л их орж ирнэ дээ.
За тэгээд гарчиг л харна ш дээ. Дээрх төрлийн гарчигтай байгаа тохиолдолд хүмүүс бол бөөн бөөнөөрөө орж ирж уншина. Бусад тохиолдолд бол невчүүр.

Заза тэгээд би ч цааш нь сайн мэдэхгүй л дээ. Мэддэг бол уншдаг юмыг нь бичээд блогийнхоо хандалтыг тэнгэрт тулгана биздээ. :P

Ном ярилцъя 4: Павель Корчагин, Островский, Соно, Войнич, Жорж Буль

2009-11-01T04:11:00.004+08:00

Ноднин нэг ном уншсан юм аа. Уншсан ч юу байхав эхлүүлсэн юм. Тэгээд ажил мажил гэж илийрч явж байгаад уншилгүй хаячихаад ажлаасаа гарсныхаа дараа үргэлжлүүлж уншиж дуусгасан юм. Нэр нь "Болд хэрхэн хатаагдсан нь". Гол дүр нь Павел Корчагин гэж үхэж өгдөггүй 7 голтой амьтан. 7 голтой гэснээс нээрээ яг 7 удаа үхлээс босч ирдэг ч билүү дээ. Зохиол дээр нөхрийг яагаад энэ их өвдөлтийг тэсээд ингээ яваад байдаг юм бэ гэхэд нь "Овод"-ыг уншаад л гэж хариулдаг. Зохиол эхлээл жоохон бацаан тэр номноос огт салдаггүй юм. Зохиол дуусахдаа мань хүн 24 настай нүд нь ч юм харахгүй, хөл нь аль хэдийн хөдөлгөөнгүй, сүүлдээ гар нь ч олигтой хөдлөхгүй болж дуусдаг юм. Тэгсэн мөртлөө ном бичиж байгаа юм. Тэр номных нь нэр нь "Шуурганаар төрөгсөд". Энийг харсан чинь нэг л танил санагдаад явчихсан юмаа. Ийм ном байдаг ч билүү гээд бодлоо. Тэгээд гэрийнхээ номын санг ухтал "Болд хэрхэн хатаагдсан нь" номын зохиолч Островскийн өөрийнх нь ном байж байх юм. Өнөө үед мань мэт ном бичсэн бол нэг номон дээрээ нөгөөгийнхөө пиар хийж болохсанж, гэтэл аль улаан цагаан оросуудын хоорондоо тулалдаж байх үеийн пролетари нөхөр юу гэж тийм юм хийхэв гээд бодлоо. Тэгээд ааваасаа энэ талаар асуулаа.
- Островский чинь амьдралдаа 2 л ном бичсэн байх. "Болд хэрхэн хатаагдсан нь"-ын Павка чинь Островский өөрөө шдээ гэдэг юм байна.
Яг энэ үед Островскийг бишрэх шиг болов.
- Тэгвэл тэр "Овод" гэдэг нь бас байдаг зохиол уу?
- Наадах чинь Монголоор соно гэсэн үг. "Соно" гэж зохиол бий.
Гэнэт гэрийн номын сан дотор "Соно" гэж зохиол байсан санагдаад явчихлаа... Ухаад үзлээ нээрээ байна шүү. Тэгтэл аав үргэлжлүүлэн:
- Павел Корчагиныг харвал хүнийг үзэл суртал ямар болгодог, тэгээд хүнээс ямар хүч гарч болдгийг харж болж байгаа юм. Хэн нэгэн хүнээс ийм хүч гарч байхад өөр хүнээс ч гарч болно. Гэхдээ тэр нь заавал үзэл суртал байх албагүй...
Ингээд би гэж хүн биширч эхэлсэн Островский гэж хүнийг хүмүүжүүлсэн "Соно" гэж номыг сонирхон уншлаа. Зохиолын гол дүр Соно гэж хочтой Реварес гэж нэрээр явж буй жинхэнэ нэр нь Артур гэгч бас нэг үхэж өгдөггүй амьтан байх юм. Харин Корчагинаас ялгаатай нь энэ хүн илүү ухаантай илүү их юм үзэж боловсорсон гэх гэхээр бас оновчтой биш юм.
Ямартай ч Корчагин шиг тархиа угаалгачихсан пролетари биш. Харин үзэг барьж хувьсгал хийх гэж яваа хүн байлаа. Нэг үгээр хэлэхэд эцгийнхээ эсрэг тэмцэл хийж буй хүн. Гэхдээ эцгийнхээ эсрэг гэвэл бас л яг оновчтой биш. Шашны хүч, мунхруулалтын эсрэг байдаг хүн. Харин эцэг нь шашны том санваартан, пап лам, бурхны дайнд хүндлэгдсэн хүн. Ингээд ярьвал тайлбарлах их хэцүү. Сонгодог зохиолын нэг сайхан нь уншиж байж л ойлгодог хүнээр философийг нь яриулна гэвэл бүтэхгүй зүйл. Яг Монголын нэг зураач хэлсэн байдаг: Хэрвээ би зурсан зургаа тайлбарлах байсан юм бол зурахгүй тайлбарыг нь бичнэ шд гэж.
Ер нь уран зураг, уран зохиол үүгээрээ их агуу юм шиг байгаа юм. Хүн уншиж эсвэл, харж байж өөрийнхөөрөө ойлгож, ухаарал хайрладаг. Заза эргээд нөгөө зохиолдоо оръё.
Зохиолын төгсгөлд нөхөр Артурыг цаазаар авах болдог юмаа. Гэхдээ үүнийг хийхэд шашны их удирдагч хүчирхэг эцгийнх нь зөвшөөрөл хэрэгтэй. Эцэг хүү 2 гэдгийг үнэндээ Артураас өөр хэн ч мэдэхгүй. Эцэг нь Артурыг шоронд байхад нилээн хэд уулзахдаа л олон жилийн өмнө үхсэн гэж бодож байсан хүү нь гэдгийг мэддэг. Мэддэг ч юу байхав Артур мэдүүлдэг. Гэвч мэдсэн ч хүүгээ цаазаар авхуулахаар болдог. Зохиолын хамгийн эгзэгтэй сонирхолтой хэсэг нь төгсгөлийн энэ хэсэг. Яагаад гэхээр Библи дээр байдаг, Есүсийг цаазаар авхуулах болдог тэр хэсэгтэй маш төстэй. Артур Есүс, эцэг нь бурхан, хэргийг нь шүүж байгаа цаазаар авахыг ятгаж байгаа хүн хотын захирагч шиг.
Бурхан хүүгээ үхүүлдэгтэй адил, ноён санваартан маань ч тийм шийдвэр гаргадаг...
Заза тэгээд юун учиртай ямар зохиол яриад байгааг анд нөхөд та бүхэн өөрсдөө уншина биздээ.
"Соно"-ыг уншиж дуусгачихаад номны хойно байсан зохиолчийн тухай хэсгийг нь харлаа. Гэтэл зохиолч маань эмэгтэй хүн, амьд байхад нь монгол хэлнээ орчуулагдсан, үүнийг өөрөө сонсоод их баярлаж байсан гэж байх юм. Ядаж байхад их урт насалцаан.
Тэгээд интернэт рүү ороод Войнич гээд энэ хүний талаар мэдэж авах гээд үзэв. Гэтэл Войнич гэдэг нь өөрийнх нь биш нөхрийнх нь овог, харин жинхэнэ овог нь Буль/Bool/ гэж байлаа. Жорж Буль гэж агуу математикч хүн байсан, түүний охин болж таарсан. Энэ нь бүр их сэтгэгдэл төрүүлсэн юм. Учир нь Булийн алгебр гээд багадаа их сонирхдог, Дискрет математикт маш чухал хэрэглэгддэг, програмчлалын нэг хэсэг болсон зүйлийг анх бий болгосон хүн нь Жорж Буль. Нарийн ширийн зүйлийг сонирхвол Google ах, Wikipedia 2-оос асууна биз ээ. Зөв асуувал цаад 2 чинь их дажгүй дэлгэрэнгүй, оновчтой хариулт өгдөг юм. Заза эргээд сэдэвтээ.
Павель Корчагин, Островский, Соно, Войнич, Жорж Буль гэж энэ зүйлүүдийг харахаар их сонирхолтой зүйл ажиглагддаг юм. Авьяас уу, Хөдөлмөр үү гэдэг асуулт. Коммунистууд 99 хувийн хөдөлмөр 1 хувийн авьяас гэж ярьдаг бол, эсрэгээрээ 99 хувийн авьяас 1 хувийн хөдөлмөр гэж ярьдаг хүмүүс бий. Дээрх холбоосыг харахад аль аль нь л байгаад байдаг юм.
Төрөлхийн гоц төрсөн хүмүүс байдаг ч, хөдөлмөрлөж авьяас ухааныг бий болгож бас болдог юм шиг байгаа юм. Гоц төрсөн байлаа ч, үгүй байлаа ч хөдөлмөрлөнө гэдэг зайлшгүй зүйл юм шиг байгаа юм. Учир нь үнэхээр агуу гоц авьяастай төрсөн хүн мөн бол түүнийхээ 99-ний 1 хүртэл хөдөлмөрлөх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл их байх тусам л нөгөө 99-ний 1 нь ихсэнэ. Харин энэ их авьяас байхгүй бол хөдөлмөрлөх хэмжээ нь багасах ёстой юм шиг боловч, энэ нь нөгөө талаараа авьяас байхгүй гэсэн үг. Тийм болохоор 99 хувийн хөдөлмөрөө хийх л болж байх шиг байгаан.
За тэгээд энэ бичлэгээ нэг найзынхаа над руу явуулж байсан нэг сод хүний үгээр төгсгөе. Бага зэрэг алдаатай бичиж магадгүй уучлаарай.
"Би амьдралынхаа 30 хэдэн жилд хоногт 14 цаг хөдөлмөрлөлөө, намайг сод гэж хэлэх үү?".

Блог ёстой молоог болжээ

2009-10-31T01:35:00.002+08:00

Хаха ерөөсөө блогоо харахаар инээд хүрээд байхийн. Нээх сүрхий юм бичих зорилготой эхэлсэн блог сүүлдээ нэг далдаганасан гарын солиордог газар болж байх шиг.
Ер нь тэгээд юманд ерөөсөө "серёоозний" хандаж чадахаа байжээ. Юу ч байсан тоглоом шоглоом болгоол. Инээж ханиагаал марзганаад явдаг болчиж.
Энэ сайн уу муу юу аль нь вэ? Сайн сайн гээл одоо дахиал эхэллээ. Яанадаа яана би нээрээ яана...

Өөрсдийнхөө үнсэлтийн түвшинг тогтоох уу бүгдээрээ?

2009-10-25T00:20:00.003+08:00

Үнсэлцэнэ гэдэг чинь ёстой нэг сайхан эд байгаамдаа. 2 хүний уруул нийлээд нэг тийм сайхан харилцаа холбоо үүсч байгаан. Үнсэлцэхэд тэгдэг ингэдэг, тэдэн булчин ажилладаг энэ тэр гэсэн юм бичээд яахав. Бодвол та аль хэдийнэ олж уншаад мэдчихсэн биз.
Хүнийг үнсэлтийн түвшингөөр нь доорх байдлаар хувааж байгаамаа. Энэ ангиллыг би гаргасан гэдгийг санаарай.
Beginner - Энэ бол огт үнсэлцэж үзээгүй хүн
Advanced Beginner - Ганц 2 удаа эсвэл ганц 2 хүнтэй үнсэлцэж үзсэн хүн
Low Intermediate - Зүгээр л амаа ангайгаад байдаггүй, жоохон үнсэж эхэлж байх үе
Intermediate - Уруул муруулаа овоо ашиглаж, сорж морж эхлэх үе
High Intermediate - Энэ түвшнийхэн хэлээ гайгүй ашиглаж эхэлж байх үе
Advanced - Хэл уруул энэ тэр овоо ажилладаг, ер нь л үнсэлцэж сурчихсан, бас болоогүй френч кисс мисс яриад сурах гээд оролддог болчихсон байнаа
Real Kisser - Нилээн хэдэн төрлийн үнсэлт сурчихсан, яриад байх юм байхгүй сайн үнсэлцдэг хүн
SUPER KISSER - Аа энэ бол харин миний түвшин ккк :P

За тэгээд алинд нь орж байна даа?

Хэрхэн яаж сайн эхнэртэй болох вэ?

2009-10-19T01:11:00.002+08:00

Хүний сайныг ханилан байж мэднэ
Хүлгийн сайныг унан байж мэднэ ээ гэж. Манай ард түмэн бас эвгүй үг олоод хэлчихсэн байгаамаа. Гэр бүл салалт ихсээд, өнчин өрөөсөн хүүхдүүд их олширчээ. Залуу халуун сэтгэлдээ хөтлөгдөөд хүнтэй суудаг, үр хүүхэдтэй болдог.Тэгсэн чинь төд удалгүй таарч тохирохгүй болдог. Салдаг, хаягддаг, үр хүүхэд өнчирдөг. Тийм болохоор эхнээс нь бодолтойхон шиг хүнээ сонгох хэрэгтэйм шиг байгаамаа.
Эр юм болохоор эрчүүдтэйгээ яаж авгай авах талаар л ярилцъя.
Хүмүүс нэг ийм юм яриад байдиймаа. Залуу бүсгүйн ээжийг нь шинж, тэгвэл эхнэр чинь хэдэн жилийн дараа ямар хүн болох нь шууд харагдана гэж. Тэгэхээр нэг найз охинтой ч юмуу, найз бүсгүйтэй болоо бол гялс гэрт нь очих хэрэгтэй. Ээжийг нь харахын тулд шүү.
Очтол нэг ааштай шулам шиг авгай угтах юм бол яах нь тодорхой биз дээ. Наад охинтойгоо сууна гэж бодсоны хэрэггүй. Эсвэл нэг сайхан худлаа инээсэн юм байж байвал бас л хэрэггүй. Дэмий юм дэмий л байдийн, шууд тэр дор нь би танай охиноос саллаа л гээд хэлчих хэрэгтэй. Их л сайндаа алгадуулна биз. Хэрвээ айгаад юм уу, алгадуулмааргүй байвал инээж сууж байгаад гэрээс нь гараа л бол усанд хаясан чулуу шиг, эсвэл элсэнд дусаасан ус шиг алга болоод өгөх хэрэгтэй. Тэгээд дараагийнхаа хүнийг хай.
Гэхдээ энэ арга бас цаг үрээд байгооз? Нэг таалагдах аятайхан хүүхэн олно, нөгөөхөө найрна, гэрт нь очно, ээжийг нь шинжинэ. Гэхдээ бүх насаараа буруу хүнтэй сууж байснаас ингэж цаг гарздахад яахавдээ. Гэвч цаадах чинь бүр хурдан аятайхан арга олсон шүү. Тэрийгээ хэлж өгье.
Настай эмэгтэйчүүдтэй уулз, аятайхан шиг эмэгтэйг нь өөрийнхөө үеийн охинтой эсэхийг нь лавла. Тэгээд байхгүй бол холдоол яваад өгнө, байвал зураг хөргийг нь харахыг оролдох хэрэгтэй. Таалагдвал яах уу? Тэгээд танилцах нь байшд.
Өөрөөр хэлбэл эхлээд хадам ээжээ хайна, дараа нь эхнэрээ олж авна. Хамаагүй боломжийн сайхан арга байгаам. Танилцах гэж зовохгүй, шаардлагагүй нэгнийг нь найрах гэж оролдоод байх ч хэрэггүй. Тэгээд ч "хадам ээж" чинь чамд таалагдсан бол чи ч цаадахдаа таалагдсан гэсэн үг. Яг л хүний ухааныг мэдэхийн тулд төдий хэмжээний ухаан хэрэгтэй байдагтай адилхан. Эндээс л хадам хүргэний сайхан харилцаа эхэлж байгаам.
Нэг сумаар 2-оос ч олон туулай буудаж байгаамдаа. "Эхнэр"-ээ найрах гэж зовоод байх ч юм байхгүй. Чи хадамдаа таалагдсан болохоор хадам ээж чинь охиноо чамтай хамтарч найралцана.
Заза нөхдөө үүн шиг авгай авах ийм дийлцэн арга ч одоогоор хэн ч олоогүй байхаа :D

Төрсөн өдөр өө гэж

2009-10-13T03:31:00.002+08:00

Эхийн хэвлийгээс эмчийн гар дээр улаан чарлабаа уйлж гарч ирээд 22 жил болчихжээ. Зарим хүмүүс энэ өдрийг тэмдэглэх дэмий, үхэх өдөр 1 жилээр ойртож байна л гэдэг. Харин зарим нь хорвоод мэндэлсэн энэ гайхамшигт өдрийг тэмдэглэх хэрэгтэй л гэнэ.
Ямартаа ч миний хувьд тэмдэглээд байх сонирхол байдаггүй. Харин бүтэн жилийн хугацаанд, өмнөх төрсөн өдрөөсөө хойш юу хийсэн бэ гэдгээ бодож суух нь илүү сонирхолтой. Тэгээд бодсон чинь, ноднин бодож байсан шигээ хэзээ нэгэн цагт амжилтанд хүрэхээрээ л тэмдэглэнэ гэж бодож байсан тэр л бодол руугаа эргээд орлоо.
1 жилийн өмнө найз охиноо тэвэрчихсэн төрсөн өдрөө угтаж байлаа. Хөөрцөн нөхөр бас тэрэнтэйгээ гэрлэнэ гээд мөрөөдөж байсныг нь яана. Тэгсэн өнөөдөр нөгөөхөө хаана юу хийж байгааг нь ч мэдэхгүй, өөрөө ертөнцийн мухарт харанхуй шөнө, нүцгэн байж халууцаад сууж байдаг.
Гүйээ мөн сонин шүү. Тэр үед гадаадад байж байх юмсан гэж бодож байснаас биш явчихна ч гэж бодоогүй л тэнэг амьтан байлаа.
Юу хаашаа яаж эргэхийг огт мэдэхгүй, 1 жилийн дараа эргээд харахаар их юм өөрчлөгдчихсөн байх юм.

Тэмдэглэл 2

2009-10-10T03:52:00.004+08:00

Өнөөдөр хичээл дээр сууж байтал манай ангийн Судан нөхөр юмаа ойлгохгүй элийрч элийрч байснаа гэнэт "Oh it's so easy" гэдэг юм байна. Тэгэхээр нь "Everything is easy after you understand...my father always says that word...he is brilliant..." гэж хэлээд гэнэт бодлоо.

Би нээрээ аав ээжийгээ их санаж байгаан байнадаа. Хүн ер нь өлсөхөөрөө ээжийгээ санана, уйдахаараа аавыгаа санадаг гэж үнэн юм. Би хоол идэх болгондоо ээжийгээ санана. Аргагүй ч юмдөө. Хоолноос хэтэрхий хараат хүн ээжийнхээ хийж өгдөг амттай хоолыг үгүйлэхээс ч өөр яахав.
Нээрээ үнэхээр их санаж байна шүү. Ханатлаа идэх сайхан хоолгүй, ханатлаа сонсох сайн үггүй байх хэцүү юм. Асуудал гарсан хүндрэлтэй байгаа юмаа аавдаа мэйлээр хэлж зөвлөгөө авдаг ч өөрийнх нь амнаас өөрийнхөө 2 чихээр сонсох юмсан.
Аавын сургаал алт
Ээжийн сургаал эрдэнэ
гэж манай ард түмэн зүгээр ч нэг хэлчихээгүй бололтой.

За тэгээд хүмүүс минь аав ээжийгээ л хайрлаарай, тэр бурхан шүтээн яахав.

Цорго багшийн цаг

2009-10-05T22:46:00.001+08:00

За тэхээр хүмүүсээ би бээр их багш Аргогийн шавь их багш болохыг тэмүүлэн яваа Цорго гэгч байна. Багштайгаа адил болохын тулд өөрийн гэсэн цагтай байх хэрэгтэй бизээ. Анх Арго багш маань "Арго багшийн цаг" гэж нэвтрүүлэг гаргаад байхаар дуурайж баахан цаг авсиймаа. Тэгээд нэвтрүүлгийг нь үзэхдээ бугуйн дахь цагийг нь харах гэж их хичээдэг байж билээ. Гэнэн ч байж залуу ч байж. Юуны өмнө та бүхэн миний нэрийг зөв дуудаж сурах хэрэгтэй байх. Хэлэхдээ Цооргоо гэж хэлнэ. Гэхдээ төгсгөлийн "гоо"-г нь зөөлхөн. Яг л манай багшийн нэрийг Арго гэж бичээд Ааргоо гэж дууддагтай адил. Та бүхний зарим нь энэ шинэ багш ер нь юу заах гээд өөрийн гэсэн цагтай болоод байгаан болоо гэж бодож байж болохын. Манай багш бүх хэлийг заадаг шиг би ч гэсэн бүх хэлийг заана. Яаж хялбар, хурдан сурах уу гээд. Тэгэхээр байшдээ хэл сурна гэдэг их учиртай. Манай Арго багш хэлээд байгаа шд хүн хэлийг өөрөө сурдаг юмаа, тэрнээс биш сургана гэдэг ойлголт байхгүй айн. Яг усыг хүн өөрөө уухаар зүгээр уугдаад, хүнээр цутгуулахаар болдоггүйтэй адил. Өөрөө л сурах хэрэгтэй. Тэгээд нэг ийм чухал ойлголт байнаа. Хүмүүс хэлээд байгаа, хэлийг тухайн оронд нь очиж л сурна айн. Тэрнээс биш 4 хананы дунд суучаад манай багш шиг сурна ч гэж юу байхав. Тэгж сурахын тулд нөгөө ярьдаг даа, "цоорхой" толгойтой байх хэрэгтэй. Нээрээ цоорхой толгой ярьж эхэлснийх манай багшийн талаар ярьдаг янз бүрийн ярианд цэг тавьчий ерөөсөө. Нэгэнт ярьж эхэлснийх, уушги нээвэл юу нээ ч гэдэг билээ дээ, эсвэл уушги нь сүүлд нь нээгддэг ч билүү. Би одоогоор Монгол хэл судалж байгаан. Угаасаа ямар өөр улсад очиж үзсэн биш. Тэр хэл мэлийг нь сурах бололцоо алга. Заза тэгэхээр багшийнхаа тухай ярьж эхэлье. Манай Арго багш маань уул нь сэтгэлээрээ сайн хүн байгаам шд. Надад эртээд түүхээ ярьж өгч байсиймаа. Багадаа их хөдөлгөөнтэй, хаана л бол хаана үсэрч харайж явдаг хүүхэд байсан юм. 5 настайдаа гэрийнхээ хойморт аавынхаа орон дээр дэвхцэж байтал унь унаж ирээд толгойг нь цохичихсон. Тэгээд мань хүн гэнэт цоороод ийм ухаантай болчихсон юмаа. Даанч хүмүүс сайн ойлгодоггүйм. Муу сайн цагдаа нар хүртэл байнга хяналтанд байлгадаг юм. Уул нь их дажгүй хүн байгаам манай багш. Гэхдээ бас ч гэж овоо олон хүн багшийг маань ойлгоод багшаа хэмээн хүндэлдэгт би бээр их баяртай байдаг юм. Арго багш маань Аягүй сайн хүн дээ. Хөөх би толгой холбоод 2 мөрт бичцэн үү. Тэгнээ тэр хэл сайн судлахаар, шүлэг хүртэл бичих гээд байдиймаа. Хэл сурна гэдэг чинь энийг л хэлээд байгаам шдээ нөхдөө. Заза тэгэхээр мэддэг хэлээ заах ажилдаа эргээд оръё. Өсөхөөс сурсан үндэсний хэл мартаж болшгүй соёл гээд Нацагаа ах чинь аль дээр хэлцэн айн. Нээрээ Нацагаа гэснээс бид 2 чинь эртний хамууд шд. Анх бид 2т уул нь зэрэг бичиг ном заах гэж байсиймаа. Тэгээд би яахав жоохон залхуураад аа. Дараа нь суръя гээд Нацагаагийн араас л юм сураад явдаг байсийм. Тэгж явтал нөхөр харин хамаг шүлэг бичээд дуусгациймаа. Надад шүлэг үлдээгүйм. Ер нь тэгээд хүүхдүүд минь нэг юмыг сайн санах хэрэгтэй хүний араас сурна гэж байхгүй айн. Миний алдааг давтаж тэнэгтвээ. Ер нь тэгээд цаашдаа Арго багшаасаа ч салах бодолтой байгаам. Тэхгүй бол цаадах чинь миний ярих юмыг түрүүлж яриад дуусгачих гээд байна. Цагаан сараар яасан? Би яг 2 удаа тэмдэглэе гэж бодож байсан чинь түрүүлж гарч ирээд ТВ-ээр яриад явж байгаамдаа. Хүүе энэ чинь юу болж байна. Яаж ч байсан багшийгаа муулж болохгүй шүү. Сайн санаж ав. Үүнийг уншсан чи одоо миний шавь болсон. Гарцаагүй араанд хийнэ гэж энийг хэлж байгаам. хахахахаха...

Олж өгсөн хүнд шагналтай

2009-10-02T06:25:00.001+08:00

Шөнө дэмийрч явж байгаад гал тогоонд байсан савхаа унагаагаад аваад тавьтал нэг нь алга байлаа.
Олдохгүй байна. Олж өгсөн хүнд өндрөөс өндөр шагналтай.

Ёстой сайхан байнаа

2009-10-02T05:17:00.002+08:00

Ёстой сайхан байнаа. Урд шөнө 3:30 хүртэл писинийхээ ард суугаад, орондоо ороод унтах гэсэн нойр хүрдэггүй. 4:30д буцаж босч ирээд үүр цайж, тахиа донгодтол суугаад буцаад унтаад. 2 цаг унтаж чадсан уу гү юу сэрүүлэг дуугараад хичээлдээ явлаа.
Тарж ирээд дэмий тэнэлээ, бүүр орой орж ирээд дахиад писиний ард.Тэгсэн чинь нойр хүрдэггүй ээ. хаха
Ямар гоё юм бэ. Унтах гээд хэвтсэн унтахгүй байна шүү.
Тэгээд энд тэнд форумаар дэмийрээд, ёстой л мэдрэлээрээ наадаж эхэллээ. Нэг найз маань бас адилхан унтаагүй сууж байна. 2лаа сайхан дэмий худлаа яриал. Тэгсэн мань хүн гоймон идэж байна, яг писинээс салдаггүй донтон шиг санагдчихлаа гэж байна шүү. Аа новш ойрын хэд хоног даанч их унтсийн, шөнө ингэж сууж байхдаа бэлэн гоймон идэж суудгаа хүртэл мартталаа унтчихсан байшд.
Балай юмаа. Одоо намайг гоймон авна гээд хүлээж байгаа дэлгүүр нээрээ хаана л байв гэж.
Ходоодоо хоржигнуулаад усаа уугаал суухаас...

Манай гэрийн шумуулнууд больё оо

2009-10-02T04:55:00.002+08:00

Хараал ид. Гэртээ байхад шумуулнууд намайг зүгээр байхгүй жинхэнэ элэглэж байсиймаа. Тэгсэн энд ирээд дахиад муу хөгийн шумуулнуудын хоол болж байна. Яджаахад энэ муу шумуулнууд хамгийн эвгүй газруудад хазахыг нь яана гээ.
Шагай, өвдөг, тахим, зовхи, чихний ухархай, хөлийн хурууны салаа гээд нээрээ... Тэгээд новшнууд чинь зүгээр нэг хазчихгүй дабль юмуу трипэлдэхийг нь яана.
Орон дээр хэвтэж байгаа би Цагаан сарын ууц шиг л байна.
Гэхдээ айн, be positive.
Ерөөсөө энэ шумуулнууд надад хайр зарлаад байгаа байхаа. Тэгээд хаанахын ч шумуул ирж үнсмээр санагдаад. Нэг үнсээд ханахгүй нэг дор 2,3 дахиж үнсээд.
Сайхан байнаа сайхан байна. Шумууланд хүртэл хайрлуулаад...

Блог маань 1 нас хүрлээ

2009-10-01T02:27:00.002+08:00

За энэ нэг блогийг нээгээд, блог хөтөлж эхлээд 1 жил болчихжээ. 1 жилийн хугацаа ч хурдан л өнгөрчихөж. Цаг хугацаа хэтэрхий хурдан өнгөрчихсөн байхаар нэг ийм үг санаанд ороод байдаг юм аа. Хором бүр мөлхдөг ч цаг хугацаа харвасан сум шиг өнгөрдөг.
Өмнө нь блог маягийн юм нэг форум дээр хөтөлдөг байсан юм. Тэгээд таньдаг хүмүүс, найз нар маань ерөөсөө нэг блог нээгээч гээд яг 1 жилийн өмнө блог нээж бичлэг хийж байжээ. Энэ хугацаанд юу болов? Юу өөрчлөгдөв?
Ямар ч байсан энэ блогоороо дамжуулаад цөөнгүй хүнд бодож санадаг зүйлээ хүргэчихэж, найз нар маань намайг улам сайн ойлгодог болж, би ч найз нарыгаа ойлгодог болжээ. Бүр их сонирхолтой нь намайг үзэн яддаг байсан зарим хүн хүндэлдэг болсон байх юм. Тэгж бодохоор бид амьдрал дээр бие биетэйгээ харьцаж байхдаа огт ойлголцож чаддаггүй ч юм шиг. Гэхдээ сонирхолтой нь яагаад их олон хүнтэй харьцах харьцаа маань их зөөлөрчихсөн юм болоо гэж бодоод сайн ойлгодоггүй юмаа.
Хариуг нь блогийнхоо бичлэгнүүдээс хайж үзлээ. Сүүлийн 2 өдөр бараг бүгдийг нь уншлаа. Нийтдээ блог маань 106 бичлэгтэй, энэ бичлэг маань 107 дахь нь. Бүх бичлэгт маань нэг л өнгө аяс байх шиг санагдлаа. Тэр нь өөрийгөө хайрлах. Тэгэхээр хүн гэдэг өөрийгөө л хайрладаг амьтан юм шиг. Тэгээд яг адилхан өөрийгөө хайрлаж чадаж байгаа нэгэнтэйгээ илүү ойлголцож чаддаг юм шиг.
Христийн шашинтнууд христийн шашинтнууддаа их хайртай байдаг, Муслимууд Муслимууддаа гэх мэтчилэн нэг шашин, нэг сургаал ном дагадаг хүмүүс бие биедээ их таатай ханддаг. Учир нь тэр хүмүүс нэг зүйлд итгэж, нэг зүйлийг дагадаг. Тэгээд тэр зүйл нь хамгийн чухал зүйл нь байдаг. Хаана ч хэн ч эрх ашгаараа нэгддэгтэй яг адил. Тэр тусмаа бурханд итгэдэггүй шашин шүтдэггүй атейст, агностик хүмүүс нэгддэг шиг, ямар шашных байх нь хамаагүй шашин шүтдэг хүмүүс бас нэгдэх нь бий.
Яг л Ганц хүн айл болдоггүй, ганц мод гал болдоггүй гэдэг үгтэй адилхан. Хэн ч ганцаараа байхыг хүсдэггүй, үргэлж коллективизм хэрэгтэй байдаг. Үүний тулд ямар нэг ижил эрх ашигтай байх хэрэгтэй. Ижил бурханд итгэдэг, ижил спортын баг дэмждэг, ижил үзэл сурталтай, ижилхэн мэргэжилтэй гэх мэтчилэн хүмүүс маш олон зүйлээр бие биетэйгээ нэгдэж нийлдэг. Заримдаа энэ бүхэн нь хүн гэж бие зүйлийг хэтэрхий сул дорой болгоод байгаа ч юм шиг. Яагаад энэ хүмүүс БИ гэдэг статустайгаар өөрийгөө, бас бусдыг хүндэлж амьдарч болдоггүй юм бол? Яагаад заавал ТЭР гэж ямар нэг юмны доор нэгддэг юм бол? Яагаад яагаад?
Заримдаа хүмүүсийн ямар нэг бүлгэм үүсгэж уулзалдах, тэр тусмаа ямар нэг байгууллагын байж байгааг харахаар хүртэл нэг тийм юм ажиглагдана. Зүгээр л нэг айл гэр болж тоглож байгаам шиг. Тэр дотроо удчихсан хүмүүс нь бүр уусаад "дүр"-дээ орчихсон. ТЭР зүйл нь байхгүй болоход тэр хүн өөрөө хэн ч биш болохоор тэгтлээ уусчихсан. Тэгээд тэрийгээ хэтэрхий сайн мэдэж байгаам шиг нөгөө ТЭРийгээ байдаг бүхнээрээ хамгаална, фанатик маягаар түүнийхээ "тусгаар тогтнол"-ын төлөө зүтгэнэ. Хаана ч бие хүнээрээ явж байх чадал байхгүй болохоор тэгдэг юм болов уу?
Хүн гэр бүл төрөл төрөгсдөө фанатик байдлаар хамгаалж хайрлаж болно. Учир нь ТЭР бол гэр бүл, учир нь хүссэн хүсээгүй ТЭДний судсаар миний цус гүйж байгаа. Гэтэл ямар нэг дуртай юмаараа нэгдээд түүнийхээ төлөө үхэн хатан тэмцэх юм?
Магадгүй үзэл суртал гэж ямар хүчтэй болохыг харуулж байгаа л байх. Бурхан өөрийн хүү Есүс Христийг хамгаалалгүй үхүүлсэнтэй адил...

Дасч дурлах

2009-09-30T01:04:00.002+08:00

За тэгээд та нар бүгд л эмэгтэй хүн дасч дурладаг гэдэг үг сонсож байсан байлгүй дээ. Тэгтэл харин хүн л юм хойно эрэгтэй хүн ч гэсэн адилхан гэж байна шүү. Дасч дурладаг юм байхаа.
Ёооё тэгээд нэг нөхөрт дурлах гээд дасахаа хүлээгээд хажууд нь байгаал байхын байхдаа. Миний хувьд бол ёстой үлгэр. Тийм юм гэж юу байхав.
Уул нь дурлана гэдэг хэн нэгэн сайхан "амьтныг" хараад шүлсээ гойжуулаад салж хагацаж чадахгүй болохыг л хэлмээр юм. Тэгтэл хажууд нь байсаар байгаад дурладаг юм байхаа. Сонин л юм. Мань мэт бол тэгэхээр дасч дурлах гээд нэг хүүхэнтэй суугаад хажууд нь өвгөртлөө байхын байна л даа.
Тэгээд нэг л өдөр хөгшин өвгөн болчихсон үр ачдаа ингээд сургаал айлдаад байж байна даа:
- За хүүхдүүд минь дасч дурлана гэж тэнэгтвээ. Хүн чинь анхны харцаар л дурладаг юм. Өвөө нь танай энэ ааштай эмээд чинь дурлах гэсээр байтал урт сахалтай буурал үстэй өвгөн болчихлоо. Дурласан юм алга. Гүйээ нээрээ тэр жил...:уртаар санаа алдах:... ингээд яриагаа үргэлжлүүлж анхны хайр, анхны харцаар дурласан охиноо ярих гэж байтал нөгөө гайтай эмгэн маань орж ирээд:
- Аа муу өгөр толгой хөгшин өвгөн чи нөгөө л нэг юмаа ярих гээд сууж байна уу. Тэр жил ч гэх шиг. Чи хойноос нь гүйгээд чамайг тоохгүй бөөн юм болоо биз дээ. Тэгээд над дээр гүйгээд ирсийм байж.
Ингээд сайхан эхэлж байсан яриаг өөртөө дасгаж чадаагүй даравгар эмгэн нураадгаараа нураана.
Аяаа хүмүүс минь дасч дурлана л гэж тэнэгтэвдээ. За тэгээд бусад нь ч харин дүүрч.

Тэгш эрхийн төлөө

2009-09-24T01:13:00.002+08:00

Нэг ийм кино байдаг юмаа. Хөлсний алуурчин хар залуугийн тухай. Мафийнхны даалгавар гүйцэтгэдэг, нэр мэрийг нь бол санахгүй байна өө. Тэр кинон дээр мафийн 2 нөхөр, 1 нь шархадчихсан 2-лаа машинтай зугтаж байтал замд нь нэг цагдаа зогсоодог юм. Нөгөө цагдаа нь эмэгтэй. Цагдаа эмэгтэйг ирэв үү үгүй юу шархадсан нөхөр нь шууд буудаад газар дээр нь нам...Буудсан нөхөр:
-Одоо асуудал байхгүй яв яв
-Энэ чинь эмэгтэй хүн байлаа шд...?
-Тэгээд юу гэж?
-Эмэгтэй хүнийг зүгээр л ингээд алчихаж байгаа юм уу?
-Наадуул чинь нөгөө их тэгш эрх яриад байдаг мөн биздээ? Дайн тулааны үед ганц нь ч гэсэн үхэж байг л дээ...
Энэ их сонирхолтой хөгжилтэй философи. Өөрөө хэлбэл эрх гэдэг өөрөө цаанаа үргэлж үүрэг хариуцлагатайгаар хамт яригддаг ойлголт. Хичнээн их эрх эдэлж байна тэр хэмжээгээрээ үүрэг хариуцлага хүлээнэ гэсэн үг.
Жоохон худлаа ярихад Монголд эмэгтэйчүүдээсээ олон Эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөө тэмцдэг байгууллага бий. Тэдний ярьдаг зүйл нь эмэгтэйчүүдэд эрх мэдэл олгох. Үүрэг хариуцлагаа ижилхэн байлгах мөртлөө илүү эрхийн төлөө тэмцдэг. Энэ нь тэгш эрх үү давуу эрх үү? Би хувьдаа лав ойлгодоггүй юм.
Тэгсэн мөртлөө эмэгтэйчүүдийн амнаас хамгийн их гардаг үг нь эр хүн байж... гэдэг үг. Жоохон хүүхдийг охин шиг уйллаа, чи ямар эмэгтэй хүн шиг хэрүүлч юм бэ гэх мэт. Үүнд ямар логик байгааг би лав үнэхээр ойлгодоггүй юм.
Миний хувьд эрэгтэй эмэгтэй хүний хувьд тэгш эрх, ижил үүрэг хариуцлага хүлээнэ гэдэг утгагүй. Энэ нь эрэгтэй нь илүү эрх эдэлж эмэгтэй нь дутуу эрх эдэлнэ гэсэн үг биш юм шүү. Энд зүгээр л ялгаатай гэдэг үг илүү зохино.
Хэн нэгэн надаас дэлхийн хүн амыг ангил гэвэл би эрэгтэй эмэгтэй л /эр эмийн дундах хүйсийн талаар би сайн мэдэхгүй/ гэж ангилж чадна. Эрэгтэй эмэгтэй хүмүүст байгалиасаа заяачихсан маш их ялгаа бий.
-Үржлийн эрхтэн
-Эмэгтэй хүн эрэгтэй хүнээс өдөрт 3 дахин олон үг хэлэх чадвар
-Эмэгтэй хүний баруун зүүн тархи зэрэг ажиллах, хоорондоо холбогдох чадвар нь харьцуулшгүй сайн
-Эрэгтэй хүний тархины хэмжээ эмэгтэйгийнхээсээ том
-Өвдөлтийг тэвчих даах чадвар эмэгтэй хүнийх хамаагүй илүү
гээд тоочоод байвал маш их ялгаа бий.
Ийм байхад бид ижил зүйл хийх, ижил эрх, ижилхэн үүрэг хариуцлагын талаар ярьж болох юм байхдаа?
Ядаж л эрэгтэй хүн хувцаслахдаа бүсэлхийнээс доош хэсгээ эхэлж өмсдөг бол эмэгтэйчүүд цээжин биеэ эхэлж халхалдаг. Байгалиасаа заяачихсан энэ ялгаатай инстинктүүдийг бид заавал нийлүүлэх гээд байх ямар хэрэг байнаа?
Энэ бичсэн юмаа бүр завааруулж гуйвуулбал би ч гэсэн хүүхэд төрүүлмээр байнашд, миний хүүхэд төрүүлэх эрх боогдож байна гэж тэнэгтэж бас болох юмдаа.

Бид бүгдээрээ Баатрууд

2009-09-19T02:14:00.004+08:00

Өчигдөр нэг кино үзлээ. "Year 1" гэдэг нэртэй. Анх гарахад нь рекламыг нь хараад их гоё санагдаад байсан юм. Үзсэн хүмүүс байгаа байх. 1 онд болж байгаа үйл явдал. Бас л татаацан кино. Гэхдээ инээдмийн кино гэхэд бас их философитой. Гол дүрийн нөхөр өөрийгөө "chosen one" гэж бодоол яваад байна. Ямар нэг агуу зүйл хийх ёстой, тийм зүйлийн төлөө төрчихсөн амьтан гэж бодоол, нэг найзыгаа дагуулаал элгий нь авна. Гэхдээ нөхөр бол ямар ч л байсан өөрчлөлтийг хийж байгаамаа. Тэгээд эцэст нь "Сонгогдсон хүн гэж байдаггүй, эсвэл бид бүгд л сонгогдсон ганц байдаг хүмүүс" гэж байгаан.
Тэгээд энийг үзсэн чинь нэг хүүхэлдэйн кино санаанд орлоо. Every ones hero билүү дээ. Нэг бацаан бейсболын цохиурны хойноос яваал байдаг.
Яагаад л баахан кино хүүхэлдэйн кино яриад явчихваа гэж бодож байна уу. Яагаад гэхээр сүүлийн хэдэн жилд гарч байгаа хүүхэлдэйн киноны цаад санаа философи нь их өөрчлөгдөөд байгаамаа.
Мань мэтийг төрөөгүй байхад гарч байсан дэлгэцийн уран бүтээлүүд бүгд ямар нэг баатартай, нөгөө баатар нь цаанаасаа төрчихсөн, тэгээд чи нэгэнт л "төрчихсөн" амьтан биш бол тэгээл гүйцээ, үлгэрт чиний тухай дурьдагдахгүй. Туслах дүр ч оногдохгүй, ард түмэн гэж тэр нэг том аймагт л харьяалагдана гэсэн үг.
Ийм нэг ойлголтыг хүүхдүүдийг бага байхаас суулгаж байгаад гэнэт Шрек тэргүүтэй хэдэн хүүхэлдэйн кино гарч ирсэн юмаа. Чи хэн ч байж болно гэхдээ л чи бол баатар, чи царай муутай байж болно ямартай ч гүнж гэдэг ойлголтыг суулгаж өгөхөөр тийм бүтээлүүд. Магадгүй өмнөх үеийн бүтээлүүд нь хүний сэтгэлгээнд их муугаар нөлөөлж зөрчил үүсгэж байсан болох. Тэгээд энэ бүхнийг өөрчлөх гэж оролдсон байх.
Бид бүгд л баатрууд, бид бүгд гавьяатай хүмүүс, бид бүгд банныхаа өрөөнд дуучид...
Хамгийн гол нь үүнд итгэх...

Шинэ блог

2009-09-12T03:06:00.001+08:00

Мэдээллийн технологитой холбоотойгоор нэг шинэ блог нээлээ. http://1plus1equil10.blogspot.com/
Аль болох ойр ойрхон юм бичиж байхыг хичээнээ.

Охид хаданд гарах цагаар

2009-09-11T17:15:00.003+08:00

Хүүе цаана чинь Халхын охид хаданд гарч
Монголын охид модонд авирчихсан бололтой.
Найз залуудаа тавих шаардлага энэ тэр гэж аймар юм байдаг болчихож. Өндөр нуруу туруутай , өргөн тэвхгэр цээжтэй, ботгон 2 нүдтэй, намирсан урт үстэй, эр хонгор хоолойтой, байнга хоол хийж өгдөг, хувцсыг нь угаадаг, үг хэлэх болгондоо инээлгэдэг, үнсэх болгондоо хүсэл төрүүлдэг, тэгээд хангаж өгдөг... Заза ингээд дурьдаад байвал түрүү морьны цол дуудаж байгаа юм шиг л юм болох нь.
Эхлээд энэ бүгдийг мэдээд их гайхлаа. Тэгээд бодоод бодоод бодын шийр..юу юу ч билээ дээ боллоо. Гэхдээ цаадах чинь нэг бодож эхэлсэн бол яаж ийж байгаад учрыг нь олж, хужрыг нь тунгаадаг юм болохоороо тайллыг нь олсон шөө.
Эрт урьд цагт биш л юм гэнээ, энэ цаг үед 40000тын 2 өрөө байранд амьдардаг Дондог Дулмаа 2-ын гэрт Сарнай гэж охин төржээ. Бор гэртээ хаан Дондог авч суусан авгайгаа ноёны хатан шиг, төрүүлсэн үрээ хааны гүнж шиг байлгадаг байж. Охин өсч томорно, эцэг эхийнхээ нүдэнд хорвоо дэлхийн хамгийн хөөрхөн охин шиг харагдана. Дондог Дулмаа 2 охиноо хөрөх хүйтэнгүй, халах халуунгүй Жангарын орон шиг байлгах гэж их хичээнэ.
Охиндоо багаас нь хөөрхөн гүнж гардаг үлгэж ярьж өгнө, Диснэй ахын хүүхэлдэйн кинонуудыг үзүүлнэ. Охин ч өсч төрсөн орчиндоо гүнж шиг байж, үлгэрт гардаг цагаан морьтой ханхүүгээ хүлээнэ, зүгээр ч хүлээхгүй хайна. Яагаад хайдаг гэхээр нөгөөх нь ирэхгүй байгаам чинь. Дандаа халтар халтар мань мэт шиг гарууд явж очоод байхаар нөгөө охин бүр гайхна. Тэгээд хөөрхий Сарнай охины үнэн дүр төрх нь яг бусад "үзэсгэлэнт" гүнжүүд шигээ ийм л юм даа:
Бүгд Цасан гуа шиг цагаан морьтой ханхүү ирж үнсэхийг хүлээнэ
Бүгд Үнсгэлжин шиг ханхүүтэй үдэшлэгт явахыг хүснэ
Бүгд Мулан шиг эр зоригтой гэж бодно
Бүгд Жасмин шиг аавынхаа хувьд үзэсгэлэнт гүнж
Бүгд Белл шиг мангасыг ч сайхан залуу болтол нь хайрлаж чадна гэж бодно
Харамсалтай нь ногоон Фиона шиг гэдгээ хэтэрхий хожуу мэдэж
Шрек шиг юм олдвол их юм гэдгийг хэтэрхий хожуу ухаарах юм даа.
Харамсалтай боловч үнэн л дээ хөөрхий. Дондог Дулмаа 2ын буруу ч гэж юу байхав, төрөхдөө л үзэсгэлэнт Фиона шиг амьдарсан юм чинь Сарнайд ч ямар буруу байхав. Очиж авахгүй байгаа ханхүүд ч буруу гэж юу байхав, гүнжээ хайж байгаа болохоос Фиона хэрэггүй юм чинь.
За тэгээд үзэсгэлэнт гайхамшигт хөөрхөн охид минь эртхэн шиг Шрекээ олж аваарай. Тэхгүй бол сүүлд нь мань мэт шиг юмнууд үлдэнэ шүү. Цаад Шрек чинь намайгаа бодвол бас ч гэж намагтай, эдлэнтэй, бас овоо хүчтэй. Надад бол аль нь ч байхгүй, тэгээд бас над шиг зөндөө гарууд цаагуур чинь Фиона ч болсон хамаагүй тоочоосой намайг гээд явж байгаа.
Ямартай ч бүгдэд нь амжилт!

Ни дня без спорта

2009-09-09T03:26:00.002+08:00

Ни дня без спорта гэж оросын спортын сувгийн уриа ч гэх юм уу үг. Үнэн бөгөөд сайхан үг. Спортгүйгээр байж чаддаггүй хүн юм байгаан би уул нь. Тэгсэн энд ирээд бүтэн сар спортоос хөндийрөөд, сагс тоглодог хүн олддоггүй. Сагсны сайхан сайхан талбай байгаад байдаг, даанч хүн байдаггүй, надад бөмбөг байдаггүй.
Хэдэн өдөр гадуур явж спортын дэлгүүр хайлаа. Ганц олсонд нь бөмбөг гэхээр юм байдаггүй. Өөрсдийнх нь хувьд бол бөмбөг л дөө. Ямбий резинэн бөмбөгөө зарчих гээд үзээд байгаамаа. Нөгөө бөмбөгийг нь залж, хэзээ ийм бөмбөг байсан юм, энэ чинь хүүхдийн тоглоом, NBA гэж мэдэх үү гээл баахан бүлт үсэрч өглөө. Тэгсэн нөгөө нөхөр харин чамаас өөр NBA-ийн бөмбөг асуудаг хүн энд байхгүйм чинь би яахийн гээд учирлаж байнаа. Тэгээд нөгөө юу билээ дээ бурхан байхгүй бол буцахдаа юу залъя ч гэдэг билээ тэрэн шиг дээс аваад гардаг байгаа. Инээд ч хүрэх шиг. Тэгснээ орой нь байшингийнхаа дээвэр дээр гарчихсан учиргүй үсэрч энэ тэр.
Харин өнөөдөр хичээл тараад гарч явтал арьсан бөмбөг барьсан нөхөр харагддаг юм байна. Бөөн баяр орилоол гүйгээд очлоо. Тэгсэн харин бэлтгэл хийдэг тоглодог гэж байна. Дурны хонгио юм чинь тоглолгүй яахав. Тэгсэн нээрээ бас муу юмаа. Бас ч гэж сургуулийн баг магийн тоглогчид гээд байгаан уул нь. Гэхдээ яахав хамт тоглож болохоор л.
Хамгийн гоё нь намайг багтаа урьж байх юм. Тэгье, би тоглоё гэсэн чинь ямар их баярлаж байнаа. Монголын нийт оюутнаас олон оюутантай сургуулийн шигшээ багт орцон байж алахын биш биздээ...

Саваагүй нохой саранд хуцна

2009-08-31T01:06:00.003+08:00

Энэ үгийг шууд утгаар нь ойлгоод төсөөлөхөөр нэг далчигнасан нохой шөнө болохоор сар луу хуцаж байгаа дүр төрх нүдэнд буугаад байдаг юм. Мэдээж нохой хуцаад сарыг яахав, сар хичнээн том байлаа гээд нохой хуцсаны төлөө ямар нэг юм болох биш. Цаад сар бол нохойг мэдэх ч үгүй байгаа. Магадгүй мань нохойг бусад нохой нь хараад биширдэг байж болох юм л даа. Яаая энэ сар луу хуцдаг гүйээ бөх зүрхтэй "лаг гар" юмдаа гэж боддог байж болох.
Энэтхэг ирээд "I'm from Mongolia" гэдэг үгийг хэдэн зуу хэлж байна. Монголыг мэддэг хүн үнэхээр цөөхөн юм. Харахад нэг сургууль соёлд сурч боловсорсон болов уу гэмээр хүмүүс нь л мэдэх юм. Түүнээс биш оюутнууд нь хүртэл мэдэхгүй. Гудамжинд, зах дээр тааралдаж байгаа халтарууд нь бол бүр Африкийн улс уу гэхийг нь яана. Мэдээж хэрэг газар нутгаараа 16д ордог энэ улсыг мэдэхгүй байна гэдэг тухайн хүний л ямар түвшинд байгааг харуулж байгаа хэрэг.
Нэг зах дээр явж байхад Африкийн орон уу гээд хэдэн залуус асуусны дараа нэг хөгшин хажууд ирээд:
- Эд нар чамайг Африкаас ирсэн гэж бодоод байгаа юм уу?
- Тийн
- Чи хаанаас ирсэн юм? ...Африк юм уу?
- Мэдээж үгүй.
- Харин тийн. Эд нар одоо юугаа бодоод байгаан. Чам шиг ийм цагаан царайтай /зүүн ази гэсэн санаа/ залуу Африкаас ирсэн байж болох уу? Яаж болох юм бэ? гээд жоохон явж байснаа л "How can be..." гээд хажууд яваад байсан юм. Хөгшин бол өөрийнхөө орны залуучуудаас их л ичээд байгаа нь харагдаад байгаан.
Гэхдээ би энэ бүх зүйлийг өөр талаас нь харж дүгнэх хэрэгтэй болов уу гэж бодлоо. Энд Хятадыг мэдэхгүй хүн гэж үгүй. Бас дээр нь хятдуудыг маш их үзэн ядна. Хаа газар хүмүүс хятдуудыг үзэн ядах юм.
Гамби гэж улсын 40 гаруй насны хүнтэй нэлээн хэдэн цаг ярилцаж суусан юм аа. Нөхөр бол 3 үеэрээ "ambassador" хийчихсэн том "гар". Хаанаас нь ч харсан пад хар сармагчин шиг ч гэлээ сэхээтэн гаралтай сэхээтэн хүн гэсэндээ сэтгэлгээ нь их сонирхолтой.
-Танай монголчууд тайландуудтай найзууд байх ёстой. Учир нь Тайланд Хятад 2 дайсан, Монгол Хятад 2 дайсан, тэгэхээр миний дайсны дайсан манай найз байх ёстой. Олон улсад энэ л үйлчилдэг гэж байгаан. Тийм болохоор бид 2 бас найз гэж байна.
- Хятад танайх 2 асуудалтай?
- Мэдээж, Хятадтай бараг бүх л улс асуудалтай.
За ер нь бол анх бичиж эхэлсэн юм жоохон хазайх гээд байна. Буцаад сэдэвтээ оръё. Энэ Хятад гэж нэг аймар газар байнаа. Магадгүй бид үзэн ядахаа больж тэднээс суралцмаар ч юм шиг. Бид хужаа хужаа гээд үзэн ядаад байхад, тааралдсан хужаа оюутнууд Монголын талаар бараг мэдэхгүй юм. Их л сайндаа бид 2 чинь хөрш орных юм байшд гэдгээс өөр үг хэлж мэдэхгүй байгаам.
Харамсалтай боловч үнэн нь бидний хэмжээ ийм л юм даа.

Авгай авмаар санагддаг байшд

2009-08-18T01:57:00.003+08:00

Долоо ч хонолгүй авгай авмаар санагддаг байшд. Нөгөө авгай авахгүй энээ тэрээ гээд байдаг нөхөр чинь харин бүр нэг авгай авмаар санагддаг байна.
Авгай авах чинь ер нь их хэрэгтэйм байна. Гэртээ байхдаа ч яахав ээжээрээ хоол хийлгэнэ, ааваасаа мөнгө авчихна, писигээ асаагаад интернэтэд орчихно, интернэт болохгүй бол ISP компани руугаа утасдаж баахан загнана. Тэгээд усанд ороод гараад дэмий тэнэнэ. Ажил төрөлтэй хүмүүсийг зүгээр байлгахгүй шаналгана. Ёстой нээрээ нэг сайхан байжээ.
Энд ч ер нь ялгаа бараг байхгүй л дээ. Бүр ч чөлөөтэй. Хэдэн цагт хаана юу хийж явааг аав ээж 2 ямар мэдэх биш. Бүх юм чөлөөтэй. Харамсалтай нь хувцас муухай болоход угаалгын машинд хийгээд эргүүлчихдэг байсан бол энд харин тийм юм алгаа. Гараараа угаана, мэдээж залхуурна.
Тэгээд ер нь ойрдоо өлсгөлөн гэдэс, залхуу зан 2оо хооронд нь тулалдуулаал. Хамгийн зэвүүн нь 2лаа ялаад байгаамаа. Бэлэн гоймон идээл, эсвэл гарч нэг юм олж идчээл. Гаднаас оруулж ирсэн хоолных нь халуун ногоог ээ. Ходоод хонхолзоод байдаг, саванд хоол байгаад байдаг. Харин би идэж чаддаггүй. Гэхдээ л ингэж хэр удхав дээ. 7 ч хонолгүй авгай авмаар санагдана гэдэг удахгүйг илтгээд байгаам л даа.
Хувцас хунар угаагаад цэвэрлээд өгнө, хоол унд бэлдээд өгнө... Гүйээ нээрээ энэ хүмүүсийн яагаад авгай авдгийг ойлгож эхэлж байх шиг.

Гоожуур vs Ажаксмаа

2009-08-16T18:39:00.002+08:00

Ойрын үед интернэтэд нэг ийм балай юм баахан боллоо. Тэгээд энэ талаар нь хүмүүс баахан хэрэлдэж гарах юм. Бичсэн болгон нь л өөрийгөө лут ухаантай, ихийг мэддэг, энэ талаар дүгнэлт хийх чадалтай гэж бодоцгоох юм. Тэгээд бодлоо, би ер нь юугаараа дутдаг юм. Адилхан өөрийнхөө дүгнэлтийг хийе.
Гоожуур гэж хэн бэ? Энэ хүнийг хэдэн настай гэдгийг би мэдэхгүй. Тэр Соёлоо ч гэнэ үү тэр нөхөр ч юм уу бүү мэд, тодорхойгүй. Гэхдээ бичсэн юмыг нь уншиж байхад 25-35 насны болов уу. Бичиж байгаа юм нь логиктой, мань хүн тэнэг биш ч бас тийм ч ухаантай хүн бол бас биш. Хэт их хараал хэрэглэдэг нь бодсон санаснаа зүгээр илэрхийлж чаддаггүй хүн шиг санагддаг. Гэхдээ л ямар ч л байсан Монголын нийгэмд хэрэгтэй дуу хоолой болж чаддаг хүн. Эмэгтэйчүүдийг хэт доромжилж, хэлэх хэлэхгүй үгээр хэлдэг нь бол тусдаа асуудал. Бас тэр зураг хөрөг тавих ч гэсэн бас л тэс хөндлөн ойлголт. Нийгмийг цочроож, юм ойлгуулах гэж байгаа бол уул нь арай өөр арга хэрэглэх хэрэгтэй. Харин Гоожуурын зорилго бол тийм биш. Зүгээр л бусдын анхааралд өртөх, бусдад нөлөөлөх зэрэг нийгэмд тодорхой байр суурь эзлэхийг хүссэн хүний л хийдэг ажил.

Харин Ажаксмаа. Энэ хэрвээ тэр Төгөлдөр мөн бол миний анх бодож байснаас арай ахмад юм. Чадалтай залуу мөн үү гэвэл мөн. Төгөлдөрийг шүүмжилж, муулж байгаа хүмүүс их байна. Гоожуур бол өөрийгөө аваад явж чадна, гэтэл чи мэддэг юмаа мөнгө болгож чаддаггүй ч гэх шиг. Энэ үгийг хэлж байгаа хүмүүс өөрсдөө үнэхээр өрөвдөлтэй. Ер нь бол Монголд Хакер гэж хэн бэ гэдгээ ч хүмүүс мэддэггүй шүү дээ. Гоожуурыг хакдаад, дээр нь Ажаксмаа гээд бичсэн. Төгөлдөр хэрвээ өөрийгөө гэж мэдэгдэлгүй өнгөрсөн бол Гоожуур үхсэнээ мэдэх юм. Гоожуурт үүнийг мэдэх мэдлэг чадвар, ухаан, ерөөсөө юу ч байхгүй. Тэгвэл яагаад Ажаксмаа гэж өөрийгөө мэдэгдсэн юм?
Ерөөсөө Хакер гэдэг бол захын дуракын болж чаддаг зүйл биш. Харин гараад 5 орноор аялаад, үзсэн харснаа хараалын үгтэй нийлүүлээд бичихэд л Гоожуур болчихно.
Тийм болохоор Хакер болж чадсан, ер нь тэгээд хакер болно ч гэж байдаггүй юм. Хак хийж сурах л гэж ойлголт бий. Тийм болохоор бусдаас илүү түвшинд байгаа, бусдаас илүү ихийг мэддэг энэ Хакер гээч хүмүүст зүгээр л нэр төр хэрэгтэй байдаг. Тэд мэддэг чаддагаа бусдад үзүүлж харуулахыг л хүсдэг. Энэ бол дан ганц хакеруудын характер ч биш. Ерөөс энэ өндөр түвшний IT-ийн мэргэжилтнүүдийн характер. Өндөр түвшинд хүрээд ирэхээрээ хак хийж сурдаг. Энэ характерийн хүчээр opensource гээч юм ч хөгжиж байгаан, opensource хөгжсөний хүчээр мэдээллийн технологи хөгжиж байгаан. Ийм хүмүүс мөнгөний төлөө улайрдаггүй, ийм хүмүүст тэр нь сонин биш. Мөнгөтэй гэдгээрээ биш, мэдлэгтэй, чадвартай гэдгээрээ л бусдад гайхуулдаг хүмүүс.
Хакерууд мөнгө залилжээ гэсэн юм энд тэндээс уншсан хүмүүс хакер гэхээр л аюултай, мэддэг юмаараа мөнгө л хийдэг, нүд нь улаанаараа эргэлдсэн хүмүүс гэж ойлгодог. Тийм биш. Тэр хүмүүсийг чинь хакер гэдэггүй юм. Хакерууд юмыг хөгжүүлдэг юм. Одооноос эхлээд "Гоожуур дот ком"-ын хамгаалалт сайжирч, аюулгүй байдалдаа анхаарал тавьдаг болсон биз. И-мэйлийнх нь пасс ижилхэн байсан гэсэн, бодвол муу яахуу-ийн пасс л биз. Иймхэн юм байж тэр Гоожуур бас бүлт үсрэхээ болих л хэрэгтэй.
Ажаксмаа эхнэр, 2 хүүхэдтэй гэсэн. Тэр 3-ыгаа бодоод л түүнд хэцүү байгаа байх. Түүнээс биш өнөөдрийн нөхцөл байдал түүнд сайхан байгаа гэж бодож байна. Түүнээс илүү хак хийчихсэн, түүний хэмжээнд дөхөж очих хакер өнөөдөр Монголд алга.

Гадаад хүн

2009-08-13T21:30:00.002+08:00

Монголд байхад гудамжаар алхаж байхад хааяа нэг гадаад царай харагдана. Өө энэ нэг гадаад явж байна... зундаа ч бас их харагдана. Ер нь жуулчид овоо их ирээд гадаад хүн харагдана гэдэг тийм сонин зүйл биш. Харин хааяа нэг хар царай харагдах л нэг тийм сонин.
Тэгсэн харин энд ирсэн чинь би өөрөө жинхэнэ гадаад. Гудамжаар зүгээр явах хэцүү. Баахан халтар царайнууд байдгаараа ширтэнэ. Зүгээр өнгөрөхгүй тээр тэр холоос гараа даллана, мэндэлнэ. Зарим нь яг эвэртэй туулай үзсэн юм шиг, эсвэл харь гаригийн хүн, бүр эсвэл дэлэнгүй үнээ ч юм уу. Юу ч гэмээр юм бэ дээ.
Яагаад гэвэл хэн ч намайг хаанаас ч харсан би гадаад хүн. Тэр болгон гадаад хүн байдаггүй, сурах гэж ирсэн оюутнуудаас өөр гадаад хүн бараг байхгүй. Тэр тусмаа зүүн зүгийн азиуд бүр ховор. Гэхдээ одоо яахавдээ.
Аан тийн үргэлж бусдын анхааралд байхыг хүсдэг хүмүүс наашаа ирээрэй. Хүмүүс тасралтгүй харна. :D

Тэмдэглэл 1

2009-08-12T23:49:00.002+08:00

За ингээд би гэж хүн Энэтхэгт ирчихвээ. Өнөөдрөөс эхлээд блогоо гэрээсээ биш харь орноос бичих боллоо доо. Их л халуун гээд байсан зүгээр л байна. Гэхдээ сонирхолтой нь зүгээр л хөлрөөд байх юм.
Гэрээсээ гараад 2 хоног,3 өдөр болчихлоо. Энэ хугацаанд Хятад Энэтхэг гэж хамгийн олон хүн амтай 2 улсад байлаа. Өөрийнхөө таньдаг нийт хүнээс олон хүнтэй ярилцлаа.
3 сая хүрэхгүй хүнтэй улсаас 8 сая хүнтэй хотод ирэх бас ч сонин байна шүү. Балиар заваан гэж жигтэйхэн. Замбараагүйгийн талаар бол ярих ч юм биш.
2-р курст байхдаа Энэтхэгийн засгийн газрын шалгалт өгөөд унаж байлаа. Тэр үед төгсөөд мастерт харин заавал явна даа гэж өөртөө хэлж байсан юм. Тэгсэн өнөөдөр ингээд хүрээд ирлээ. Зорилго тавиад тэрэндээ хүрдэг юм байна гэж өөрөө өөртөө баярлах шиг.
Заза тэгээд хүний газар 3 жил... амаргүй ч гэсэн сайхан байна байх гэж найдаж байна.
Хээрийн шувуу нисэн үл хүрэх газраас хүний хүү юу авчрахаа өөрөө мэднэ дээ.

Дараа хийе гэж алгуурла, дараа хийхэд чинь амархан болчихсон байдаг юм

2009-07-30T01:36:00.004+08:00

Дараа хийе гэж бүү алгуурла, дараа хийхэд амархан болчихгүй гэж үг байдгийг бүгд л мэдэх байх. Тэгээд ер нь бараг бүгд хүлээн зөвшөөрдөг байх. Харин би энэ үгтэй санал нийлдэггүй. Зарим нэг нь "өө нөгөөх чинь залхуу зангаа зөвтгөх гэж байна" гэж бодож болох л юм. Тиймээ би залхуу. Залхуу болохоороо энэ үгэнд дургүй.
Манай 10 жилийн ангийнхан гэж аймар "hardworking" хүүхдүүд байсан юм аа, одоо ч тэр хэвээрээ л байгаа байх. Мэдээж тэр дотроо мань шигээ залхуу гарууд мэр сэр байсан л даа.
Аймар хичээл зүтгэл ихтэй улсуудыг хичээл хийж байхыг нь хараад суух их гоё. Ядаж байхад би хүмүүсийг ажиглаж, юу бодож байгааг нь таах, юу хэлэх гэж байгаа яах гэж байгааг нь урьдчилж мэдэх гэж их хичээнэ.
Энэ тоо бодоод сууж байна даа, уул нь энэ физикийн хичээл юмсан, харин тэр яаж багшаас нэг аятайхан дүн авчих уу гэж бодож байх шиг байна, тэр нөхөр харин хонх дуугараасай гээл сууж байна, харин тэр орос хэлээ хуулж амжихаас нь өмнө хонх битгий дуугарчаасай, тэр хэдэд бол юу орж байгаа хэзээ хонх дуугарах яах ийх ямар ч хамаа алга, хийж байгаа ярьж байгаа юм нь л сонирхолтой байна гэх мэтчилэн нэг хичээлийн 40 минутанд ямар олон хүний ямар олон дүр зураг харагдана гээ?
Жил хагасын өмнө нэг ном уншиж эхлүүлчээд хаячихсан байснаа хэд хоногийн өмнө олоод одоо дуусгах шатандаа орчихсон яваа юм. Тэр номон дээр нэг ийм юм гарч байнаа.
Нэг нөхөр ойд мод хөрөөдөөд зогсож байна гэнэ. Хажууд нь өөр нөхөр очоод "Юу хийж байгаа юм"?
- Харваас юу хийж байх шиг байна?
- Ядарсан харагдаж байна?
- Өдөржингөө энэ олон модыг хөрөөдөхөд яана гэж бодоов?
- Мод хөрөөдөхөө түр болиод, амрангаа хөрөөнийхөө ирийг хурцалбал ажил чинь илүү хурдан явна даа.
- Надад хөрөөгөө ирлэж байх цаг алга...

Ихэнх хүмүүс яг энэ түлээчин шиг амрах сонирхолгүй байдаг. Учир нь тэдний толгойд дараа хийвэл амархан болчихгүй гэдэг бодол үргэлж эргэлдэнэ. Харин миний хувьд дараа хийхэд үргэлж амархан байдаг. Тийм ч болохоор энд тэнд заримдаа огт юм ярихгүй, хийхгүй эргэн тойрноо ажиглана. Гадаа гарч алхаж хүмүүсийг харна. Энэ бол миний хөрөөгөө ирлэх арга.
Нэг үгийг би нээрээ найз нартаа байнга хэлдэг. Гэхдээ маш олон өөр өөр юманд жишээ татаж. Энэ удаад дахиад хэрэглэе. "Уламжлал мэдэхгүй хүн интеграл бодохгүй".
Өнөөдөр намайг уламжлал мэддэггүй байхад интеграл бод гээд өгчихвөл би яаж бодох юм бэ? Харин дараа уламжлал мэддэг болсныхоо дараа үзэхэд бодож чадна гэхгүй ч өмнөхөөсөө хамаагүй амархан болчихсон байх нь тодорхой.
Дараа хийе гэж алгуурла, дараа хийхэд чинь амархан болчихсон байдаг юм.

Heal the World

2009-07-08T23:52:00.002+08:00

Хайртай дуучныхаа талаар жаахан зүйл бичье гэж бодлоо. Дэлхий гашуудаж байхад, түүний дууг сонсож өсчихөөд зүгээр суумааргүй санагдлаа.
Майкл Жексоныг нас барсны дараа олон олон сайт дээр түүний талаар бичиж. Нэг хэсэг нь агуу хүн биднийг орхилоо гэж байхад, нөгөө хэсэг гаж донтон, гэмт хэрэгтэн гэж байлаа. Харин миний хувьд гэмт хэрэгтэн, гаж донтон гэдэг нь чухал бус, тэр ямар ч л байсан агуу хүн байсан. Сая сая хүний сэтгэлийг хөглөж явсан хүн. Түүний хийнэ гэж байсан тоглолтын тасалбарыг авсан хүмүүс мөнгөөрөө шатлаа гэж бухимдсангүй. Нас нөгчсөнд нь нь харамсаж, тасалбарыг нь дурсгал болгон авахаар шийдэцгээж байна. Түүний үхэл сая сая хүний харууслыг бий болгож, сая сая хүнийг хооронд нь маргалдахад хүрч байна. Нас барсных нь дараа хамаг СиДи болон бусад бүх зүйл нь зарагдаж дуусаж байна. Агуу биш гэж үү? 5,6 настай байхдаа эр эмийг нь ч ялгахгүй байж дуурайж өмднийхөө гадуур бандагаа өмсдөг байлаа.
Хүнийг өмд бандага 2ынхоо байрыг буруу өмсөхөд хүргэсэн тэр ямар ч л байсан агуу хүн байсан.

Монголын түүх

2009-06-20T00:56:00.002+08:00

Монголын түүх. Цаадах чинь гэнэт аймар том сэдэв барьж аваад бичих гэж байна гэж бодож байна уу айн. Үгүй шүү. Огт мэддэггүй юмныхаа талаар бичих гэж байна.
Анх блог хөтөлж эхэлсэн чинь хүмүүс надаас ямар түүхийн ном унших уу гэж их асууж эхэлсэн. Мэдэхгүй юм чинь юугаа санал болгох вэ. Монголын нууц товчоо, Алтан товч, Чингис хааны цадиг, Нүүдэл суудал гэсэн номнуудыг эргүүлж тойруулж харж байсан. Бүр жоохон байхдаа Монголын нууц товчоог уншиж байлаа. Тухайн үедээ түүхийн ном биш үлгэрийн ном уншаад байна л гэж бодож байсан юм. Чоно буга 2 эвцэлдээд хүүхэд төрүүлээд, тэгээд монголчууд бий болоод. Гэнэт нэг нүдтэй үлгэрийн хүүхэлдэйн дээр л гардаг "мангас" гараад ирнэ. Тэгж байтал бидний бахархдаг Тэмүүжин маань эцгээ алдана, дараа нь энд тэнд янз бүрийн юмнуудаас нуугдана, зугтана. Үүний өмнө нь билүү хойно нь ч билүү ах дүү нараа ална. Энэ номыг үлгэрийн ном шиг санагдуулсан нэг шалтгаан нь Алунгоо гэж бүсгүй гэртээ зүгээр хэвтэж байгаад жирэмсэн болдог хэсэг.
Тэмүүжин маань том болноо. Жамуха гэж андтай болно. Жамуха энэ 2 нийтдээ 3 удаа анд барилцдаг байхаа. Барилцах болгондоо тэврэлдэнэ, 2 биенээ үнсэнэ, нууц товчоон дээр байдаг үгийг яг санадаггүй ээ. Гэхдээ л тэр үгийг уншихаар мань 2 хүн нэг л эвгүй л юм хийгээд байх шиг байдаг юм.
Үүнээс хойш бөөн дайн тулаан. Баахан л юм болдог юм. Сүүлдээ харин Жамуха: Тэнгэрт 2 нар байдаггүй шиг, газарт 2 хаан байх учиргүй гэж хэлээд Тэмүүжингээс цаазын ял сонсдог. Тэр жил Жон Ленноны фен хэн билээ дээ, 2 Леннон байж болохгүй гээд Ленноныг алж байсан. Харин Жамуха өөрийгөө алуулж байдаг бас л сонирхолтой философи. За тэгээд Монголын нууц товчоо гэж нэг иймэрхүү, нийт 13 бүлэгтэй билүү. Сүүлийн 13 дахь бүлэгт нь Чингис хаан гардаггүй. Цаадах чинь зохиолын 12-р бүлэг дээр нас барчихдаг юм. Ер нь би хувьдаа түүхийн ном унших аймаар дургүй. Уул нь бид эх түүхээ мэдэж байх ёстой л доо. Агуу байсан үеэрээ бахархах ч ёстой. Гэхдээ өнөөдрийн энэ түүхээрээ бахархаж байгаа нь нэг л биш санагдаад байдаг юмаа.
Эрт дээр үед бурхан амьтдад нас тарааж л дээ. Эхлээд хүнийг дуудаад чамд 35 нас өглөө гэж. Гэтэл нөгөөх нь 35хан уу гээд чамлажээ. Бурхан гайхаад, заза тэгвэл түр хүлээж бай гэжээ. Дараа нь илжгийг дуудаад 35 нас гэтэл нөгөөх нь би тэгээд бүхэл бүтэн 35 жил ачаа үүрч хүнд зодуулах юм уу ихдэж байна гэж.
Бурхан нохойг дуудаад 35 насаа өгтөл угаадас идэж ийм удаан амьдрах юм уу гэжээ. Сармагчинг дуудаад өгтөл модонд дүүжлэгдэж, хүн амьтны элэг доог болж 35 жил амьдарч чадахгүй гэжээ.
Ингээд Бурхан бүгдийг нь цуглуулаад хүнд үндсэн нас 35, илжигний 15, дараа нь нохойны 15, тэгээд сармагчингийн 15 насыг ав гэжээ. Үүнээс хойш хүн гэж амьтан 35 хүрснээсээ хойш 50 хүртлээ илжиг шиг зүтгэж, дараа нь нохой шиг хуцдаг болж, сүүлд нь хүүхэд нохойн доог болж дуусдаг гэдэг яриа бий.
Ер нь эргэн тойрон дахь хүмүүсээ ажиглаад байхад жаахан хүүхэд ирээдүй ярьдаг. Би том болоод... гэж байгаал ярьж өгнө. Харин том хүн өмнөх ажлаа л хийнэ. Хөгшчүүл дандаа дурсамжаа ярина. Намайг залуу байхад гээл эхэлнэ дээ. Харин яг үүнийг хүн дээр биш нийт улсын хэмжээнд авч үзэхэд Монголчууд бид яг хөгшин хүн шиг болчихжээ. Эрт дээр үед бид чинь тийм байлаа, Чингис хаан маань тэгж байлаа гээл онгирох сайрхах зүйл дэндүү ихтэй. Яг л амьдралынхаа сүүлийн хэдэн жилийг өнгөрөөж буй, түүнийгээ хэтэрхий сайн мэдэж буй хөгшин шиг л.
Өнгөрсөн баларснаа ярихаа болиод ирээдүйнхээ талаар ярьж мөрөөдөцгөөе өө. Чингис хаан дэлхийн талыг эзэлж байсан гэж хэлээд хэн ч өнөөдөр биднээс айхгүй, Пифагорын теоремыг эхлээд монгол хүн нээсэн гэж хэлээд хэн ч бидэнд юу ч төлөхгүй.
Мөрөөдөлтэй улс орон хөгждөг, дурсамж нь мөрөөдлөөсөө ихсэхээрээ улс сөнөдөг гэдэг.

Обама өөрчилсөн, харин бид?

2009-05-21T02:24:00.005+08:00

Тэртээ 15-р зуунд Колумб гэж нөхөр Европоос Энэтхэг орох гээд явжээ. Тэр үед дэлхий бөөрөнхий гэдгийг мэддэг болчихсон байсан болохоор тойроод яваад оччих нь гэж бодож л дээ. Харамсалтай нь дэлхийг одооныхоос арай л жижигхэн гэж бодож байсандаа алдаж Америк тивийг нээчихжээ. Колумбаас өмнө Америка гэж хүн энэ тивд очоод үзчихсэн байсан болохоор уг тивийг Америк гэж нэрлэсэн гэдэг.
Энэтхэгийг англи хэлэнд Индиа гэдэг, Америкт очтол байж байсан уугуул хүмүүсийг нь тэгээд Индиан гээд нэрлэчихэж. Их гүрний дээрэнгүй зан гэдэг шиг тухайн үеийн Европ харсан зүйлээ өөрсдийн дураар нэрлэдэг байжээ. Үүнээс нь болоод заримдаа энд тэнд Indian гэдэг үг орсон хэлц үгийг энэтхэгчүүдийг хэлээд байна уу, америк тивийн уугуулуудыг нэрлээд байна уу гэдэгт эргэлзээд ойлгодоггүймаа. За гэхдээ энэ ч яахав.
Ингээд нөхөр Колумб эх орондоо иржээ. Хаандаа бараалхаад би танд шинэ газар олсон гээд их бахархангуй байж. Гэтэл хааных нь түшмэд нь их л дурамжхан байгаа юман дээр очиж ирчихээд сайрхах хэрэггүй, наадхыг чинь далайд гарч чадах хэн ч чадна гээд атаархангуй байжээ. Харин Колумб хариуд нь, өндөг аваад:
- Өндгийг босоогоор нь тавьж чадах хүн байна уу?
Бүх хүн өндгийг босоогоор нь ширээн дээр тавих гээд чадахгүй байж л дээ. Колумб харж харж байж байгаад, өндөгнийхөө ёроолыг хагалаад босоогоор нь тавьчихаж.
Гэтэл хүмүүс:
-Наадхыг чинь хэн ч чадий шдээ гээд бас л түүнийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байж. Колумб маш тайвнаар:
-Тиймээ хэн ч чадна. Гэхдээ хэн ч эхэлж сэтгэж ингээгүй. Эхэлж хийнэ гэдэг чинь ийм үнэ цэнтэй байдаг юм гэжээ.
Энэ түүхийг бодохоор Америк тив анх нээгдсэн шигээ л өнөөдрийг хүртэл хүний оюуны бүтээл, эхэлж хийсэн, эхэлж санаачилсан болгоныг дэмжиж, урамшуулж хөгжиж ирсэн юм шиг санагддаг юм. Чадал нь байвал хэн ч тэнд юуг ч хийж, ямар ч амжилтанд хүрэх боломжтой. Гэтэл бас яг тийм биш байлаа. Европчууд анх газар олжээ.Даанч тэр нь эзэнтэй байжээ. Ингээд эздийг нь устгажээ. Индианчууд цагаан арьстнуудтай, европчуудтай хийсэн 100 100н тулааны ердөө ганцханд нь дийлсэн гэдэг. Европчуудын шинжлэх ухааны хөгжил, зэр зэвсгийн хөгжил нь хол илүү байсан болохоор уугуул иргэд шахагдан ой мод уул руу гаржээ. Ингээд хэн илүү тэр нь үлдэнэ гэдэг дүрэм үйлчилж энэ тивийг эзлэв. Газраа авчихлаа, байшингаа барьчихлаа, идэж ууж тансаглах үлдлээ. Гэхдээ ажлыг хэн хийх үү? Ингээд Африк орж ажил хийх хүнээ хайлаа, оллоо, аллаа, олзоллоо. Африкаас ирсэн хар арьстнууд нь амьтай болохоос ажлын багаж зэвсэг. Хүчтэй нь хүчгүйгээ...
Америк орныг Англиас удирддаг байсанд дургүйлхсэн "нутгийн иргэд" "эх орныхоо" төлөө тэмцэв. Энэ үед удирдагч байсан Авраам Линкольн өөрсдийнх нь хүч хүрэлцэхгүйг мэдэж байсан болохоор хар арьстнуудыг дайнд татан оролцуулав. Гэхдээ байлдсан хар арьстанд эрх чөлөөг нь олгоно гэдэг амлалтаар.
Олон жил тулалдаж 1776 онд тусгаар тогтнолоо зарлав. Хар арьстнууд эрх чөлөөтэй болов. Гэхдээ энэ эрх чөлөө нь ярьдаг багажаас гэрийн тэжээвэр амьтны доох нь хавьцаа дэвшил байлаа. Уул нь толгой дээрх үс нь буржгар, арьсных нь өнгө хар болохоос тэд хүн. Энэ цагаас хойш хар арьстнууд дутуу олдсон эрх чөлөөнийхөө төлөө тэмцсээр.
Алдарт боксчин Мохамед Али олимпын алтан медаль авчихаад ирэхэд нь хар арьстанд үйлчлэхгүй гэсэн ресторанд хооллож чадалгүй хөөгдөж алтан медалиа гол руу чулуудан хаясан түүх бий.
Америкт хүний эрхийн төлөө, арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхахгүй байхын төлөө олон жил тэмцэж, Мартин Лютр Кинг гэгч үнэтэй гавьяа байгуулсан байдаг. Түүний талаар мэдэхгүй хүн байхгүй биз ээ.
Манай оронд ардчилсан хувьсгал ялж, бид дэлхий нийтийн талаар мэддэг болох үед бүх хүн тэгш эрхтэй болсон байлаа. Гэвч 20 жилийн өмнө хэн ч Америкийн ерөнхийлөгч хар арьст хүн болно гэж боддоггүй байв. Хэчнээн тэгш эрх ярьсан ч Америкийн ерөнхийлөгч цагаан арьст яанкууд болж байсан юм. Харин 2009 онд Обама гэж нигер "Бид өөрчилж чадна" гэсээр Америкийн ерөнхийлөгч болчихвоо. Олон америкчууд, америкчууд төдийгүй дэлхий түүнээс өөрчлөлтийг хүлээж буй.
Би хувьдаа түүнээс юу ч хүлээхгүй. Яагаад гэвэл тэр хийдгээ хийчихсэн. Оюутан байхаасаа "анхны хар..." гэсэн тодотголуудыг авсаар анхны хар ерөнхийлөгч болсон. Обама ерөнхийлөгч болсноороо америк болон дэлхий ертөнцийг өөрчилсөн. Хэзээ нэгэн цагт хар арьст хүн ерөнхийлөгч болох нь тодорхой. Гэхдээ тэр яг Колумб шиг анхных нь болсон. Үүгээрээ тэр өөрчлөлтийг хийсэн. Одоо тэр олон сая хар арьстнуудын үлгэр дууриал болсон. Хар арьст жаалууд Майкл Жордан шиг, Тайгэр Вүүдс шиг, Аллен Айверсон, Кобэ Брайнт, Леброн Жеймс, 50 цент, Снүүп Дог шиг байхыг хүсдэг байсан бол одоо бүгд Обама шиг болохыг хүсдэг болсон. Тэд дуу дуулж, сагс тоглож л амжилтанд хүрч болно гэж бодож байсан бол одоо хичээлээ хийж, коллежид сурч, боловсрол эзэмшиж амьдарч болно гэж бодож эхэлсэн. Яг одоо хэдэн хар жаал Обама шиг ерөнхийлөгч болно гэж ярьж байгааг би мэдэхгүй. Гэхдээ л миний чиний хөл гарын хуруунуудаас олон гэдэгт би итгэлтэй байна.
100 жилийн өмнө дэлхийн эдийн засгийн 70 хувийг байхаа, 90-ээд оны үед талыг нь, 10-аад жилийн өмнө 40 хувийг, харин одоо 3-ны 1-ийг нь хийж байгаа энэ улс өөрчлөгдөж байна. Дэлхий ертөнц өөрчлөгдөж байна. Бид ч гэсэн өөрчлөгдөх хэрэгтэй. Бүгдээрээ өөрчилье!

Би архичин л даа, гэхдээ...

2009-05-19T02:35:00.003+08:00

Зун цаг сайхан шүү. Ер нь дулаархаар би гадаа гарж гүйдэг юм. Орой гараад гүйж байхад гудамжинд янз янзын л зүйлүүд харагдах юм. Гуйвсан архичид, сайхан шоучид, дулаарч байгаа болохоор гадны жуулчид ч үзэгдэж эхэлж байх шиг.
Энэ жилээс харин өмнө нь ажиглагддаггүй байсан нэг зүйл нүдэнд их туслаа. Ажиглагддаггүй ч юу байхав, би л олж хардаггүй байсан байх. Шар толгойтой гадны залуу монгол бүсгүйг хөтөлчихсөн, 2лаа инээчихсэн их л баяр баясгалантай явж байгаа харагдаад байнаа. За нөгөөх чинь монгол хүүхнүүд рүүгээ дайрч давшлах нь гэж бодож байна уу? Үгүй шүү үгүй. Хүний хувийн амьдрал руу өнгийдөг хүн би бишээ. Мөнгөтэй хүн лаагаа иднэ үү луувангаа иднэ үү надад хамаагүй гэдэг шиг, тэр хүүхнүүд хаанах хүнтэй юугаа хийж явах нь надад ёстой хамаагүй шүү.
Харин хөөе залуусаа! Та нарыг гудамжинд нь сайхан хүүхэн байнадаа гээд шүлсээ гойжуулаад харж байхад чинь өөр улсууд аль хэдийнэ өөрийн болгоод авчихаад байна айн. Манай нэг найзын хэлдгээр тэнэг чинь төдий чинээ байна даа. Худлаа баахан Оюу Толгой, Таван толгой, миний толгой гэж байхаар эхлээд хүнд тоогдохоор болвол яасан юм бэ айн? Нээх сүрхий монгол хүний ген, бидний цэвэр цус энэ тэр гэж лут лут юм ярьж байхаар өөрөө өөрийгөө авч явах чадалтай болцгооё оо бүгдээрээ айн? Би нээх тэнгэрт гарчихсан лут нөхөр юм болохоороо ингээд байгаан биш шүү. Яг л чамтай адилхан, гудамжинд харагдсан сайхан хүүхний бөгс рүү гөлөрч шүлсээ гойжуулдаг, Энхбаяр Элбэгдорж муу сайн луйварчид гэж том том баадаг чамтай л адилхан нөхөр. Гэхдээ ялгаа нь гэвэл чамайг чангаагаад байгаан. Доошоо биш, дээшээ шүү. За дээшээ нь ч юу байхав, ямартай ч муу биш зүйл рүү л чангаагаад байгаан.
Бүгдээрээ өнөөдрөөс эхлээд монгол хүнд ДОХ халддаггүй гэдэг шиг инээдтэй зүйл ярихаа больцгооё. Би архичин л даа, гэхдээ ямар ч баян гадаадаас илүү. Яагаад гэвэл би монгол цустай гэж дэмий агсамнахаа ч больцгооё.

Юунд ч итгэдэггүй хүн хамгийн чөлөөтэй сэтгэдэг. Учир нь тэр юунд ч итгэхэд бэлэн байдаг.

2009-05-15T02:02:00.001+08:00

Юунд ч итгэдэггүй хүн хамгийн чөлөөтэй сэтгэдэг. Учир нь тэр юунд ч итгэхэд бэлэн байдаг.

aLoneLy

2009-05-12T02:13:00.003+08:00

Хэзээ билээ дээ ийм үг зохиож байсан юм. Зохиох гэж дээ. Харахад л юу гэсэн үг болох нь тодорхой байгаа байх.
alonely = alone+lone+one+only+lonely гэсэн 5 үгний нийлбэр. Ганцаараа байх дуртай, ганцаараа байдаг, маш их ганцаарддаг хүнийг тодорхойлсон үг.
Уул нь би их олон сайхан найзтай, сайхан гэр бүлтэй, тэдэндээ хайртай хүн. Гэхдээ дэндүү гэж хэлэхэд ч багадмаар дэндүү их ганцаарддаг. Хэдэн жилийн өмнө ганцаардаж суухдаа бичдэг байсан зүйлүүдээсээ оллоо.

Амаа биш чихээ илүү ашиглаж сур гэсэн үг байдаг. Өөрөөр хэлбэл ярихаасаа өмнө бусдыг, хэн нэгний ярихыг сонс гэсэн үг. Гэвч тэр хэн нэгэн нь би өөрөө яагаад байж болохгүй гэж? Миний 2 чихний хамгийн дуулгавартай үе нь миний ярьж байх тэр үед байдаг.

Хамгийн сайн наймаа бол өөрт хэрэггүй зүйлээ өөр хүний хэрэггүй зүйлээр солилцох. Мөн бие биенийх нь зүйлс хэрэгтэй байхад. Гэхдээ үүнийг дахиад 1 удаа бодож үзэх хэрэгтэй. Учир нь таны хэрэггүй гээд байгаа тэр зүйл чинь танд хэрэгтэй зүйлтэй чинь тэнцэхүйц тийм "хэрэгтэй зүйл" байна. Харин тэр хэрэгтэй гэж авсан чинь таны хэрэггүй зүйлтэй чинь адилхан өртөгтэй "хэрэггүй эд" байна. Тэгэхээр "хэрэгтэй зуйл"-ээ "хэрэггүй эд"-ээр солихыг сайн наймаа гэж хэлж болох уу.........

Хамгийн олон өнцөг булантай зүйлд ямар ч өнцөг булан байдаггүй.

Энэ хорвоод төрөөгүй бүх хүмүүст: Та нар азтай бна

Өөрийн зовлонг бусдад байхгүй гэж бодохоор өөрөөс маань бусад нь жаргалтай юм шиг

Үхэл гэдэг өчүүхэн зүйл, амьдрал гэдэг тэр чигээрээ агуу. Бид тэгэхээр тэр өчүүхэн зүйлээс айгаад байх тийм аймхай юмуу? Бас амьдрал гэдэг агуу зүйлийг амтлах тийм хувьтай хүмүүс мөн үү

Тусгал. Үнэлэмж тусгалаас хамаарна...

Чи үнэхээр л ухаантай бол чамайг дагагсад, болон чамайг эсэргүүцэгчид гэж хүмүүс 2 хэсэг хуваагдана. Тэгээд тэр эсэргүүцэгчид нь үнэхээр тэнэг хүмүүс байна. Учир нь чи ухаантай шүү дээ. Харин дагаж байгаа хүмүүсийг ухаантай гэж хэлж болохгүй, өөрийн бодолгүй бас л тэнэг улсууд. Тэгэхээр ер нь юу болчховдоо!?! энэ чинь?!?!.....

Энэ хорвоод аминдаа хайртай хүн өрөөсөө байхгүй юм. Бүгд л амьдралдаа хайртай юм даа...

Ядуу байж гуйлга гуйдаггуй хүнийг хамгийн баян хүн гэнэ.

Өөрөөсөө өндөр хүнийг дээрээс нь харж чаддаг хүнийг хамгийн өндөр хүн гэнэ.

Ерөөсөө сонгуульд оролцохгүй саналаа өгөхгүй ээ

2009-05-10T02:07:00.003+08:00

Энэ нээрээ сонгууль болох гээд хэнд саналаа өгөх үү гэж бодоод. Зурагт ч их үзлээ. Хэн нь юу гэх нь үү, хэнийх нь талаар хэн юу гэж ярих нь уу гээл...
Тэгсэн ерөөсөө сонгуульд оролцмооргүй санагдчихлаа. Монгол улс маань саяхан хэд хоногийн өмнө 2сая 700 мянган хүн амтай болжээ. Энэ олон хүнээс хамгийн муу муухай 2хон хүн нь шилэгдэж ерөнхийлөгч болох гэж байгаам шиг. Худалч хулгайч, авлигач дээрэмчин, хууран мэхлэгч, хошгируулагч гээд ерөөсөө хүнд байж болох бүх л муу муухай бүхэн шингэсэн 2 хүн л зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч, ард түмний эв нэгдлийн бэлэг тэмдэг болсон Ерөнхийлөгч хэмээх тодотгол, албан тушаалд дэвшээд байгаан байна.
Багадаа ээжийнхээ түрийвчнээс мөнгө авч байсныг маань хулгай гэж тооцохгүй бол, тэгээд аваагүй гэж мэлзэж байсныг худлаа ярьсан гэхгүй бол, ангийнхаа охинд шоклад өгч бие даалтаа хийлгэж байсныг авлига гэж тооцохгүй бол, найзынхаа идэж байсан зайрмагийг булаагаад идсэнийг дээрэм гэхгүй бол, охин найрах гэж оролдож байсныг хуурсан, хошгируулсан гэхгүй бол би лав энэ 2оос 1000 түм дахин илүү хүн юм шиг байнаа. Ээжийнхээ түрийвчнээс мөнгө зөвшөөрөлгүй авч байгаагүй, хүний зайрмаг булааж идэж байгаагүй бүх хүн надаас илүү. Тэгэхээр бүр тэр илүү хүн нь нэр дэвшээд ерөнхийлөгч болчоосой. Харамсалтай нь үйлийн үртэй юм шиг хамгийн муу 2 хүнээ хэн нь арай дээр вэ гэдэг санал асуулга хийх гэж байгаам шиг л байхийн.
Тэгээд бүр ойрдоо Энхбаяр гэдэг нэртэй л хүн байвал уур хүрээд, ядаж байхад би яасан ч олон Энхбаярыг таньдаг юмбэдээ. Аз болоход Элбэгдорж гэдэг нэртэй хүн мань нэр дэвшигчээс өөр байхгүйм шиг байнаа.
Заза түмний минь сонголт мэргэн байж, төр засаг шударга сонгууль хийгээсэй. Бурхан намайг болон надтай адилхан бүх хүнийг ивээх болтугай. Амээн ч гэх шиг ;-)